БДПУ ў асобах

 

21 чэрвеня 2018 года, № 9 (1213)

ЖЫЦЦЁ – НІБЫ СЮЖЭТ ДЛЯ ФІЛЬМА

Пералік спартыўных дасягненняў сённяшняй гераіні гэтай рубрыкі ўражвае: майстар спорту СССР па баскетболе, чэмпіёнка Еўропы-84 сярод юніёраў, чэмпіёнка Еўропы-86 сярод моладзі, шматразовая чэмпіёнка Беларусі, пераможца і прызёр многіх міжнародных спаборніцтваў, суддзя-сакратар ФІБА… І разам з тым гэта сціплая жанчына, якая па-за баскетбольнай пляцоўкай не любіць пільнай увагі да сябе і доўгіх размоў. Тым больш каштоўны для нас яе шчыры аповед пра жыццё, поўнае сюжэтаў для кіно. На старонках «Н» імі дзеліцца старшы выкладчык кафедры фізічнага выхавання і спорту, трэнер жаночай зборнай БДПУ па баскетболе Таццяна Віктараўна ХАРАШЫЛАВА.

Памятныя гульні

– Баскетбол увайшоў у маё жыццё вельмі імкліва: я пачала займацца ім у 3-м класе і ўжо праз год трэніровак трапіла ў зборную каманду свайго роднага горада – Мінска. Вядома, у памяці засталася першая сур’ёзная гульня – усесаюзныя спаборніцтвы па міні-баскетболе, у якіх удзельнічалі 17 каманд: па адной ад 15 саюзных рэспублік, а таксама зборныя Масквы і Ленінграда. Гэта былі не звычайныя спаборніцтвы ў сучасным разуменні, а сапраўднае спартыўнае свята. Акрамя непасрэдна баскетбола яно ўключала конкурсы капітанаў, агульнай фізічнай і тэхнічнай падрыхтоўкі, песні і танца. За два месяцы да выступлення мы з сяброўкамі па камандзе разам былі ў летніку, дзе доўга і старанна рыхтаваліся (дагэтуль памятаю, як інсцэніравалі песню «Касіў Ясь канюшыну»). Нашы высілкі не былі марнымі: каманда здабыла 1-е месца, а я атрымала званне лепшага іграка. Гэтыя спаборніцтвы сталі для мяне шчаслівым стартам: пасля іх я ўжо ніколі не вярталася дадому без прызоў.

У маёй спартыўнай біяграфіі самымі гучнымі лічацца два пераможныя фіналы чэмпіянатаў Еўропы 1984 і 1986 гг. у складзе юніёрскай і маладзёжнай зборных СССР, аднак ёсць дарагія сэрцу ўспаміны і пра менш знакавыя гульні. Узгадваю турнір у Свярдлоўску. Стаялі 30-градусныя маразы, але трыбуны былі запоўнены гледачамі. Ішла напружаная гульня, напрыканцы табло паказвала роўны лік. За тры хвіліны да фінальнай сірэны я выйшла на поле. І вось ва ўпартай барацьбе мы перавялі гульню ў дадатковы час, а пасля ў мяне атрымалася забіць і ў выніку адолець саперніц з перавагай у адно ачко. Акрамя ўласна перамогі гэтая гульня запомнілася прыемным сюрпрызам: з перапоўненых трыбун да мяне выбег удзячны балельшчык і падарыў букет руж! Гэта было неверагодна! Памятаю свае эмоцыі дагэтуль…

З вопыту выступленняў за Нацыянальную зборную Беларусі хачу адзначыць «Маладзёжныя гульні», якія праходзілі ў 1985 г. у Ленінградзе. Каманда горада на Няве складалася з вельмі высакарослых дзяўчат, і для нас гульня ішла няпроста: за дзве секунды да фіналу мы саступалі адно ачко. Заставаўся вырашальны розыгрыш, які павінен быў вызначыць мацнейшых. У гэты адказны момант адбылася незвычайная для баскетбола сітуацыя: ніхто з цэнтравых не змог завалодаць мячом. Ён адскочыў убок, усе разгубіліся ад нечаканасці, і я скарысталася момантам: падхапіла мяч і забіла вырашальнае ачко. Прагучала сірэна, і суддзі разышліся ў меркаваннях, ці залічваць яго, аднак у выніку перамогу аддалі нам. Такія яскравыя моманты не забываюцца…

БДПУ: ад студэнткі да выкладчыка-трэнера

– У 1984 г. я скончыла школу і, вярнуўшыся дадому чэмпіёнкай Еўропы, адразу ж уключылася ў іншае – інтэлектуальнае – спаборніцтва: наперадзе чакалі ўступныя экзамены. Мяне як прафесійную спартсменку запрашалі ў профільныя ўстановы, але на той час мне падавалася перспектыўным спалучэн-
не спартыўнага вопыту з педагагічнай адукацыяй. Яшчэ перад чэмпіянатам мы з сяброўкай дамовіліся, што будзем разам паступаць на факультэт пачатковай адукацыі БДПУ (тады – МДПІ імя А. М. Горкага). У выніку яна ў апошні момант збаялася спрабаваць свае сілы, мае ж дакументы падала, і, паспяхова здаўшы экзамены, я стала студэнткай ФПА (дарэчы, нягледзячы на гэтую адтэрміноўку, на наступны год сяброўка таксама паступіла, праўда, ужо на дэфекталагічны факультэт). Вядома, тады я і падумаць не магла, што праз некаторы час alma mater стане сталым месцам маёй працы. Праўда, гэтаму папярэднічалі яшчэ доўгія гады актыўнага спартыўнага жыцця, гучныя камандныя і асабістыя перамогі ў складзе розных зборных, жыццё за мяжой і вяртанне на радзіму.

У 33 гады я перанесла сур’ёзную, ужо другую па ліку, аперацыю на калене і па рэкамендацыі ўрачоў у неўзабаве вымушана была скончыць кар’еру баскетбалісткі. Аднак кожны канец – гэта пачатак. Так, 2000-ы год стаў для мяне новым стартам: я ўладкавалася на кафедру фізічнага выхавання і спорту БДПУ. Калектыў сустрэў мяне цёпла – са многімі была знаёма яшчэ са студэнцтва, ды і старалася адпавядаць свайму прозвішчу і заўсёды добра ставілася да калег. Ужо праз месяц атрымала першую баскетбольную каманду на трэнерства (забягаючы наперад, скажу, што адна з тых дзяўчат цяпер таксама мая калега). Як учора памятаю наша знаёмства. Тагачасны загадчык кафедры В. А. Аўсянкін, прадстаўляючы мяне камандзе, сказаў такія смелыя словы: «Харашылава ўмее ўсё. Вось зараз яна пакажа, як трэба забіваць штрафныя». Я да такога павароту падзей не была гатова, аднак не магла дазволіць сабе слабіну. Сказана – зроблена. На шматлікіх спаборніцтвах я часта выйгравала конкурсы па кідках, прыносіла пераможныя ачкі ў адказных гульнях, таму і гэтым разам спадзявалася на свае ўменні і ўстойлівую псіхіку. Я сабралася і выканала 50 кідкоў, 47 з якіх трапілі ў кальцо. Думаю, гэты выпадак дапамог мне заваяваць аўтарытэт у каманды.

Дарэчы, лёс склаўся так, што ў адзін перыяд часу пад маім трэнерствам за баскетбольную зборную БДПУ выступала мая дачка Анастасія. Яна вучылася на ФСПТ па спецыяльнасці «Сацыяльная педагогіка. Замежная мова» і была досыць перспектыўнай спартсменкай. Аднак, калі прыйшоў час рабіць выбар, яна аддала перавагу педагагічнай дзейнасці. Скончыўшы ўніверсітэт, Анастасія пайшла працаваць настаўніцай англійскай мовы і ў хуткім часе пацвердзіла вартасць чырвонага дыплома БДПУ, перамогшы на раённым этапе конкурсу педагагічнага майстэрства «Сталічны настаўнік – сталічнай адукацыі» і заняўшы 4-е месца на гарадскім.

Жыццё па-за баскетбольнай пляцоўкай

– Я падзяляю меркаванне пра тое, што спорт– на час, а сям’я – назаўжды. Хаця ў маім выпадку без першага магло б не быць другога. Перад паездкай на чэмпіянат Еўропы хлопец, з якім я сябравала, ці то жартам, ці то ўсур’ёз паклікаў мяне замуж. Я на яго прапанову з усмешкай сказала: «Калі выйграю Еўропу, то сустракай з пярсцёнкам». Са спаборніцтваў я вярнулася чэмпіёнкай, і мы абодва стрымалі сваё слова: ён зрабіў мне прапанову, я дала згоду, і вось у мінулым годзе мы адсвяткавалі 30-годдзе сумеснага жыцця. Цяпер мой муж трэніруе мужчынскую зборную БДУФК па баскетболе, і гэта аб’ядноўвае: абмяркоўваем блізкія нам абодвум пытанні, дзелімся праблемамі, даём адзін аднаму слушныя парады… Але ў пачатку сямейнага жыцця ўсё было інакш. Мой абраннік таксама быў прафесійным баскетбалістам, таму мы досыць рэдка бачыліся: нашы графікі не супадалі. Я навучылася ў яго адсутнасць усё рабіць сама: магу адрамантаваць разетку, сантэхніку, забіць цвік ці, скажам, прасвідраваць дрылём сцяну. Але ў часы, калі муж быў побач, заўсёды адчувала моцную падтрымку. Пасля нараджэння дачкі я вельмі хутка вярнулася ў гульню. Сумяшчаць прафесійны спорт і выхаванне дзіцяці было складана, і нам дапамагала бабуля Анастасіі – мая маці. Аднак нядаўна прыйшла і наша чарга праявіць свой клопат: месяц таму мы самі сталі бабуляй і дзядулем цудоўнага ўнука і цяпер аддаём яму ўвесь вольны час і сваю любоў.

Што да адпачынку, то я не прыхільніца вялікіх шумных святаў і кампаній, куды больш цаню вузкае сямейнае кола. У мяне ёсць любімыя заняткі, якія дапамагаюць супакоіцца, расслабіцца. Калі стамляюся ад усяго, то шыю дамашні тэкстыль, рамантую на машынцы рэчы. Таксама мне падабаецца капацца ў градах, рабіць нарыхтоўкі на зіму. Люблю даглядаць кветкі, вырошчваць гародніну (свая зеляніна мне смачнейшая), з задавальненнем гатую, калі ёсць натхненне. Карацей, у жыцці, як і на баскетбольнай пляцоўцы, лічу за лепшае займацца карыснай справай, а не размовамі.

Запісала Ірына МЯЦЕЛІЦА


18 мая 2018 года, № 7 (1211)

ПРАЦУЕ «СА СМАКАМ» – АД НАС ДРУЖНЫ «ДЗЯКУЙ»!

Гандлёвы комплекс БДПУ – асаблівае структурнае падраздзяленне нашай alma mater. Сытная, смачная і карысная ежа – а менавіта такую прапаноўваюць аб’екты грамадскага харчавання ўніверсітэта – асацыіруецца з гасціннасцю і сямейным дабрабытам. Нездарма ў народзе кажуць: спачатку накармі, а потым распытвай. Інфраструктура гандлёвага комплексу багатая (сталовыя, арт-кафэ, буфеты) і ўвесь час развіваецца. Так, за апошнія тры гады былі адкрыты два кафэ – «Дашкольнае» і «Наша». Разнастайнасць асартыменту здольная задаволіць самых патрабавальных наведвальнікаў – салаты, супы, мясныя і рыбныя стравы, дэсерты… і хлеб «Універсітэцкі», які «ўсяму галава». А дзякуючы працы мадэрнізаванага кандытарскага цэха мы з задавальненнем ласуемся духмянай выпечкай, у тым ліку – знакамітымі пірагамі ў фірмовай упакоўцы з лагатыпам БДПУ. Каб нам было смачна есці, на кухні рупліва шчыруюць дзясяткі людзей. А асаблівыя кулінарныя шэдэўры стварае жанчына, для якой прыгатаванне ежы – не толькі абавязак (як гасціннай гаспадыні), але і прызванне (як прафесіянала). Знаёмцеся: мая сённяшняя суразмоўца – шэф-повар І. А. ШАГ

– Ірына Аляксандраўна, ад Вашай работы залежаць здароўе, працаздольнасць і настрой усіх членаў нашага калектыву. Як Вы прыйшлі ў прафесію? Калі зразумелі, што хочаце радаваць людзей сваім кулінарным майстэрствам?

– Гатаваць я любіла з дзяцінства. Як і ўсе дзяўчаты, марыла пра рамантычную прафесію, нават збіралася паступаць у Ленінградскае мараходнае вучылішча, каб працаваць кокам на караблі. Але на той момант мне было ўсяго 15 гадоў, і бацькі не адпусцілі так далёка. Кулінарыя доўгі час заставалася толькі хобі, бо жыццё я звязала з іншай прафесіяй: закончыла Мінскі аграрна-тэхнічны каледж па спецыяльнасці «Тэхнік-тэхнолаг па вытворчасці і перапрацоўцы прадукцыі жывёлагадоўлі». Пятнаццаць гадоў адпрацавала ў аграрна-прамысловым комплексе. Потым выйшла замуж і пераехала ў Мінск, дзе мая прафесія аказалася незапатрабаванай. Затое з’явілася нагода, а разам з ёй і магчымасць, перакваліфікавацца і вярнуцца да любімай справы. Вось так склаўся мой лёс! Праца шэф-повара мне сапраўды па душы, я заўжды імкнуся ў ёй развівацца, сачу за апошнімі кулінарнымі тэндэнцыямі і навінкамі.

– Дарэчы, а дзе Вы знаходзіце рэцэпты новых страў? І ўвогуле, як удаецца рабіць меню разнастайным у фармаце ўніверсітэцкай сталовай?

– Сапраўды, з улікам спецыфікі ўстановы (усё ж такі мы не рэстаран) палёт фантазіі абмежаваны. Мы абавязаны працаваць па тэхналагічных картках і спецыяльных зборніках. Але ўсё роўна хочацца нечым здзівіць, парадаваць. Таму напярэдадні Вялікадня выпякаем кулічы, гатуем нешта новае, асаблівае для банкетных мерапрыемстваў і па заказах супрацоўнікаў універсітэта – для сямейнага святочнага стала. Безумоўна, таксама імкнёмся трансфармаваць, удасканальваць прыгатаванне страў, што ўваходзяць у меню пунктаў харчавання БДПУ, каб выкладчыкі і студэнты былі задаволены. Сёння ўжо не трэба перапісваць рэцэпты – іх пошук стаў даволі лёгкім з прыходам інтэрнэту, наяўнасцю вялікай колькасці спецыялізаваных газет, часопісаў, тэлевізійных праграм. Праўда, з часам разумееш, што ўсё новае – гэта добра забытае старое.

– Ваша работа наўпрост звязана з гатаваннем. Цікава, а хто гаспадарыць на кухні дома?

– Шчыра кажучы, і дома кухня – мая тэрыторыя. Але, канешне, і муж, і дачка заўсёды дапамагаюць. Перад святам я размяркоўваю абавязкі – і тады мы гатуем усе разам. Калі плануецца пікнік – за стол цалкам адказвае дачка.

– Кажуць, шлях да сэрца мужчыны ляжыць праз страўнік. Ці праўда гэта?

– Можа і так, але не ў маім выпадку. З будучым мужам мы пазнаёміліся яшчэ ў трынаццацігадовым узросце. Ён кожнае лета прыязджаў да цёткі, хата якой знаходзілася побач з домам маіх бацькоў. Такім чынам, мы былі ў адной дзіцячай кампаніі. Потым у кожнага завірылася сваё жыццё, усе раз’ехаліся вучыцца, працаваць… Але лёс звёў нас зноўку: праз 13 гадоў свайго знаёмства мы пажаніліся. Як вы ведаеце, тады я яшчэ не стала поварам…

– А што яшчэ знітоўвае Вашу сям’ю, акрамя кулінарных шэдэўраў гаспадыні-шэф-повара? Напэўна, ёсць нейкія агульныя інтарэсы, захапленні…

– Летам мы з мужам любім працаваць на дачы: садзім агарод, дабудоўваем дом. Зімой кожныя выходныя праводзім на лыжаролернай трасе ў Вяснянцы. Ходзім у паходы – гэта адно з любімых захапленняў. Летам і восенню выпраўляемся ў міні-падарожжы па Беларусі. Маршруты заўсёды плануе муж: загадзя вывучае, якія прыродныя і гістарычныя аб’екты варта наведаць, убачыць. Увогуле, вельмі любім актыўны адпачынак. Зіма ў нашай сям’і – гэта яшчэ і тэатральны сезон. Па чарзе з мужам набываем квіткі то ў Нацыянальны драматычны тэатр імя Максіма Горкага, то ў Нацыянальны акадэмічны тэатр імя Янкі Купалы, то ў Беларускі дзяржаўны акадэмічны музычны тэатр.

– Ірына Аляксандраўна, сёння з упэўненасцю можна казаць, што Гандлёвы комплекс БДПУ – адзін з брэндаў універсітэта. Кулінарныя вырабы прыходзяцца даспадобы і танкаўцам, і шматлікім гасцям alma mater. Ведаю, што многія людзі, якія працуюць побач, спецыяльна прыходзяць да нас паабедаць…

– Сапраўды так, і гэта заслуга нашага дружнага зладжанага калектыву пад кіраўніцтвам дырэктара Тамары Іванаўны Ражкаван. Схільнасці і густы сваіх пастаянных кліентаў ведаем дакладна, бо заўсёды размаўляем з наведвальнікамі і цікавімся, што ім спадабалася, улічваем пажаданні.

– На развітанне падзяліцеся, калі ласка, з чытачамі «Н» любімым рэцэптам Вашай сям’і.

– З задавальненнем. Гэта беларуская страва, якую ўсе любяць і якую нескладана прыгатаваць, – бабка. Спатрэбяцца бульба, свініна, цыбуля, 1–2 лыжкі крухмалу. Бульбу трэба абабраць, прамыць і надраць на тарцы. Свініну нарэзаць на кавалачкі і абсмажыць на патэльні разам з цыбуляй, змяшаць з бульбяной масай, туды ж дадаць соль і крухмал. Выкласці ў форму і выпякаць 40–60 хвілін. Падаваць на стол гарачай, са смятанай. Проста і смачна!

– Дзякуй за размову і за Вашу «смачную» працу!

Гутарыла Алена ФЕНДЗІЧ


18 красавіка 2018 года, № 5 (1209)

Аксана Зыль: «Мой любімы брэнд – ФДА БДПУ»

Намеснік дэкана па выхаваўчай рабоце факультэта дашкольнай адукацыі А. М. ЗЫЛЬ – чалавек вельмі таленавіты. Яна выдатна малюе, валодае акцёрскім майстэрствам, ну а як грае на цымбалах – не нам расказваць! Пры ўсёй занятасці Аксана Мікалаеўна знаходзіць час дэманстраваць на подыуме мадэлі Беларускага цэнтра моды, эксперыментаваць на градках, весці не толькі здаровы, але і актыўны лад жыцця. З ёю вельмі прыемна кантактаваць – такая вось бязмежная абаяльнасць і ўнікальная здольнасць зачароўваць суразмоўцаў. Вы заўважылі, колькі разоў мы выкарысталі слова «вельмі»? Яно дакладна характарызуе нашу сённяшнюю гераіню.

– Аксана Мікалаеўна, мы добра ведаем Вас як педагога. А якой вучаніцай Вы былі?

– Я расла абсалютна шчаслівай: шчыра любіла спачатку дзіцячы садок, сваю выхавацельку, а потым і школу, сяброў, з якімі да гэтага часу падтрымліваю цёплыя адносіны. Вучылася я лёгка, з задавальненнем і адначасова ў дзвюх школах – музычнай і архітэктурна-мастацкай. Маім настаўнікам па дэкаратыўна-прыкладным мастацтве была выдатная мастачка М. Л. Шчамялёва, а майстэрства ігры ў аркестры я спасцігала пад кіраўніцтвам вядомага дырыжора А. І. Берына. Менавіта ў гэты перыяд мне давялося прымаць удзел у творчых выстаўках, канцэртах, гастраляваць па былым Саюзе. Зарабіла шмат розных грамат і дыпломаў, нават была ўзнагароджана медалём пераможцы тады яшчэ Усесаюзнага конкурсу музыкантаў.

– Як лічыце, што самае галоўнае з таго, чаму Вас навучылі бацькі?

– Сваім бацькам я ўдзячна практычна за ўсё, што ведаю і ўмею. Матуля, Людміла Васільеўна, скончыла Львоўскі ўніверсітэт па спецыяльнасці «Фізік-электроншчык» і ўсё жыццё працавала ў Беларускім НДІ электронна-вылічальных машын, але заўсёды цягнулася да мастацтва. Дзякуючы ёй я ўпершыню трапіла ў тэатр, захапілася жывапісам, музыкай. Разам мы прыдумвалі і шылі тэатральныя касцюмы, разглядвалі альбомы з рэпрадукцыямі карцін вялікіх мастакоў, разбіралі на фартэпіяна мае першыя немудрагелістыя п’есы… Яна навучыла мяне атрымліваць асалоду ад свету, прыгожых рэчаў і цікавых суразмоўцаў. Менавіта дзякуючы матулі я вырасла такой вось няўрымслівай, апантанай аптымісткай. Тата ж, Мікалай Іванавіч, кадравы ваенны, заўсёды для нас з сястрой быў узорам годнасці, адданасці справе, самаахвярнасці. Як і належыць вайскоўцу, ён быў вельмі сабраны, адказны. Яго «стратэгічная» прымаўка «Няма невыканальных спраў, ёсць дрэнна спланаваныя дзеянні» мне заўсёды дапамагае ў працы. Таты няма з намі ўжо некалькі гадоў, але ў цяжкія хвіліны я звяртаюся ў думках па дапамогу менавіта да яго…

– Аксана Мікалаеўна, а чаму Вы – чалавек, адораны музычнымі, мастацкімі, артыстычнымі здольнасцямі, – вырашылі стаць педагогам і выбралі менавіта факультэт пачатковай адукацыі?

– Ну, тут усё не так проста. Ідэй з навучальнымі ўстановамі было шмат: і тэатральна-мастацкі інстытут, і кансерваторыя, і зусім ужо экзатычны варыянт – факультэт дызайну адзення ў Маскоўскім тэхналагічным. Але бацькі, відавочна, не хацелі адпускаць мяне вучыцца так далёка. На сямейным савеце прыйшлі да высновы, што ўсе мае веды і здольнасці можна прымяніць у прафесіі педагога. А які настаўнік павінен умець і спяваць, і маляваць, і сцэнку разыграць? Вядома ж, настаўнік пачатковых класаў! Урэшце, набраўшы 15 з 15 магчымых балаў, я стала студэнткай факультэта пачатковай адукацыі МДПІ імя А. М. Горкага. З цеплынёй і любоўю ўзгадваю сваіх педагогаў – В. М. Данілава, С. Ф. Гагарыну, Е. Б. Сівіцкую, Л. В. Маслоўскую, куратара групы У. І. Бранкоўскага.

– Як даўно працуеце ў сістэме адукацыі і, у прыватнасці, на ФДА?

– Спачатку была праца ў школе на студэнцкіх вакацыях: хутчэй хацела адчуць сябе сапраўдным настаўнікам. Гойсанне вучняў на перапынку, іх непаслухмянасць не нервавалі мяне – я атрымлівала задавальненне ад адкрытасці і гарэзлівасці дзяцей, мне з імі было цікава.

Педагагічны інстытут скончыла ў 1991 г. З першых дзён працы старалася прыдумваць нешта новае, цікавае. Тым больш, што гэта быў час захаплення педагагічнай грамадскасці, як тады казалі, ідэямі настаўнікаў-наватараў. На гэтай плыні я паспяхова выступіла ў Рэспубліканскім конкурсе «Лепшы малады настаўнік», вытрымала экзамен на першую катэгорыю, дый шмат чаго яшчэ… А працаваць ва ўніверсітэт прыйшла на пасаду асістэнта ў 1998-м. Адразу трапіла на кафедру методык дашкольнай адукацыі ФДА. Як і сёння, выкладала дысцыпліну «Тэорыя і методыка музычнага выхавання», кіравала студэнцкім хорам.Такім чынам, сёлета споўніцца ўжо 20 гадоў маёй выкладчыцкай дзейнасці ў сценах роднага БДПУ. За гэты час не раз была ўзнагароджана граматамі ўніверсітэта, а ў 2017 г. – Граматай Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь.

– ФДА ў апошнія гады значна актывізаваўся ва ўсіх сферах універсітэцкага жыцця, тут паспяхова рэалізуецца шэраг студэнцкіх праектаў… Калегі паміж сабой нават пачалі называць яго факультэтам крэатыўнай дашкольнай адукацыі. Чаго толькі вартыя белыя вушанкі зорнікаў ад ФДА або аранжавыя шапачкі «Modnij Juk»!

– Вельмі пахвальная ацэнка нашай дзейнасці! Не буду ўтойваць, яна мне даспадобы. Усіх знакавых праектаў ФДА не пералічыць: гэта і адзіны ў Беларусі студэнцкі лялечны тэатр «Адраджэнне батлейкі», і патрыятычная суполка «Памяць юных сэрцаў», і студыя «ФДА–ТБ», якая ўжо выпусціла свой першы «серыял», прысвечаны 53-му Зорнаму паходу, і дзейнасць валанцёрскага клуба «Добрае сэрца»… Дзякуючы факультэцкаму праекту «Пяшчота» маладыя матулі могуць на некаторы час пакінуць пад наглядам студэнтаўвыхавальнікаў сваіх дзетак, а самі ў гэты час наведаць заняткі, здаць залік або экзамен. Вельмі прыемна, што наш атрад «Зорны легіён» вось ужо тры гады запар прызнаецца лепшым удзельнікам зорных паходаў па выніках інтэрнэт-галасавання.

Як у нас усё атрымліваецца? Нічога надзвычайнага: проста мы зыходзім з таго, што самая вялікая каштоўнасць факультэта – гэта яго выхаванцы, выкладчыкі, супрацоўнікі. Усе мы – калегі, аднадумцы, сябры – заўсёды гатовыя аб’яднацца дзеля агульнай справы. Адсюль і вынік. Нездарма адзін з хэштэгаў нашага факультэта ў сацыяльных сетках – #фдосемья.

І яшчэ. Нашая актыўнасць заўжды падтрымліваецца кіраўніцтвам універсітэта. Я шчыра ўдзячная за разуменне таго, што падрыхтоўка педагогаў-дашкольнікаў немагчымая без практычнага складніку – удзелу ў грамадскай, валанцёрскай і дабрачыннай дзейнасці. У мяне такая пазіцыя: не бывае пасіўных студэнтаў, бываюць пакінутыя адзінокія людзі.

– Упэўнены, што Вы як неардынарная асоба, адкрытая да новага вопыту і здольная мысліць арыгінальна, значна паўплывалі на такі творчы ўздым. А якую рысу свайго характару лічыце самай яркай?

– На падобныя пытанні заўсёды цяжка адказваць. Думаю, адна з вызначальных рыс – імкненне заўсёды і ўсюды мэтанакіравана ўносіць змяненні ў навакольнае асяроддзе, паляпшаць яго. Непрывабнае раблю прыгажэйшым, сумнае – больш вясёлым. Магчыма, таму ў свой час я прыняла прапанову Беларускага цэнтра моды дэманстраваць мадэлі адзення 45+ ад вядучых айчынных дызайнераў. Гэта дапамагае мне «адчуваць дыханне часу», генераваць новыя ідэі, звязаныя з іміджам факультэта.

– А Вы ўвогуле спартыўны чалавек?

– Зімой я плаваю ў басейне, а летам езджу на веласіпедзе. Мы з мужам сапраўдныя чэмпіёны Вілейскага вадасховішча: 20 км у дзень – гэта вам не жартачкі! На самай справе шмат відаў спорту, якія мне падабаюцца, – хакей, фігурнае катанне, футбол… Але толькі як гледачу

– Любімы брэнд?

– Адназначна ФДА БДПУ.

– Тры рэчы, без якіх Вы не можаце пражыць?

– Сям’я, сябры, праца. Хоць, шчыра кажучы, парадак іншы: праца, сям’я, сябры.

– Месца, дзе Вы засталіся б назаўсёды?

– Там, куды ляціць мая душа: вёска ў Вілейскім раёне. Там збіраецца ўся дружная сям’я – мама, нашы з мужам сёстры, члены іх сем’яў…

– Што Вам удаецца лепш за ўсё?

– Арганізоўваць каго-небудзь на што-небудзь. Прыдумваць цікавыя рэчы. Ствараць.

– Дзякуй за размову!

Гутарыла Таццяна БАШМАКОВА


30 сакавіка 2018 года, № 4 (1208)

Святлана Кабачэўская: «НА П’ЕДЭСТАЛЕ ТОЙ, ХТО ДАПАМАГАЕ ІНШЫМ НА ЯГО ЎЗНЯЦЦА»

Тры гады таму, 16 лютага, аддзел міжнароднага супрацоўніцтва БДПУ (сёння – упраўленне) узначаліла кандыдат педагагічных навук С. М. Кабачэўская. За гэты час жыццё ўніверсітэта на інтэрнацыянальнай арэне значна актывізавалася: варта ўзгадаць хаця б уступленне БДПУ ў 5 уплывовых міжнародных арганізацый; заключэнне больш чым 60 дагавораў аб супрацоўніцтве з універсітэтамі Еўропы і Азіі; рост экспарту адукацыйных паслуг на 300 %; павелічэнне ўтрая колькасці выкладчыкаў, якія прайшлі стажыроўку за мяжой; адкрыццё 3 культурна-адукацыйных цэнтраў; рэалізацыю адукацыйнага праекта «Летняя школа БДПУ. Пазнай Беларусь: ад адукацыі да культуры» і інш. Аднак ацэньваць плённыя вынікі як уласнае дасягненне Святлана Міхайлаўна не стала. Зрэшты, ад гэтага нашая гутарка не зрабілася менш цікавай. Адным з пастулатаў свайго жыцця суразмоўца лічыць прымаўку: «Не месца ўпрыгожвае чалавека, а чалавек месца». Таму сёння чытачы «Н» пазнаёмяцца не са спецыялістам С. М. Кабачэўскай, а з неардынарнай творчай асобай. Упэўнены, многія з вас убачаць нашу гераіню з новага, нязвыклага ракурсу. Урэшце, прадаставім слова самой Святлане Міхайлаўне.

Пра карані і духоўную спадчыну

Мае бацькі родам з Віцебска. Тата Міхаіл Міхайлавіч Грыгор’еў – вучоны, кандыдат ветэрынарных навук – пасля пераезду ў Мінск працаваў у НДІ эксперыментальнай ветэрынарыі імя С. М. Вышалескага, спецыялізаваўся на туберкулёзе буйной рагатай жывёлы. Здавалася, яго ведала ўся Беларусь, прынамсі старшыні калгасаў і саўгасаў. Дзякуючы бацьку сям’я мела багатую бібліятэку, а я, паколькі часта хварэла, прачытала незлічоную колькасць кніг. А яшчэ навучылася любіць братоў нашых меншых – вожыкаў, змей, рыбак, папугаяў, якіх дадому таксама прыносіў тата. Спадзяюся, што пераняла і яго адкрытасць да сяброў, гасціннасць. «Людзей спачатку трэба накарміць, а пасля ўжо гаварыць», – гэта яго словы.

Мама Леаніна Іванаўна – самы шчыры чалавек з тых, каго мне давялося сустракаць у жыцці. Нездарма ў аснове яе імені ляжыць псеўданім правадыра сусветнага пралетарыяту У. І. Леніна. Яна член Камуністычнай партыі і дагэтуль верыць у ідэалы. Ад матулі я пераняла любоў да музыкі, песні, мастацтва ўвогуле.

У мяне ёсць старэйшы брат Ігар Міхайлавіч Грыгор’еў – галоўны пазаштатны ўрач-таксіколаг Міністэрства аховы здароўя Рэспублікі Беларусь, кіраўнік Рэспубліканскага таксікалагічнага цэнтра, намеснік галоўнага ўрача Гарадской клінічнай бальніцы хуткай медыцынскай дапамогі г. Мінска. Ён – гонар сям’і, яго артыкулы публікуюць вядучыя медыцынскія часопісы, за дасягненні ў працы брат узнагароджаны Падзякай Кіраўніка дзяржавы. Аднак для мяне ён родны чалавек, які паказаў перавагі здаровага ладу жыцця. Дзякуючы яму я навучылася гуляць у футбол і іншыя дваровыя хлапечыя гульні таго часу. Запісалася ў школьную секцыю па настольным тэнісе і ў 9-м класе стала чэмпіёнкай горада сярод юніёраў. У студэнцкія гады я гуляла за зборную alma mater.

Пра вучобу і вопыт сталення

Факультэт пачатковай адукацыі нашага ўніверсітэта выбірала цалкам свядома: мне заўсёды здавалася, што я нарадзілася настаўнікам. Дый мама казала: «Света не вучыцца, а гуляе ў школу». І сапраўды, пасля ўрокаў бегла ў групу падоўжанага дня і дапамагала пачаткоўцам рабіць урокі. Школу з трэцяга класа выбірала сама, бацькі не ўмешваліся, нават калі мне даводзілася да яе дабірацца праз увесь горад. У выніку скончыла СШ № 102 з музычным ухілам. Іграла на балалайцы ў аркестры, спявала ў хоры, была старшынёй вучнёўскага камітэта і сакратаром камсамольскай арганізацыі. Памятаю, як на першамайскай дэманстрацыі ў шэрагах барабаншчыц ішла наперадзе калоны Ленінскага раёна г. Мінска і вельмі ганарылася сваімі белымі бантамі і гольфамі.

На першым курсе была абрана старастай. На працягу трох гадоў маё фота вісела на факультэцкай Дошцы гонару, хоць, шчыра прызнаюся, на «выдатна» я здала толькі першую сесію. Нават жартавала, што «забыліся зняць». Сёння гэта падаецца дзіўным, але падчас свайго студэнцтва я ніколі не бачыла рэктара ўніверсітэта. Аднак добра памятаю тых, хто мяне вучыў: і дэкана факультэта Аляксея Уладзіміравіча Таўлая, які ведаў нас па імёнах, і Святлану Фёдараўну Гагарыну, пад навуковым кіраўніцтвам якой заняла 2-е месца ў конкурсе студэнцкіх прац, і многіх іншых – усіх не пералічыш.

Студэнцкія гады былі насычаныя і цікавыя. Разам з аднакурснікамі працавала ў будаўнічым атрадзе на цагельні ў Лепелі (дарэчы, на заробленыя грошы купіла маме касцюм, а сабе – пальчаткі). Некалькі сезонаў правяла ў Анапе ў летніку «Ракета». Яшчэ на першым курсе напісала ліст дырэктару з просьбай прыняць мяне на пасаду важатай. І, калі атрымала станоўчы адказ, пасля сесіі накіравалася ў Краснадарскі край. Увогуле, летнікі – гэта асобная старонка майго жыцця, пачынаючы з першага класа і на працягу 30 гадоў. Да слова, дзякуючы аднаму з іх – Дзіцячаму аздараўленчаму лагеру імя Гастэлы – я пазнаёмілася са сваім будучым мужам. Праўда, здарылася гэта ўжо пасля заканчэння БДПУ.

Даволі рана пачала зарабляць. Калі вучылася на другім курсе, бацьку прапанавалі работу ў Алжыры. Гэтая камандзіроўка не была першай: дагэтуль ён вучыў будучых ветэрынараў у Манголіі. Аднак цяпер, у Афрыку, разам з ім паехала мама. Грошай на жыццё не хапала, і я ўладкавалася начной санітаркай у аддзяленне рэанімацыі Беларускага НДІ кардыялогіі. На дзяжурствах цягала цяжкі дэфібрылятар, прыбірала за хворымі, не раз бачыла смерць, назірала, як урачы разам з пацыентамі змагаюцца за жыццё. І самай вялікай радасцю для мяне, калі прыходзіла ў аддзяленне, было даведвацца, што чалавека перавялі ў палату. Гэта азначала, што ён перамог. Праца ў інтэнсіўнай тэрапіі загартавала мой характар. Праўда, тады я яшчэ не ведала, што атрыманы вопыт і сіла волі спатрэбяцца мне дастаткова хутка…

Пра першыя поспехі – творчыя і прафесійныя

Па размеркаванні ішла другой. Гарантаванае дзяржавай працоўнае месца атрымала ў школе г. Бялынічы. Паралельна мяне прынялі ў камерны хор Беларускай дзяржаўнай філармоніі, аднак пераразмеркавацца так і не ўдалося. У выніку маладая настаўніца музыкі прыступіла да працы на Магілёўшчыне. Не паверыце, гэта былі цудоўныя гады! У Бялынічах я стварыла хор настаўнікаў, і на раённым конкурсе мы занялі 2-е месца. А праз некаторы час з песняй «Сонечны зайчык» прыняла ўдзел у папулярным тэлевізійным конкурсе маладых выканаўцаў эстраднай песні «Зорная ростань». Канешне, марыла пра перамогу, бо яна давала права паехаць на фестываль у Юрмалу. Шкада, што не ўдалося. Аднак пасля таго, як на ўсю Беларусь прагучала навіна – настаўніца Бялыніцкай школы ўзнагароджана Дыпломам Саюза кампазітараў «За лепшае выкананне песні беларускага аўтара», – са мной вітаўся ўвесь горад. Праз гады, калі я выдала сваю першую кнігу, то найперш даслала яе Мікалаю Іванавічу Пашкевічу, дырэктару той самай Бялыніцкай школы, са словамі падзякі за бацькоўскі клопат пра маладую настаўніцу музыкі. Дагэтуль памятаю сталы, накрытыя ў спартыўнай зале, дзе мы з мужам святкавалі сваё вяселле, і захоўваю талерачкі, якія калектыў школы падараваў нам на доўгае шчаслівае жыццё.

Пра кар’еру – а хутчэй пра прызванне

Скептычна стаўлюся да сцвярджэння, што «ад пасады не адмаўляюцца». Гэта не пра мяне. Калі ад старэйшага сына Станіслава даведалася, што ў яго гімназіі два месяцы не праводзяцца ўрокі музыкі з-за адсутнасці настаўніцы, пайшла да дырэктара. Прасіла хутчэй знайсці педагога, бо музыка – гэта вельмі важна. А яна ў адказ: «Вось вы і прыходзьце!» Я на той час працавала дэканам факультэта па навучанні дзяцей дашкольнага і школьнага ўзросту Міжнароднага вучэбнага цэнтра Славінскага. Падумала-падумала, дый пагадзілася. Праз два гады прыняла ўдзел у Рэспубліканскім конкурсе «Адкрыты ўрок», які арганізавала рэдакцыя «Настаўніцкай газеты», і атрымала Дыплом ІІ ступені. А ў 2004-м перамагла ў конкурсе «Сталічны настаўнік – сталічнай адукацыі» Партызанскага раёна і ўвайшла ў лік 12 лепшых педагогаў горада Мінска.

Гледзячы на тое, як вучацца дзеці, вырашыла павысіць сваю кваліфікацыю і я. Паступіла ў вочную аспірантуру Нацыянальнага інстытута адукацыі, была стыпендыяткай спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Вось толькі ў маім вельмі насычаным падзеямі жыцці гэтыя гады сталі перыядам не толькі плённай навуковай дзейнасці, а і выпрабавання на трываласць. Анкалогія. На трэці дзень пасля аперацыі, калі прыйшла ў прытомнасць, пачала пісаць артыкул для канферэнцыі ў Гродна. Урач параіў менш шкадаваць сябе, а больш працаваць. Гэта я і працягваю рабіць па сённяшні дзень. І яшчэ ў тыя цяжкія дні дала сабе слова, што, калі выжыву, заўсёды буду прыгожай. І дагэтуль імкнуся быць такой. А свае абяцанні я заўсёды выконваю, незалежна ад таго, каму іх даю. Адно што голас страціла – цяпер спяваю толькі сэрцам…

У 2011 г. я абараніла кандыдацкую дысертацыю. І вось кола замкнулася: праз гады я вярнулася на сваю «малую радзіму» – у БДПУ. На пасаду дацэнта кафедры прыватных методык Інстытута павышэння кваліфікацыі і перападрыхтоўкі мяне запрасіла дырэктар ІПКіП І. У. Шасцітка, якая была экспертам па маёй дысертацыі. Таксама з лёгкай рукі Ірыны Уладзіміраўны я праз некалькі гадоў накіравалася ў самастойнае плаванне: паспяхова прайшла сумоўе на вакантную пасаду начальніка аддзела міжнароднага супрацоўніцтва, атрымала ад рэктара БДПУ А. І. Жука спіс першачарговых задач і прапанову «заўтра выйсці на працу». Мне не спатрэбіўся час на адаптацыю – я атрымала магчымасць працаваць так, як умею, і быць такой, якая я ёсць.

Планаў шмат, і яны ажыццяўляюцца не ад таго, што я выдатная, а таму, што мне сустракаюцца неабыякавыя людзі – супрацоўнікі ўніверсітэта. Мне ёсць з каго браць прыклад, ёсць за кім ісці. Гэта ў першую чаргу рэктар БДПУ Аляксандр Іванавіч Жук. Многаму вучуся ў Святланы Іванаўны Копцевай, Ірыны Уладзіміраўны Шасцітка.

Мне амаль што ўсё падабаецца ў рабоце, хіба толькі акрамя працы з дзелавымі паперамі. Ну, павінен жа быць ува мне хоць адзін недахоп! (Смяецца.) Калі б не мая правая рука – Таццяна Аляксееўна Цянтава, – спраўляцца з папяровай працай было б значна складаней. Ды і без каманды, якая стала для мяне сям’ёй, наўрад ці што б атрымалася. Адзін у полі не воін, якім бы цудоўным ён ні быў!

І пра самае-самае важнае

Калі я была патрэбна дзецям, то кідала ўсё і была побач. Не прапусціла ніводнага ранішніка, вазіла іх у басейн, на джыу-джытсу і заняткі па англійскай мове. Абодва сыны скончылі музычную школу: адзін па класе фартэпіяна, другі – балалайкі і гітары. Адносіны паміж намі сяброўскія. Магу ім расказаць усё (амаль што). Спадзяюся, што і яны давяраюць мне дастаткова многа, а калі не ўсё, то дзякуй ім за гэта. Глебу – 21, Станіславу – 26. Не магу ўявіць сябе мамай дачок – заўсёды хацела мець сыноў. І за іх я гатова пайсці ў агонь і ваду.

Усё жыццё імкнуся дапамагаць людзям, не чакаючы, калі мяне пра гэта папросяць. Так здарылася, што я стала членам дабрачыннай арганізацыі «Ротары», у якой пазнаёмілася з унікальнымі людзьмі, знайшла аднадумцаў. Праз некаторы час запусціла свой асабісты праект «Старасці чужой не бывае». Зусім выпадкова ад настаўнікаў (я тады працавала ў ІПКіП) даведалася, што ў вёсцы Асмолава працуе ДУ «Нясвіжскі дом-інтэрнат для састарэлых і інвалідаў». Паехала, пазнаёмілася з яго дырэктарам Генадзем Георгіевічам Маляром і зразумела, што магу даверыцца гэтаму цудоўнаму чалавеку. Праводзіла бяспройгрышныя латарэі, аўкцыёны з вырабамі пастаяльцаў домаінтэрната. На выручаныя грошы купляла тое, што было неабходна, – бойлер, магнітафоны, праектар, масажнае крэсла. А яшчэ арганізоўвала канцэрты, разам з навучэнцамі каледжа сувязі запісвала відэакасеты з фільмамі пра людзей, якія апынуліся ў складаных жыццёвых сітуацыях… Перад тым як паставіць кропку ў нашай размове, прывяду яшчэ адзін пастулат свайго жыцця: «На п’едэстале той, хто дапамагае іншым на яго ўзняцца».

Запісала Таццяна БАШМАКОВА


7 сакавіка 2018 года, № 3 (1207)

БДПУ – СУСВЕТ ДЗІВОСАЎ: РЫХТУЕ КАДРЫ, ЯДНАЕ ЛЁСЫ

Радок з вядомага верша Анатоля Вярцінскага – «Жанчына. Мужчына. Каханне…» – надзвычай удалая паэтычная ілюстрацыя да знешне стрыманых каляндарных дат: «8 сакавіка. 23 лютага. 14 лютага…». І як словы суседнічаюць у вершы, а святы ў календары, так і нашы сённяшнія героі – шчаслівыя сямейныя пары – ідуць па жыцці поруч з каханнем. Адметна і прыемна, што шлях некаторых з іх цесна і непарыўна звязаны з БДПУ – універсітэтам, які стаў не толькі агульным месцам працы, але і сведкам сямейных адносін. Напярэдадні Дня жанчын супрацоўніцы нашай alma mater дзеляцца з чытачамі «Н» шчырымі, рамантычнымі гісторыямі і рэцэптамі ўласнага сямейнага шчасця, якое мае адну на ўсіх – танкаўскую – прапіску.

Анастасія САМУЛЕНКАВА, лабарант кафедры фізікі і методыкі выкладання фізікі фізіка-матэматычнага факультэта:

– Наша з мужам сямейнае шчасце насамрэч мае танкаўскую прапіску, а дакладней – фізфакаўскую. Калі я стала студэнткай БДПУ, Уладзімір (Уладзімір Сяргеевіч Самуленкаў – выкладчык кафедры фізікі і методыкі выкладання фізікі фізіка-матэматычнага факультэта. – Рэд.) ужо вучыўся на 5-м, выпускным, курсе. Я ведала яго выключна як старшыню студсавета фізічнага факультэта. Пра тое, што гэты актыўны хлопец стане маім мужам, вядома, і думкі не было. Спачатку мы асабліва не кантактавалі, але адзін выпадак усё ж урэзаўся ў памяць: на другім курсе я гуляла за зборную факультэта па валейболе, і Уладзімір (ужо студэнт магістратуры БДПУ) прыйшоў падтрымаць каманду. У той дзень мы прайгралі, і мне, як капітану, было крыўдна да слёз. Ён падышоў мяне суцешыць і сказаў, што налета стане асабістым трэнерам каманды і дапаможа здабыць перамогу. Шчыра кажучы, гэтая кароткая размова кранула мяне, але марыць я сабе пакуль не дазваляла…

Мінуў яшчэ адзін год, перш чым наша лёсавызначальнае знаёмства займела працяг, і тут зноў не абышлося без дапамогі alma mater. Па слаўнай універсітэцкай традыцыі мы выправіліся ў Зорны паход – у Ашмяны. Я, трэцякурсніца, была радавым байцом, а вось Уладзімір за гэты час стаў выкладчыкам і намеснікам дэкана па выхаваўчай рабоце. Падчас той зорнай вандроўкі мне ўвесь час здавалася, што ён глядзіць на мяне па-асабліваму – на канцэртах, сустрэчах, экскурсіях… Магчыма, гэта былі дзявочыя фантазіі – муж і дагэтуль не адкрыў мне ўсёй праўды, – але клопат і ўвагу з яго боку я адчувала. Ішоў час. Атрымаўшы дыплом спецыяліста, я, як і мой будучы муж, засталася вернай нашаму ўніверсітэту. Так паступова, год за годам, наша сяброўства перарасло ў каханне. Мы разам працавалі ў педатрадзе «Ветразь» і падзяліліся сваім шчасцем – рашэннем пажаніцца – з цэлым летнікам у 300 дзяцей! Сімвалічна, што праз тры гады пасля гэтага дзеткі таго ж летніка віншавалі нас ужо з іншай знакавай падзеяй – нараджэннем першынца.

На працягу многіх гадоў БДПУ быў і застаецца сведкам нашай шчаслівай сямейнай гісторыі і аказвае станоўчы ўплыў на адносіны. Мы па-ранейшаму актыўна ўдзельнічаем у жыцці ўніверсітэта, гуляем за зборную факультэта і ўніверсітэта па валейболе, я танцую ў вядучым калектыве БДПУ «О2»,
Уладзімір з’яўляецца старшым педагогам аднаго з лепшых універсітэцкіх педатрадаў… Карацей, мы заўсёды побач, і гэта ні кроплі не стамляе, наадварот – лічу, што такія блізкія адносіны з’яўляюцца асновай нашага сямейнага шчасця.

Святлана Васільеўна ВАБІШЧЭВІЧ, загадчык кафедры інфарматыкі і методыкі выкладання інфарматыкі фізіка-матэматычнага факультэта:

– У свой час мы з маім будучым мужам, Іванам Аляксандравічам (І. А. Вабішчэвіч – старшыня прафкама супрацоўнікаўБДПУ. – Рэд.), абодва скончылі Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага: ён – фізфак, а я – матэматычны факультэт. Праўда, сустрэцца наканавана было пазней. Атрымаўшы дыплом, некаторы час я праны педагагічны інстытут імя А. М. Горкага: ён – фізфак, а я – матэматычны факультэт. Праўда, сустрэцца наканавана было пазней. Атрымаўшы дыплом, некаторы час я пра

Мне вельмі падабаецца, што мы працуем у адной установе, разам ідзём на працу і разам вяртаемся дадому. Калі любіш і клапоцішся пра чалавека, гэта толькі ў радасць. Да таго ж вельмі карысна і тое, што мы выкладаем сумежныя навукі, дапамагаем адзін аднаму парадамі, маем шмат агульных інтарэсаў, праводзім эксперыменты па вырошчванні раслін… Усё гэта мацуе нашы адносіны. На маю думку, шчасце ў сям’і выкладчыкаў трывалае тады, калі жонка ўмее своечасова «выключыць настаўніцу». Так, усе важныя рашэнні мы прымаем толькі сумесна, з павагай адзін да аднаго. Лічу гэта правільным: кожны чалавек мае права на сваю асабістую прастору – фізічную і душэўную. У нас дастаткова ўласных цікавых захапленняў, а наяўнасць сучасных прылад і гаджэтаў дазваляе не сварыцца з-за выбару занятку, сумяшчаць свае планы без рознагалоссяў: напрыклад, пакуль муж працуе за камп’ютарам, я магу пашукаць нейкую цікавую і карысную інфармацыю праз мабільны інтэрнэт на планшэце. Доўгія гады сямейнага жыцця толькі ўмацавалі і памножылі нашу прыхільнасць і пяшчоту, павагу адзін да аднаго. У спрэчных пытаннях мы заўсёды стараемся абыходзіць вострыя вуглы. Калі гэта атрымліваецца, кожны з нас задаволены і шчаслівы, а няўдачам, якія здараюцца з кожным, стараемся не надаваць вялікай увагі. Нездарма ж, хоць і жартам, кажуць, што лепшы сакрэт шчаслівага сямейнага жыцця – кепская памяць.

Дзіна ДУБІНІНА, загадчык кафедры методык дашкольнай адукацыі факультэта дашкольнай адукацыі:

– Гісторыя майго жаночага шчасця пачалася ў сценах БДПУ. Я вучылася на 3-м курсе факультэта дашкольнага выхавання МДПІ імя А. М. Горкага, а мой будучы муж, Дзмітрый Уладзіміравіч (Д. У. Дубінін – дацэнт кафедры ўсеагульнай гісторыі і методыкі выкладання гісторыі гістарычнага факультэта. – Рэд.), быў студэнтам гістарычнага факультэта. Але пазнаёміла нас, як ні дзіўна, нямецкая мова. Маёй лепшай сяброўцы цяжка давалася засваенне гэтай дысцыпліны, Дзіма ж валодаў замежнай добра: у той час на гістарычным факультэце яна з’яўлялася дадатковай спецыяльнасцю. Дапамагла мне знайсці сваё жаночае шчасце і яшчэ адна выпадковасць: мы жылі на пятым паверсе інтэрната на вуліцы Артылерыстаў, і акурат пад намі, паверхам ніжэй, хлопцы з гістфака. Сяброўка вырашыла скарыстацца магчымасцю і папрасіць дапамогі. Аднак у хуткім часе высветлілася, што з іх толькі мой будучы муж вывучае нямецкую мову – астатнія ведалі французскую і англійскую. Так лёс прывёў Дзмітрыя ў наш пакой.

Пачаліся ўрокі: месяцы з два ён прыходзіў нібыта да сяброўкі, але глядзеў увесь час на мяне, не наважваючыся адкрыта прызнацца.
Гэта доўжылася, пакуль аднойчы Дзмітрый не прынёс квіткі на канцэрт вакальна-інструментальнага ансамбля «Сіняя птушка» – маўляў, захварэў сябра і адзін квіток вольны. З гэтага канцэрта і пачалася наша рамантычная гісторыя. Ужо праз год мы сталі мужам і жонкай, а сёлета будзем святкаваць 40-гадовае, рубінавае, вяселле. За гэты час мы шмат чаго пераадолелі разам: жыццё пражыць, як вядома, – не поле перайсці. Была праца ў школе і дзіцячым садку, аспірантура БДПУ, служба ў войску, нараджэнне сына… І ўсе гэтыя жыццёвыя радасці і выпрабаванні мы прайшлі разам, з мудрасцю прымаючы ўсе перыпетыі лёсу.

Валянціна Іванаўна СЛЯПКОВА, дацэнт кафедры сацыяльнай і сямейнай псіхалогіі Інстытута псіхалогіі:

– Мы з мужам – Леанідам Абрамавічам (Л. А. Пяргаменшчык – прафесар кафедры сацыяльнай і сямейнай псіхалогіі Інстытута псіхалогіі. – Рэд.) – знаёмыя ўжо паўстагоддзя, з іх 48 гадоў – у шлюбе. А пачалася наша гісторыя, калі мы сталі аднагрупнікамі філасофскага аддзялення БДУ. У тую пару студэнцкія атрады выязджалі ў калгасы і саўгасы дапамагаць збіраць ураджай бульбы. Вось і наша сямейнае шчасце пачалося «з адной баразны». Днём работа ішла плённа і дружна: дзяўчаты збіралі бульбу, а хлопцы дапамагалі адносіць цяжкія вёдры. Вечары ж былі часам адпачынку – мы спявалі песні каля вогнішча, расказвалі пра сябе, пра свае захапленні і планы. Аказалася, што ў нас з Леанідам шмат агульных інтарэсаў: мастацкая літаратура, паэзія, класічная музыка, жывапіс… Вярнуўшыся ў Мінск, мы сталі шмат часу праводзіць разам – наведвалі філармонію, тэатры, сумесна рыхтаваліся да семінараў і экзаменаў. А самае памятнае – мой муж ведаў шмат вершаў. Калі ён іх чытаў, здавалася, што ўсе яны прысвечаны мне. Перад такім рамантыкам я не змагла ўстаяць – ужо на 2-м курсе мы пажаніліся. Затым былі напружаныя гады, калі раслі дзеці, а мы працавалі над сваімі дысертацыямі: я – над кандыдацкай, муж – над доктарскай. Чаму напружаныя? Таму, што і сям’я, і праца для кожнага з нас мелі вялікае значэнне. Мы стараліся расці ў прафесійным плане і пры гэтым падтрымліваць адзін аднаго, не абдзяляць увагай дзяцей, памятаць пра блізкіх. У гэтым нам дапамагала нязменнае правіла: заўжды знаходзіць час на сумесны адпачынак, сямейныя святы і сяброў.

У БДПУ нас абодвух прывяла цікавасць да навукі. Нашым правадніком у яе свет стаў доктар псіхалагічных навук, прафесар нашага ўніверсітэта Якаў Львовіч Каламінскі. І вось ужо 15 гадоў мы з мужам працуем разам. Некалі я загадвала кафедрай прыкладной псіхалогіі, а Леанід Абрамавіч быў там прафесарам. Затым ролі памяняліся – муж узначаліў факультэт псіхалогіі, а я стала дацэнтам кафедры. Я думаю, што ў нас атрымліваецца дыферэнцыраваць нашы ролі ў сям’і і ў Інстытуце. Ва ўніверсітэце мы – калегі: кожны мае сваю пазіцыю, сваё меркаванне, можам у чымсьці не згаджацца, і гэта ўзбагачае прафесійна. Дома мы – муж і жонка, якія маюць адну прафесію: абодва служым псіхалогіі, Інстытуту, універсітэту. Нам разам цікава: ёсць магчымасць абмяркоўваць і сямейныя справы, і працоўныя пытанні, дапамагаць адзін аднаму ў рабоце. Мы расцём прафесійна, і гэта наш уклад не толькі ў саміх сябе, але і ў развіццё псіхалогіі. І, разам з тым разумею, што па-за сям’ёй чалавек не можа адчуць усе радасці жыцця, таму варта берагчы яе: захоўваць рамантыку ў адносінах, заставацца цікавымі людзьмі, быць адкрытымі, шанаваць адзін аднаго і не акцэнтаваць увагу на памылках – тады і шчасце не здрадзіць.

Матэрыялы старонкі падрыхтавала Ірына МЯЦЕЛІЦА


7 сакавіка 2018 года, № 3 (1207)

В. Хітрук: «Я НЕ ЎМЕЮ АДПАЧЫВАЦЬ»

Прафесійны шлях гераіні гэтага інтэрв’ю з’яўляецца ўзорным: чырвоны дыплом універсітэта, паспяховая абарона кандыдацкай і доктарскай дысертацый, высокая ацэнка заслуг навуковай грамадскасцю, ганаровы статус выдатніка адукацыі Рэспублікі Беларусь… Пералік дасягненняў уражвае і, бясспрэчна, выклікае цікавасць да асобы, здольнай пакарыць такія вяршыні. Тым больш, што ўсе яны аказаліся па плячы вытанчанай жанчыне, клапатлівай жонцы і маці – дырэктару Інстытута інклюзіўнай адукацыі БДПУ В. В. Хітрук.

– Вера Валер’еўна, высокія дасягненні ў сферы інклюзіўнай адукацыі яскрава сведчаць пра тое, што ў свой час Вы не памыліліся пры вызначэнні будучага шляху. Раскажыце, адкуль і як узнікла цікавасць да прафесіі. Магчыма, былі жыццёвыя варункі, якія падштурхнулі Вас зрабіць менавіта такі выбар?

– Сапраўды, мой прафесійны выбар не быў выпадковым – яго абумовілі асабістыя абставіны. Дакладней кажучы, я нарадзілася і вырасла ў сям’і, дзе пра цяжкую форму заікання ведалі не па чутках. Двое з родных мне людзей адрозніваліся ад іншых. Прытым у аднаго з іх гэтая хвароба мела настолькі цяжкую форму, што заўважна ўплывала на магчымасці самастойных зносін, ускладняла камунікацыю з сябрамі, адносіны ў школе, абмяжоўвала ў выбары прафесіі. Я была ўпэўнена, што, засвоіўшы спецыяльнасць лагапеда, абавязкова змагу змяніць сітуацыю, таму і стала студэнткай дэфекталагічнага факультэта Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. М. Горкага.

– Якую ролю ў далейшым прафесійным росце, на Вашу думку, адыграў вопыт працы настаўнікам-дэфектолагам і лагапедам?

– Практычная дзейнасць для педагога з’яўляецца адзінай магчымасцю сапраўды авалодаць прафесіяй. Праца ў якасці настаўніка-дэфектолага ў дапаможнай школе-інтэрнаце для дзяцей-сірот і дзяцей, якія засталіся без апекі бацькоў, а таксама ў якасці лагапеда ўмацавала мяне ў прафесійным і асобасным плане. Той незабыўны практычны вопыт да гэтага часу дазваляе мне быць упэўненым спецыялістам і дае маральнае права вучыць іншых. Наша прафесія тэхналагічная. На мой погляд, калі настаўнік-дэфектолаг не мае практычнага вопыту работы, ён не павінен дазваляць сабе вучыць гэтаму надзвычай складанаму рамяству іншых. У адваротным выпадку атрымліваецца «я навучу цябе таму, чаго сам ніколі не рабіў».

– Калегі і студэнты характарызуюць Вас як працавітага, справядлівага і добразычлівага кіраўніка і выкладчыка, дастойнага быць прыкладам для іншых. А хто ў студэнцкія гады з’яўляўся ўзорам Педагога, Настаўніка для Вас?

– Мне неверагодна пашанцавала вучыцца ў тых, хто складае эліту беларускай дэфекталагічнай навукі і практыкі. Я памятаю кожнага: Таццяну Аляксандраўну Працко, навуковага кіраўніка маёй дыпломнай працы, таленавітага вучонага і педагога; Навума Абрамавіча Кастандзяна, які ў аснову ўсяго ў першую чаргу ставіў інтарэсы дзіцяці; Клару Гаўрылаўну Ярмілаву, якая ўмела простымі словамі растлумачыць неверагодна складаны лагапедычны матэрыял; Алену Самойлаўну Сляповіч, Іван Уладзіміравіча Кабёлку, Генадзя Рыгораві-
ча Турыка, Івана Мацвеевіча Боблу, Уладзіміра Платонавіча Грыханава, Соф’ю Сяргееўну Кручыніну, Таццяну Лаўрэнцьеўну Ляшчынскую, Іну Мікалаеўну Логінаву, Уладзіміра Анатольевіча Шынкарэнку, Таісію Андрэеўну Федарэнка. Яны былі ўзорам цудоўнага спалучэння ў чалавеку высокага прафесіяналізму, інтэлігентнасці і далікатнасці ў зносінах з намі.

– Не сакрэт, што паспяхова сумяшчаць прафесійнае станаўленне і ролю ахоўніцы хатняга агменю пад сілу далёка не кожнай жанчыне. Як Вы на працягу жыцця спраўляецеся з гэтай задачай? Хто дапамагае Вам у арганізацыі быту?

– Не магу з упэўненасцю сказаць, што спраўляюся з гэтым надзвычай добра. Але прафесійная захопленасць у спалучэнні з перфекцыянізмам стварылі пэўныя адносіны ў нашай сям’і. Муж, доктар тэхнічных навук, ніколі не перашкаджаў маім навуковым і дзелавым інтарэсам і дазваляў паглыбляцца ў прафесійныя задачы да той ступені, у якой я мела патрэбу. А я, у сваю чаргу, заўсёды падтрымлівала яго, хоць да гэтага часу не разумею, як можна так захапляцца фізікай працэсаў, вадароднымі рухавікамі і альтэрнатыўным палівам. Нашы дочкі (іх тры), назіраючы за такім стаўленнем да працы і прафесіі бацькоў, ніколі не цураліся рашэння бытавых задач і выраслі самастойнымі, адказнымі і неверагодна надзейнымі людзьмі.

– Лёс не раз вымушаў Вас змяняць сталае месца жыхарства. Відавочна, змены ў Вашым прафесійным жыцці непасрэдна датычыліся і астатніх членаў сям’і. Як яны ўспрымалі такія навіны?

– Я нарадзілася і скончыла школу ў дзівосным ва ўсіх сэнсах маленькім горадзе Горкі. Там ужо на працягу 188 гадоў дзейнічае найстарэйшая ўстанова вышэйшай адукацыі нашай краіны – Беларуская дзяржаўная сельскагаспадарчая акадэмія, дзе мне пэўны час таксама пашчасціла працаваць. У 2004 г. нас з мужам запрасілі на працу ў Баранавіцкі дзяржаўны ўніверсітэт, і гэты пераезд стаў самым складаным для сям’і. Старэйшая дачка ў гэты час вучылася ў ліцэі БДУ ў Мінску, а малодшыя былі гімназісткамі горацкай гімназіі, вучаніцамі музычнай школы і Дома рамёстваў. Перад намі паўстала няпростая задача змяніць жыццё так, каб нічога не страціць. Рашэнне аб пераездзе мы прынялі ўдваіх, а дзеці аказаліся заложнікамі бацькоўскага выбару. Але, прыехаўшы ў Баранавічы, яны дастаткова хутка адаптаваліся і прынялі сітуацыю.

Чарговы пераезд – у Мінск – быў для сям’і паступовым і адносна лёгкім. Муж у 2006 г. паступіў у дактарантуру, у 2010 – абараніў доктарскую дысертацыю і застаўся працаваць у НАН Беларусі, пры гэтым штотыдзень прыязджаючы ў Баранавічы. Дзеці ў сваю чаргу ў 2010 і 2012 гг. скончылі гімназію і таксама сталі студэнткамі мінскіх універсітэтаў, тэрытарыяльна ўз’ядноўваючыся з бацькам і фарміруючы сям’ю ў сталіцы. Я таксама не прымусіла доўга на сябе чакаць: у 2016 г., скончыўшы дактарантуру ў Балтыйскім федэральным універсітэце і абараніўшы доктарскую дысертацыю, прыняла прапанову Аляксандра Іванавіча Жука і стала дырэктарам Інстытута інклюзіўнай адукацыі БДПУ.

– Ці лёгка Вы прызвычаіліся да жыцця ў сталіцы?

– Мінск для мяне не чужы горад: у ім жылі мае бабуля і дзядуля. Ды і сама я ў 1977-1979 гг. вучылася ў школе пры кансерваторыі (музычны ліцэй), а ў 1980-х – у МДПІ імя А. М. Горкага, пастаянна падтрымлівала адносіны з факультэтам, сябрамі, часта прыязджала. Але галоўны сакрэт адаптацыі, відаць, у наступным: праца забірае столькі сіл, што думаць пра тое, як «прыжываецца» ў новым горадзе, не хапае часу.

– Скажыце, якія са сваіх дасягненняў Вы лічыце найбольш важнымі, чым са зробленага ганарыцеся?

– Сям’я і нашы дочкі. Усё астатняе няхай ацэняць іншыя.

– Ці ёсць у Вашым жыцці месца адпачынку? Апішыце свой звычайны выхадны дзень.

– Праўдзівы адказ на гэта пытанне, відаць, разбурыць намаляваны вобраз. Насамрэч я не ўмею адпачываць. Часам мы сям’ёй ходзім у кіно, тэатр ці на канцэрт… Але мне неверагодна шкада часу, які можна «скрасці» ў працы. Ведаю, гэта няправільна. Разумею і прызнаю. Але толькі ў выхадныя дні магу пакінуць убаку адміністрацыйную дзейнасць і займацца чытаннем, напісаннем артыкулаў, планаваннем навуковай работы.

– Вы ствараеце ўражанне гарманічнай асобы, паспяховага, шчаслівага і жыццярадаснага чалавека. Што поўніць крыніцу Вашай жыццёвай энергіі?

– Сям’я, дочкі, бацькі, сябры, калектыў ІІА, з якім я працую, і, вядома, уласная справа, якая прымушае быць у тонусе, вызначаць стратэгію, будаваць планы, знаходзіць рэсурсы і магчымасці для іх ажыццяўлення.

– Дзякуй за шчырыя адказы!

Гутарыла Ірына МЯЦЕЛІЦА


15 лютага 2018 года, № 2 (1206)

З АДДАНАСЦЮ – ДА ПРАЦЫ, З УДЗЯЧНАСЦЮ – ДА ЛЁСУ

Доктар гістарычных навук, прафесар Л. Н. Ціханаў 19 лютага адсвяткуе сваё 80-годдзе.

Леанід Ніканоравіч – вядомы вучоны, паспяховы кіраўнік і яркая асоба. Выпускнік Гродзенскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя Янкі Купалы, ён у 1968 г. стаў аспірантам завочнай формы атрымання адукацыі кафедры педагогікі МДПІ імя А. М. Горкага. Практычна праз 20 гадоў – ужо пасля абароны кандыдацкай (1971) і доктарскай (1988) дысертацый – Л. Н. Ціханаў зноў вярнуўся ў Мінскі педагагічны спачатку на пасаду прарэктара, а затым і рэктара (1992).

За час яго кіравання ўніверсітэтам на працягу больш чым 10 гадоў ва ўстанове адбыліся важныя структурныя і арганізацыйныя перамены. Былі рэалізаваны падыходы да эфектыўнага функцыянавання шматузроўневай сістэмы падрыхтоўкі педагагічных кадраў, апрабавана сістэма падрыхтоўкі бакалаўраў і магістраў, рэарганізаваны шэраг факультэтаў, адкрыты новыя спецыяльнасці па псіхалогіі, дэфекталогіі (са спецыялізацыямі), а таксама дактарантура на кафедры педагогікі. Быў створаны факультэт падрыхтоўкі, перападрыхтоўкі і павышэння кваліфікацыі педагагічных кадраў, а потым на яго базе – Інстытут. Пачаў выдавацца часопіс «Весці БДПУ», а затым ва ўніверсітэце быў адкрыты ўласны вучэбна-выдавецкі цэнтр.

Несумненна, самай знакавай падзеяй у прафесійнай дзейнасці Леаніда Ніканоравіча на пасадзе рэктара стала пераўтварэнне ў 1993 г. Мінскага дзяржаўнага педагагічнага інстытута імя А. М. Горкага ў Беларускі дзяржаўны педагагічны ўніверсітэт, якому ў 1995 г. Указам Прэзідэнта краіны прысвоена імя народнага паэта Беларусі Максіма Танка.

Леанід Ніканоравіч Ціханаў з’яўляўся членам Савета Рэспублікі Нацыянальнага сходу Рэспублікі Беларусь, намеснікам старшыні камісіі па нацыянальнай бяспецы і міжнародных справах, віцэ-прэзідэнтам Беларускага аддзялення Міжнароднай акадэміі навук вышэйшай школы, прэзідэнтам Беларускай акадэміі адукацыі, старшынёй Рэспубліканскага педагагічнага таварыства.

За значны ўклад у развіццё педагагічнай навукі і навукова-метадычнай работы Л.Н. Ціханаву прысвоена ганаровае званне «Заслужаны дзеяч навукі Рэспублікі Беларусь». Пад яго кіраўніцтвам абаронена 4 доктарскіх і 8 кандыдацкіх дысертацый.

Сёння Леанід Ніканоравіч вядзе актыўную выкладчыцкую, навуковадаследчую і грамадскую дзейнасць, з’яўляецца прафесарам кафедры педагогікі факультэта сацыяльна-педагагічных тэхналогій БДПУ.

Багаты педагагічны вопыт, шырокія прафесійныя пазнанні, актыўная жыццёвая пазіцыя дазваляюць Леаніду Ніканоравічу Ціханаву служыць прыкладам для выкладчыкаў і студэнтаў, аспірантаў і магістрантаў.

Калектыў БДПУ шчыра віншуе паважанага калегу з 80-годдзем, жадае яму моцнага здароўя, сямейнага шчасця, дабрабыту, творчай энергіі і поспехаў у працы на карысць універсітэта!


10 лістапада 2017 года, № 13 (1201)

МОЙ ГОНАР, МАЁ ДАСЯГНЕННЕ – СЯМ’Я

Побач з назоўнікам «універсітэт» большасць з нас размясціла б словы «студэнт», «прафесар», «лекцыя», «вучоба», «спецыяльнасць» … «Н» паспрабуе разарваць ланцужок звыклых асацыяцый і прадоўжыць лексічны рад вось так: «гардэробшчык», «электрык», «сантэхнік», «плітачнік», «маляр». Канешне, гэта далёка не поўны пералік пасад, на якіх работнікі адміністрацыйна-гаспадарчай часткі непрыкметна выконваюць вельмі важную справу – забяспечваюць чысціню і парадак у нашым агульным доме. Сёння мы пазнаёмім чытачоў «Н» з прадстаўніком АГЧ – Ірынай Станіславаўнай ЦІТОВАЙ. І раз ужо вырашылі разбураць стэрэатыпы, то пытацца ў яе будзем не пра работу, а пра не менш важную місію жанчыны – быць жонкай і маці. Тым больш, што з гэтай роляю Ірына Станіславаўна спраўляецца так жа выдатна, як і са сваімі прафесійнымі абавязкамі. Гэтаму ёсць яскравае пацвярджэнне: прагераічны ўчынак яе малодшага сына, які тыдзень назад выратаваў хлопчыка, што тануў у Свіслачы, вы напэўна ўжо ведаеце з рэспубліканскіх і рэгіянальных СМІ. Але пра ўсё па парадку.

Ірына Станіславаўна нарадзілася ў г. Мінску. Пасля школы скончыла Мінскае тэхнічнае вучылішча № 10 і на працягу сямі гадоў працавала на ААТ «Мінскі гадзіннікавы завод» . Там жа пазнаёмілася са сваім будучым мужам: «На наш завод уладкаваўся майстрам хлопец, які толькі што вярнуўся з арміі. У яго абавязкі ўваходзіла абслугоўваць мой станок – менавіта так мы і пазнаёміліся. Праз паўтара года ажаніліся, і ў ліпені 1996 г. нарадзіўся наш першынец – сынок Жэня». Дарэчы, сёння Яўген – спецыяліст у галіне паліграфіі, уладальнік чорнага пояса па таэквандо, аматар баскетболу і катання на ролікавых каньках, а ў вольны час – заўзяты аўтаслесар, якому даспадобы працаваць над удасканаленнем уласнага аўтамабіля. А яшчэ ён цудоўна малюе алоўкам (здзіўляйцеся: вось гэты-партрэт мамы напісаны яго рукой. – Рэд.).

Пра мужа Ірына Станіславаўна расказвае з асаблівай пяшчотай: «Усё самае добрае ў нашай сям’і ідзе ад таты. Па адукацыі ён зваршчык, а па жыцці – майстар на ўсе рукі. Няма такой справы, з якой мой Сяргей Юр’евіч не справіўся б. Сам рамантуе кватэру, выконвае сантэхнічныя работы і мне на дачы паспявае дапамагчы. Мы да родных з пакупнымі падарункамі не ходзім. Нядаўна муж з сынам зрабілі для пляменніка з нагоды дня яго нараджэння драўлянага слоніка-качалку, – такія, праўда, у выглядзе каня, былі ў нашым дзяцінстве. А яшчэ ён у нас экстрэмал: мае 20 скачкоў з парашутам!»

Ірына Станіславаўна прытрымліваецца здаровага ладу жыцця. Прыроджаная гнуткасць дазволіла ёй у дзяцінстве хадзіць на гімнастыку і першай у групе пачаткоўцаў сесці на шпагат. І хоць сёння спортам рэгулярна не займаецца, узімку па выхадных разам з сям’ёй ходзіць на каток, а яшчэ някепска плавае.

Самы малодшы член сям’і Цітовых – сын Віталь. Паміж ім і старэйшым братам розніца ў 5 гадоў, але яны добра ладзяць, падтрымліваюць адзін аднаго. Дарэчы, з-за Віталя Ірыне Станіславаўне давялося пакінуць завод. Хлопчык з дзяцінства быў хваравіты, нядоўгае выздараўленне змянялася чарговай прастудай; не паспявалі закрыць адзін бальнічны ліст, як вымушаны былі адкрываць наступны. Чакаць, калі сын «перарасце», Ірына Станіславаўна не стала і вырашыла зрабіць стаўку на фізічнае развіццё. Калі хваробы адступалі – прыводзіла ў спартыўную секцыю. Віталь паздаравеў, а мама задумалася пра выхад на работу. Праз некаторы час з’явілася вакансія ў БДПУ: «Праца ў першую змену, Віталіка паспяваю адводзіць на трэніроўкі, інтэлігентныя людзі побач,– я і пагадзілася. Прывыкала да новага месца нядоўга, а з цягам часу ўніверсітэт стаў для мяне родным, як некалі завод».

На пытанне «Чым ганарыцеся ў сваім жыцці?» наша гераіня з упэўненасцю адказвае: «Сям’ёй – мужам і сынамі!»

І сапраўды, гонарам не толькі сям’і, але і ўсёй краіны стаў малодшы сын – Віталь Цітоў. Пятнаццацігадовы юнак халодным восеньскім днём выратаваў жыццё хлопчыку, які тануў у Свіслачы. «Віталь ніколі не займаўся ў басейне, хіба толькі на дачы бегаў на рэчку паплёскацца. Гэтым летам ён упершыню пабыў на Чорным моры разам з маёй сяброўкай і яе сынам. Там за пару тыдняў навучыўся больш-менш упэўнена трымацца на вадзе. Аднак на адлегласць плаваць не спрабаваў. Калі пачула пра здарэнне, услых казала, што ўсё правільна зрабіў, што малайчына… А сама хавала думкі пра тое, чым усё магло завяршыцца. Пасля ноч не спала – баялася, што можа захварэць: тэмпература павысілася. Ён жа ў джынсах і абутку скочыў у ваду, а пасля, як выцягнуў хлопчыка, стаяў босы, з голымі нагамі. Медыкам не да яго было. Добра, што нехта сыну паклаў шалік пад ногі» .

Дарэчы, Віталь Цітоў пайшоў па слядах бацькі – два месяцы назад паступіў у Мінскі дзяржаўны прафесійны ліцэй № 9 аўтамабілебудаўніцтва на спецыяльнасць «Электрагазазваршчык». Выратаванне хлопчыка юнак абгрунтоўвае проста: «Хто, калі не я?» Аднак такую сціплую ацэнку зробленаму дае толькі ён сам. У грамадскасці ж мужны ўчынак Віталя выклікаў хвалю адабрэння і захаплення, у тым ліку ў сацыяльных сетках. А днямі міністр адукацыі нашай краіны Ігар Васільевіч Карпенка ўручыў першакурсніку падзяку і памятныя падарункі (гл. на здымку), адзначыўшы, што нагода для ўзнагароджання асаблівая: «Просты хлопец з простай сям’і, які выбраў рабочую прафесію, вось так, не задумваючыся, па-чалавечы здзейсніў геройскі ўчынак. Гэта прыклад для ўсіх маладых людзей».

Міністр слушна заўважыў, што Віталь яшчэ не стаў прафесіяналам, але як чалавек і грамадзянін ужо зарэкамендаваў сябе найлепшым чынам. І ў гэтым, на нашу думку, вялікая заслуга бацькоў, у прыватнасці, мамы Ірыны Станіславаўны. Не маючы педагагічнай адукацыі, яна тым не менш выхавала ў сыне такія якасці, як смеласць, сціпласць, самаахвярнасць. Няхай поспех і шчасце і надалей будуць вернымі спадарожнікамі дружнай сям’і Цітовых!

Алена ФЕНДЗІЧ


10 лістапада 2017 года, № 13 (1201)

НА ПЕРАДАВЫ ВОПЫТ ЗАЎСЁДЫ ЁСЦЬ ПОПЫТ

Адной з абавязковых умоў навучання, несумненна, з’яўляецца знаёмства з інавацыйнымі напрацоўкамі майстроў сваёй прафесіі. У студэнтаў фізіка-матэматычнага факультэта з’явілася такая магчымасць у рамках правядзення Тыдня прэзентацыі педагагічнага вопыту. На працягу пяці дзён падчас лекцый і майстар-класаў прызнаныя настаўнікі-прафесіяналы дзяліліся з імі спосабамі і прыёмамі эфектыўнай арганізацыі адукацыйнага працэсу на ўроках матэматыкі і інфарматыкі. Нам пашанцавала ўбачыць прыклад творчага стаўлення да працы, неабыякавасці да яе вынікаў і гатоўнасці падзяліцца сваімі метадычнымі набыткамі з тымі, хто яшчэ толькі становіцца на нялёгкі педагагічны шлях.

Адкрыла Тыдзень намеснік дэкана фізіка-матэматычнага факультэта Г. Я. Хурсевіч. З прывітальным словам да ўдзельнікаў звярнулася прафесар І. А. Новік, якая адзначыла, што самай важнай для сапраўднага настаўніка з’яўляецца любоў – да вучняў, да сваёй прафесіі, да жыцця. Толькі такі педагог зможа дасягнуць вяршыняў прафесійнага майстэрства. Эмацыянальнае і яркае выступленне Ірыны Аляксандраўны не пакінула раўнадушным нікога з прысутных.

Вельмі цёплай і сяброўскай атрымалася сустрэча са знакамітым матэматыкам – Заслужаным настаўнікам Рэспублікі Беларусь А. М. Фельдманам. Аляксандр Маркавіч прадэманстраваў, што ўзрост няважны для па-сапраўднаму таленавітага і творчага чалавека. Сустрэча была напоўнена і цікавымі парадамі маладому настаўніку, і тонкім гумарам, і доляй самаіроніі. Госць рэкамендаваў працаваць з класам як з адным жывым арганізмам і ўсіх вучыць аднолькава добра, даць зразумець вучням, што нават гуманітарый, які не разбіраецца ў матэматыцы, не зусім правільны гуманітарый. Студэнты змаглі ўбачыць матэматыку з іншага боку. З таго, з якога яна не выглядае такой ужо сухой, складанай і суровай, а, наадварот, набывае колеры, становіцца падобнай на мастацтва, на незвычайны свет, які хаваецца ў звычайным школьным падручніку. Пасля таго як Аляксандр Маркавіч скончыў лекцыю, студэнты яшчэ доўга не разыходзіліся, задавалі свае пытанні.

На наступны дзень майстар-класы правялі Святлана Рыгораўна Пузіноўская і Іван Віктаравіч Якіменка. Таленавітыя педагогі, лаўрэаты конкурсу «Настаўнік года Рэспублікі Беларусь», яны здолелі паказаць значнасць сучасных электронных рэсурсаў у працэсе навучання. Чырвонай ніткай праз іх майстар-класы праходзіла думка пра тое, што настаўнік не мае права спыняцца ў сваёй прафесійнай падрыхтоўцы, бо заўсёды з’яўляюцца новыя тэхналогіі, якія могуць прынесці шмат карысці пры ўмове ўмелага іх выкарыстання.

Энергія і запал, з якімі праводзіла свой майстар-клас Святлана Рыгораўна, натхнілі студэнтаў на актыўную працу. Было бачна, што настаўніку вельмі лёгка працаваць з танкаўцамі. Нягледзячы на тое што сустракаліся яны ў першы раз, у аўдыторыі ўсталявалася атмасфера дружалюбнага супрацоўніцтва і ўзаемапаразумення. Святлана Рыгораўна ў ходзе заняткаў паспрабавала разбурыць стэрэатып аб тым, што вывучэнне і выкладанне тэм праграмавання– гэта вельмі складаная справа. Настаўніца падкрэсліла, што пры ўмелым падыходзе і правільным выкарыстанні электронных сродкаў навучання нават самая цяжкая тэма любога школьнага прадмета можа быць растлумачана вучням дастаткова проста і зразумела. Студэнты самі змаглі ў гэтым пераканацца.

Тэмпераментнае правядзенне майстар-класа Іванам Віктаравічам не пакінула абыякавым ніводнага з прысутных студэнтаў, якія паспелі і атрымаць важныя тэарэтычныя веды, і ўжыць іх на практыцы. Танкаўцы на ўласным вопыце змаглі адчуць тое, што гульня бывае не толькі вясёлай, але і карыснай, калі падрыхтавана адпаведным чынам. Іван Віктаравіч знаходзіў выдатныя і разам з тым простыя прыёмы, каб трымаць увагу аўдыторыі, а яго прафесійныя жарты дапамаглі разрадзіць абстаноўку і скінуць стомленасць, якая магла з’явіцца пасля выканання заданняў. Чаго толькі каштавала яго ціхае пытанне «Мяне хто-небудзь чуе?» падчас бурнага абмеркавання практычнага задання пры працы студэнтаў за камп’ютарамі! Менавіта ціхі і спакойны тон падзейнічаў на студэнтаў вельмі эфектыўна, і ўсе адразу звярнулі ўвагу на настаўніка. Гэта сведчыць пра тое, што педагога, які валодае ўнутранай сілай, аўдыторыя пачуе, нават калі ён звернецца да яе шэптам. Студэнты ўбачылі прыклад таленавітай шматграннай асобы, адданай сваёй прафесіі.

Затым эстафету ў правядзенні прафесійных майстар-класаў перанялі Аляксандр Мікалаевіч Радзюшкін і Вольга Анатольеўна Счасновіч. Аляксандр Мікалаевіч пазнаёміў студэнтаў са сваім уласным электронным сродкам навучання, які настаўнік распрацоўвае і пастаянна ўдасканальвае вось ужо на працягу дваццаці пяці гадоў. Студэнтаў уразіла маштабнасць праведзенай работы, пры гэтым узнікла разуменне таго, што для дасягнення сапраўды значных вынікаў неабходна выдаткаваць каласальную колькасць часу і працы.

Падчас майстар-класа Вольгі Анатольеўны студэнты змаглі апрабаваць інтэрактыўныя метады навучання на ўроках інфарматыкі. Педагог адзначыла: «Сёння перад настаўнікамі стаіць задача не толькі навучыць і развіць вучня. Вялікая ўвага надаецца фарміраванню метапрадметных і асобасных кампетэнцый. Гэта сведчыць пра тое, што на ўроку інфарматыкі недастаткова выкарыстоўваць толькі інфармацыйныя тэхналогіі, важна таксама навучыць уступаць ва ўзаемадзеянне, удзельнічаць у абмеркаваннях, думаць, актыўна супрацоўнічаць. Рашэнне праблемы я ўбачыла ў рацыянальным спалучэнні інтэрактыўных метадаў і інфармацыйных тэхналогій». У ходзе майстар-класа студэнты атрымалі каштоўныя метадычныя парады па ажыццяўленні такога ўзаемадзеяння.

Тыдзень прэзентацыі педагагічнага вопыту прынёс вялікі плён студэнтам, паколькі яны змаглі пазнаёміцца з інавацыйнымі методыкамі навучання, што называецца, «з першых рук». Паколькі карыснасць мерапрыемстваў, якія прайшлі ў рамках Тыдня, не выклікае сумненняў, то з вялікай упэўненасцю можна казаць, што такія сустрэчы стануць традыцыйнымі для нашага факультэта і ў будучым студэнтаў чакае яшчэ шмат майстар-класаў ад зорак педагагічнай прафесіі.

Аляксандр КУТЫШ


 

20 кастрычніка 2017 года № 12 (1200)

БЫЦЬ ЛЕПШЫМ КОЖНЫ НОВЫ ДЗЕНЬ НАПЕРАКОР АБСТАВІНАМ

БДПУ – установа вышэйшай адукацыі, якая рыхтуе прафесіяналаў, здольных дапамагаць людзям, што апынуліся ў цяжкіх жыццёвых сітуацыях. Гаворка ідзе пра спецыялістаў у галіне сацыяльнай работы, а таксама тыфла-, аліга- і сурдапедагогікі. Акрамя таго, наша alma mater можа служыць прыкладам рэальна дзеючага безбар’ернага асяроддзя, і не толькі ў плане даступнасці карпусоў і аўдыторый. Справа ў тым, што студэнтам універсітэта незалежна ад стану фізічнага здароўя можа стаць любая асоба, якая паспяхова здала ЦТ і мае адпаведны прахадны бал. Рэдакцыя «Н»зацікавілася людзьмі, якія, нягледзячы на перашкоды, паставілі перад сабой дакладную мэту і ўпэўнена ідуць да яе ажыццяўлення. Мы запрасілі да размовы асоб неардынарных – студэнтак завочнай формы атрымання адукацыі факультэта сацыяльна-педагагічных тэхналогій Крысціну ФЯКЛІСТАВУ і Аляксандру ЧЫЧЫКАВУ

Крысціна Фяклістава

– Крысціна, раскажыце, якую школу Вы скончылі і чаму выбралі БДПУ.

– Я атрымлівала сярэднюю адукацыю ў звычайнай вясковай школе на Браслаўшчыне, пакуль аднойчы трагічнае здарэнне ў маім жыцці не прымусіла перайсці на хатняе навучанне. Пасля заканчэння школы я была ў разгубленасці, не ведала, дзе і як працягнуць вучобу. Надзея атрымаць вышэйшую адукацыю дыстанцыйна не спраўдзілася – на той момант зручных варыянтаў не было. Сітуацыю, а разам з тым і маё жыццё, змяніў адзін тэлефонны званок: знаёмы прапанаваў прыехаць у Мінск для ўдзелу ў лыжных спаборніцтвах. Так я апынулася ў сталіцы – горадзе вялікіх магчымасцей, дзе і вызначылася з выбарам навучальнай установы. БДПУ адпавядаў усім маім патрэбам у забеспячэнні фізічнай мабільнасці. У правільнасці рашэння мяне запэўніла знаёмая, таксама калясачніца, якая ўжо вучылася тут, і ў хуткім часе я таксама стала студэнткай нашага ўніверсітэта.

– Сёння ў грамадстве нарэшце выспела разуменне неабходнасці стварэння безбар’ернага асяроддзя: у Мінску з’яўляюцца пандусы, спецыяльныя ліфты на станцыях метро і г. д. Што за 4 студэнцкія гады змянілася ў гэтым плане ва ўніверсітэце? І што, на Вашу думку, яшчэ належыць зрабіць?

– Сітуацыя сапраўды заўважна змянілася ў лепшы бок. Напрыклад, я спакойна магу заехаць у корпус, на кафедру, бо на маім шляху з’явіліся стацыянарныя пандусы. Гэта значна спрасціла перамяшчэнне, асабліва ў параўнанні з першымі гадамі майго студэнцтва, калі я адчувала досыць сур’ёзныя перашкоды. Так, перш чым трапіць у корпус, трэба было прасіць паставіць адкідны пандус, што не вельмі зручна, асабліва ўлічваючы маё вечнае нежаданне напружваць людзей. Але я заўсёды буду ўдзячна і студэнтам, і выкладчыкам, якія шчыра імкнуліся мне дапамагчы. Вядома, над забеспячэннем абсалютна свабоднага перамяшчэння трэба яшчэ папрацаваць (застаюцца пытанні з шырынёй дзвярных праёмаў, абсталяваннем прыбіральняў), аднак прыемна бачыць, што праца ідзе – кіраўніцтва ўніверсітэта разумее важнасць безбар’ернага асяроддзя і планамерна ўдасканальвае яго.

Крысціна Фяклістава_2

– Ведаю, што Вы спартсменка. Якім быў Ваш шлях у фехтаванне?

– Як сказала вышэй, першапачаткова я трапіла ў лыжны спорт. На адным з рэспубліканскіх чэмпіянатаў прысутнічалі трэнеры па фехтаванні. Яны заўважылі ўва мне патэнцыял і запрасілі паспрабаваць свае сілы. У выніку мне вельмі спадабалася, і я перайшла ў гэты высакародны і прыгожы від спорту, дзе заўсёды з павагай ставяцца да кожнага саперніка.

– Што Вам бліжэй: атака, абарона або рыпост (нападзенне пасля адбітай атакі. – Рэд.)?

– Я чалавек-абарона, калі можна так сказаць. Гэта звязана і з маім характарам, і з фізічнымі дадзенымі. Але ў спорце апошнім часам адчуваю сябе больш камфортна і ўпэўнена падчас атакі.

– Скажыце, колькі баёў трэба выйграць і колькі сапернікаў перамагчы, каб стаць членам Нацыянальнай паралімпійскай каманды?

– Увогуле не існуе пэўных паказчыкаў, якія б гарантавана забяспечвалі членства ў Нацыянальнай паралімпійскай зборнай. Ёсць вялікая колькасць гадзін, тыдняў, гадоў трэніровак, выездаў на розныя спаборніцтвы – толькі такі шлях можа прывесці ў «вышэйшую лігу».

– Кажуць, што спорт выхоўвае пэўныя якасці чалавека…

– Вядома, ён загартоўвае, прымушае ўключаць свае схаваныя рэсурсы, самаўдасканальвацца. Упартасць, настойлівасць, уменне браць сябе ў рукі, спраўляцца са стрэсам, з нагрузкамі – усё гэта, бясспрэчна, прыйшло праз спорт. Каб зарэкамендаваць сябе не толькі на рэспубліканскім узроўні, але і на міжнароднай арэне, трэба праявіць шмат якасцей. Але галоўная з іх – працавітасць, і я вельмі ўдзячна бацькам, што яны выхавалі яе ўва мне.

– Якія планы на будучае: застацца ў спорце (напрыклад, на пасадзе трэнера) ці працаваць у сацыяльнай сферы ў адпаведнасці з дыпломам?

– У мяне ёсць цвёрдая перакананасць у тым, што ў жыцці ўсё складваецца так, як і павінна быць. Нават калі ў дадзены момант нешта падаецца неверагодным, непрымальным ці незразумелым, аднойчы я пераканаюся, што ўсё было правільна. Цяпер увесь мой час звязаны з падрыхтоўкай да паралімпіяды «Токіа-2020»– і я прыкладаю ўсе намаганні, каб заваяваць ліцэнзію. Але мяне цешыць думка, што некалі я змагу заняцца і вырашэннем важных сацыяльных пытанняў. Думаю, што разуменне многіх праблем знутры і веды па спецыяльнасці «Сацыяльная работа» дапамогуць мне ў іх вырашэнні. А вось будзе гэта мой прафесійны абавязак ці грамадскі пачатак, пакуль не ведаю.

– Ужо вядома, што ў хуткім часе Вы прымеце ўдзел у міжнародных спаборніцтвах па фехтаванні на калясцы. Дзе яны адбудуцца?

– Так, у лістападзе пройдзе чэмпіянат свету ў Італіі, яму папярэднічала шмат этапаў у розных краінах. Я заяўлена ў двух відах зброі – фехтаванні на шпазе і рапіры. Акрамя індывідуальных спаборніцтваў будзем змагацца і жаночай камандаю. Старанна рыхтуемся да чэмпіянату і верым у свае сілы.

– Як Вы ставіцеся да думкі, што спорт павінен прысутнічаць у жыцці кожнага чалавека – незалежна ад наяўнасці ў яго пэўных асаблівасцей ці абмежаванняў?

– Я лічу, што кожнаму сваё: адны прызвычайваюцца да больш размеранага ладу жыцця, іншыя выходзяць на прафесійны ўзровень. Чалавек з асаблівасцямі не адразу прымае новы тэмп жыцця, які патрабуе развіваць свае фізічныя здольнасці, нягледзячы на інваліднасць. Утрыманскія настроі сярод людзей з асаблівасцямі я не ўхваляю. На маю думку, спорт неабходны кожнаму: нават калі вы не займаецеся ім прафесійна, трэба заставацца актыўным, і гэта датычыцца абсалютна кожнага чалавека.

– Дзякуй за размову!

* * *

Зусім нядаўна на старонках «Н» мы зычылі Аляксандры Чычыкавай удалага выступлення на міжнародным конкурсе «Міс свету на інваліднай калясцы», а сёння ад душы віншуем з нагоды перамогі ў ім і размаўляем пра той доўгі пакручасты шлях, які нарэшце прывёў да жаданага выніку.

– Аляксандра, Вы нават не ўяўляеце, якая колькасць людзей шчыра захапляецца Вамі! Несумненна, асноўную дапамогу аказвалі (а цяпер падзяляюць радасць поспеху) члены вашай сям’і. Скажыце некалькі слоў пра іх.

Чычыкава 1

– Так. Я вырасла ў мнагадзетнай хрысціянскай сям’і, і мае бацькі выхоўвалі мяне па адпаведных прынцыпах. У мяне трое братоў і трое сясцёр. Канешне, усе яны і мама з татам хваляваліся за мяне, перажывалі, дапамагалі, чым маглі. А яшчэ я адчувала падтрымку (у тым ліку ў сацыяльных сетках) дружнай сям’і БДПУ, членам якой я стала 5 гадоў назад.

– У свой час Вы аддалі перавагу БДПУ. Раскажыце, што паўплывала на выбар: наяўнасць спецыяльнасці «Сацыяльная педагогіка. Практычная псіхалогія» або нейкая іншая прычына?

– Я выбірала ўніверсітэт у першую чаргу па наяўнасці двух фактараў: безбар’ернага асяроддзя і завочнай формы атрымання адукацыі. БДПУ адпавядаў гэтым крытэрыям. Праўда, спачатку я абрала «Лагапедыю». Аднак падчас праходжання медыка-экспертнай камісіі высветлілася, што гэтая прафесія не для мяне. Таму я пераключыла ўвагу на іншую, але таксама блізкую мне спецыяльнасць «Сацыяльная педагогіка. Практычная псіхалогія». І на сённяшні дзень не шкадую пра свой выбар: усе дысцыпліны, якія я вывучала, былі для мяне пасвойму цікавымі і карыснымі. Тым больш, што ў будучым хачу паспрабаваць сябе ў ролі кансультанта, памочніка для людзей, жыццё якіх змянілі атрыманыя траўмы. У такім ракурсе мая спецыяльнасць падаецца надзвычай актуальнай. Вось і зараз, працуючы ў кампаніі, у якой людзі праходзяць адаптацыю да працоўнай дзейнасці, я ўжо карыстаюся атрыманымі ведамі па псіхалогіі.

– Наш універсітэт імкнецца забяспечыць камфортныя ўмовы навучання ўсім сваім студэнтам. Наведваючы БДПУ падчас сесій, Вы, напэўна, заўважаеце і змены, якія адбываюцца тут. Наколькі яны бачныя і важныя для Вас?

Чычыкава

– Вядома, я заўважаю намаганні, якія ўніверсітэт прыкладае для стварэння безбар’ернага асяроддзя. Пра станоўчыя зрухі ў гэтым напрамку сведчыць з’яўленне пандусаў пры ўваходзе ў першы і ў мой, восьмы, вучэбныя карпусы. Да таго ж мне дазволена паркавацца ў дворыку БДПУ (Аляксандра водзіць машыну. – Рэд.), я не маю асаблівых цяжкасцей з тым, каб патрапіць у вучэбныя аўдыторыі або наведаць буфет. А вось калі патрэбен дэканат, на выручку прыходзяць аднагрупнікі – на паверх, дзе ён знаходзіцца, на ліфце не дабярэшся. Гэтую праблему магла б вырашыць спецыяльная пляцоўка-ліфт, якая прымацоўваецца да сцен на лесвічным маршы. Аднак думаю, што з часам праблемныя пытанні знойдуць сваё рашэнне, бо, галоўнае, я адчуваю гатоўнасць выкладчыкаў і супрацоўнікаў універсітэта пры неабходнасці прыйсці мне на дапамогу.

– Не толькі факультэт сацыяльна-педагагічных тэхналогій, а і ўвесь калектыў БДПУ ганарыцца Вашай перамогай у конкурсе «Міс свету на інваліднай калясцы». Калі ласка, падзяліцеся сваімі ўражаннямі.

– Я вяду актыўны лад жыцця, прымаю ўдзел у многіх мерапрыемствах, тым самым звяртаючы ўвагу на праблему сацыялізацыі людзей з інваліднасцю. Гэтай жа ідэі я прытрымлівалася і падчас удзелу ў «Міс свету на інваліднай калясцы». Хачу адзначыць, што гэта не быў конкурс, дзе ідзе спаборніцтва, хто прыгажэйшы або разумнейшы. Мэта мерапрыемства заключаецца ў іншым: знішчыць стэрэатыпы, давесці свету і людзям, што магчымасці чалавека не маюць межаў, разбурыць бар’еры і пазбавіцца няўпэўненасці, натхніць на новыя мэты. Кожны дзень падрыхтоўкі да суперфіналу быў цікавы і ўнікальны. Так, было цяжка: раніцай мы ад’язджалі з гатэля і вярталіся толькі познім вечарам, але, паверце, гэта таго варта! Да таго ж было вельмі прыемна адчуваць сяброўскую атмасферу

– Якія абавязкі накладае на Вас новы тытул і якія магчымасці адкрывае?

– Пасля Miss Wheelchair World я засталася на тыдзень у Варшаве. І гэтыя дні былі напоўнены як адпачынкам, так і працай: я наведвала спонсараў мерапрыемства, тэлебачанне, давала інтэрв’ю… Веру, перамога ў конкурсе адкрые перада мной неабмежаваныя магчымасці, аднак у першую чаргу я скарыстаюся імі, каб быць пачутай: для мяне важна ўзняць праблемы людзей у інвалідных калясках на дзяржаўны ўзровень.

– Поспехаў Вам у здзяйсненні планаў!

P. S. Днямі Аляксандра вярнулася ў Мінск – тут яе чакала мора кветак і віншаванняў, у тым ліку ад Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. А хутка фанфары зноў загучаць ва ўсю моц: не за гарамі сесія, і ФСПТ ужо рыхтуецца да ўрачыстай сустрэчы Міс свету.

Матэрыялы старонкі падрыхтавалі Алена ФЕНДЗІЧ і Ірына МЯЦЕЛІЦа


 

20 кастрычніка 2017 года № 12 (1200)

АД ПРЫЗВАННЯ ДА ПРЫЗНАННЯ

Як звязаць фальклор, народную педагогіку і фізічную культуру са светам дзіцячых інтарэсаў? Адказ на гэтае пытанне ведае выкладчык кафедры тэорыі і методыкі фізічнай культуры БДПУ, аўтар новага ўніверсітэцкага брэнда – спартыўна-адукацыйнага праекта «Беларусіяда» – Анатоль Віктаравіч ДРЫГІН. Лепшыя асабістыя і прафесійныя якасці гэтага чалавека дапамаглі стварыць сапраўды ўнікальны праект, які ў розных сваіх аспектах – фізічных, мысленчых, сацыяльных дый проста забаўляльных – прыцягвае ўвагу сучаснай моладзі.

Безымянный

Мінскі дзяржаўны педагагічны каледж, факультэты народнай культуры, эстэтычнай адукацыі, фізічнага выхавання БДПУ, акцёрскія курсы БДУКІ, а таксама Інстытут турызму БДУФК – вось тыя асноўныя прыступкі прафесійнага сталення Анатоля Віктаравіча, якія дапамаглі яму здзейсніць асабістую мару. А менавіта – распрацаваць своеасаблівую алімпійскую сістэму беларускіх народных гульняў, якія б карысталіся попытам у шматлікіх рэгіёнах Беларусі, захаплялі, выхоўвалі, навучалі і з’ядноўвалі людзей. Але аб усім па парадку.

Падчас навучання ў педагагічным каледжы Анатоль Віктаравіч удзельнічаў у конкурсе педагагічнага майстэрства, у якім дзякуючы добрай сцэнічнай праграме заняў 2-е месца. Пасля завяршэння мерапрыемства да навучэнца падышла старшыня журы, якая ўбачыла ў маладым чалавеку задаткі фалькларыста і культуролага, і прапанавала яму звярнуць увагу на факультэт народнай культуры БДПУ. Анатоль Віктаравіч, хоць і атрымліваў прафесію настаўніка пачатковых класаў, прыслухаўся да парады. Яго сапраўды цікавілі традыцыі і культура нашага народа. Так ён стаў студэнтам БДПУ. Менавіта з гэтага ўсвядомленага кроку пачынаецца станаўленне ідэі аб развіцці нацыянальных гульняўзабаў, якая пазней будзе развіта ў курсавым і дыпломным праектах.

Усё нараджалася на Магілёўскай, 37. Ідэя арганізацыі на Беларусі спаборніцтваў з нацыянальным каларытам упершыню прагучала на занятках дацэнта кафедры этналогіі і фалькларыстыкі БДПУ Алеся Юр’евіча Лозкі. Распавядаючы студэнтам пра гульнёвыя традыцыі народаў Еўропы, лектар адзначыў, што на Беларусі павінен распачацца нацыянальны спартыўна-культурны рух, які аб’яднае людзей вакол беларускіх народных гульняў.

Гэтую думку і падхапіў студэнт Анатоль Дрыгін. Распаўсюджанне традыцыйнай культуры беларусаў, папулярызацыя спартыўных гульняў, далучэнне моладзі да рэгулярных заняткаў фізічнай культурай, арганізацыя вольнага часу, павышэнне эфектыўнасці фізічнага выхавання – вось тыя задачы, якія ставіў перад сабой студэнт, што з першых момантаў захапіўся тэмай і адчуў, якой дзіўнай энергетыкай валодаюць народныя гульні.

3

Адаптаваць іх да розных відаў дзейнасці давялося самому: пісаў сцэнарыі, прыдумваў і распрацоўваў разнастайныя праекты. Педзмены ў аздараўленчых летніках сталі своеасаблівай эксперыментальнай пляцоўкай, на якой Анатоль Віктаравіч адпрацоўваў, удакладняў усё тое, што назбіраў падчас шматлікіх экспедыцый у беларускія вёскі. Такія паездкі ў сваю чаргу з’яўляліся часткай студэнцкай практыкі, а пазней – і мэтанакіраванай пошукавай дзейнасці зацікаўленага студэнта.

Праз некалькі гадоў, ужо выкладаючы для студэнтаў спецыяльнасці «Сусветная і айчынная культура», Анатоль Віктаравіч захапіўся акцёрскім майстэрствам і прайшоў адпаведныя курсы ў БДУКІ. Таму, калі ў хуткім часе на факультэце фізічнага выхавання з’явілася патрэба ў спецыялісце, якіб заняўся распрацоўкай новага напрамку – «Спартыўная рэжысура», не было ніякіх сумневаў наконт таго, хто здольны выканаць такую адказную справу.

У выніку грунтоўнай распрацоўкі вучэбных планаў і праграм па спецыяльнасці «Спартыўна-педагагічная дзейнасць (спартыўная рэжысура)» у развіцці «Беларусіяды» намеціўся якасна новы этап – яна стала своеасаблівай практычнай лабараторыяй. Для студэнтаў ФФВ правядзенне нацыянальнага «алімпійскага» спаборніцтва ўвайшло ў практычную частку экзамену па дысцыпліне «Рэжысура спартыўна-мастацкіх прадстаўленняў».

Такі вось прыклад зацікаўленасці, якую праявіў таленавіты, здольны да эксперыментаў студэнт, прывёў Анатоля Віктаравіча спачатку да спраўджвання мары ў лакальным, а пасля і агульнанацыянальным маштабе. У 2007-2008 навучальным годзе праект зацверджаны Міністэрствам адукацыі Рэспублікі Беларусь для рэалізацыі ў краіне.

Такой вышыні, безумоўна, мог дасягнуць чалавек ва ўсіх сэнсах унікальны, здольны аб’яднаць у адзіную сістэму не проста традыцыйныя гульні, а цэлую філасофію жыцця беларускага народа. Здаўна дзіцячыя забаўкі адлюстроўвалі разнастайныя сацыяльныя адносіны ў грамадстве: гэта і падрыхтоўка мужчын-абаронцаў сваёй зямлі, і іх адносіны да жанчын, і стасункі старэйшых і малодшых…

У снежні 2012 г. праект быў прадстаўлены ў конкурсе па распрацоўцы творчай канцэпцыі прасоўвання гарадоў і рэгіёнаў Рэспублікі Беларусь, які прайшоў у рамках III Міжнароднага форуму «Імідж Рэспублікі Беларусь: час дзейнічаць», што праводзіла Міністэрства замежных спраў. «Беларусіяда» А. В. Дрыгіна ўвайшла ў лік пяці фіналістаў.

У 2016 г. ідэя рэалізацыі «Беларусіяды» натхніла рэктара БДПУ А. І. Жука, які выказаў думку, што праект павінен стаць візітоўкай універсітэта ў маштабах усёй краіны. З таго часу Анатоль Віктаравіч упэўнена рухаецца ў бок папулярызацыі свайго дзецішча на агульнанацыянальным узроўні, уключаючы яго ў спартыўныя спаборніцтвы школ, нацыянальныя фестывалі, конкурсы. Так, спартыўна-адукацыйны праект «Беларусіяда» выйшаў на ўзровень сталіцы, а 12 кастрычніка 2017 г. да яго далучыліся і школьнікі г. Жодзіна (у рамках дагавора аб супрацоўніцтве паміж БДПУ і выканаўчымі ўладамі горада. – Рэд.).

Ужо маючы грунтоўны багаж ведаў і вопыту за плячыма, Анатоль Віктаравіч не спыняецца ў творчых і прафесійных пошуках. Пасля заканчэння БДУФК кірунак інтарэсаў А. В. Дрыгіна змяніўся ў бок турыстычнай дзейнасці. Сёння на ФФВ ён выкладае дысцыпліну «Тэорыя i практыка экскурсiйнага турызму». Выкладчык прызнаецца, што, нягледзячы на яго бязмежную любоў да падарожжаў, наведвання розных краін, прыгажэйшай прыроды за беларускую ён не бачыў, а таму і лічыць, што турызм на Беларусі – гэта даволі перспектыўны напрамак, які павінен развівацца на належным узроўні.

Акрамя выкладчыцкай дзейнасці Анатоль Віктаравіч займаецца арганізацыяй і правядзеннем шматлікіх анімацыйных, забаўляльных, канцэртных праграм і ўрачыстасцей. Ён з’яўляецца дырэктарам Маладзёжнага цэнтра «Валко» (курорт Кранева, Балгарыя), у якім педагагічны калектыў падбіраецца з людзей, што праявілі сябе як выдатныя арганізатары працы з дзецьмі.

Нягледзячы на занятасць, Анатоль Віктаравіч знаходзіць час на самаўдасканальванне і развіццё сваіх здольнасцей у розных сферах. Мы бачым плён яго дзейнасці – праект «Беларусіяда», за які Анатолю Дрыгіну ўдзячныя не толькі студэнты, выкладчыкі, але і тыя дзеці, якіх ён навучаў, развіваючы ў іх любоў і пашану да родных традыцый.

Алеся ВІНАВАРАВА


 

6 кастрычніка 2017 года № 11 (1199)

ЯЕ ВАЧАМІ БАЧЫМ МЫ ГІСТОРЫЮ

Навуковая дзейнасць – неад’емная частка працы любога выкладчыка нашага ўніверсітэта. Дзелячыся ўласнымі адкрыццямі, вынікамі даследаванняў са студэнтамі, педагог тым самым стымулюе і іх да самастойнай працы. Гэтым простым, але вельмі важным прынцыпам кіруецца вядучы айчынны спецыяліст у галіне эпіграфікі (навука аб старажытных надпісах. – Рэд.), кандыдат гістарычных навук, дацэнт кафедры ўсеагульнай гісторыі і методыкі выкладання гісторыі БДПУ Іна Леанідаўна КАЛЕЧЫЦ. Сфера яе навуковых інтарэсаў непасрэдна звязана з нашай багатай культурнай спадчынай, якая дапамагае фарміраванню нацыянальнай самасвядомасці, павагі да сваіх вытокаў.

Калечыц 3

Нарадзілася Іна Леанідаўна ў г. Бабруйску ў сям’і ваеннаслужачага. У 1995 г. скончыла БДПУ па спецыяльнасці «Руская мова і літаратура», а ў 2002 г. вярнулася ў alma mater у якасці вядучага лабаранта кафедры дапаможных гістарычных дысцыплін і методыкі выкладання гісторыі.

У 2007 г. Іна Леанідаўна скончыла аспірантуру па спецыяльнасці «Айчынная гісторыя», праз два гады абараніла кандыдацкую дысертацыю «Эпіграфічныя помнікі Х–ХІV стст. на тэрыторыі Беларусі: класіфікацыя, змест, спецыфіка». У планах даследчыцы абарона і доктарскай. З 2011 г. працуе дацэнтам кафедры дапаможных гістарычных дысцыплін і методыкі выкладання гісторыі.

Іна Леанідаўна ахвотна прысвячае свой час эпіграфіцы – адной з самых складаных (на думку многіх ву чоных) гістарычных навук. Аднак гэтым яе навуковыя інтарэсы не абмяжоўваюцца: даследчыца цікавіцца археалогіяй, крыніца знаўствам, дапаможнымі гістарычнымі дысцыплінамі, фрэскамі, плінфамі (тонкая аб паленая цэгла, што выкарыстоўвалася ў дойлідстве. – Рэд.), пячаткамі… Дзіўным чынам навуковая сцежка, па якой ідзе Іна Леані даўна, пры вяла яе ад філалогіі да гісторыі.

Спаса-Праабражэнскі храм Полацкага Спаса-Ефрасіннеўскага манастыра, дзе праводзіць свой вольны час, займаючыся эпіграфічнымі помнікамі, Іна Леанідаўна, не перастае здзіўляць усё новымі і новымі таямніцамі на сваіх сценах: выявамі графіці, закансерваваным жывапісам, фрэскамі. Тое, што шматгадова было схавана ад старонніх вачэй, ажывае пад рукамі гэтай жанчыны, выносіцца ў свет, становіцца культурным здабыткам, гонарам нашай краіны.

Да прыкладу, толькі ў 2017 г. Іна Леанідаўна з супрацоўнікам Полацкага гісторыка-культурнага музея-запаведніка Аляксандрам Салаўёвым, а таксама іншымі спецыялістамі ў галіне археалогіі знайшлі манастырскую пячатку Ефрасінні Полацкай XII стагоддзя. Адбылося гэта падчас рэстаўрацыйна-археалагічных работ каля паўднёвай сцяны Спаса-Праабражэнскага храма Спаса-Ефрасіннеўскага манастыра. Пячатка, па словах даследчыцы, суперкаштоўная – і як твор мастацтва, і як помнік пісьменства, і як сведчанне таго, што асветніца была не толькі выбітным царкоўным, але і грамадскім дзеячам (парадная пячатка, хутчэй за ўсё, выкарыстоўвалася для знешняй перапіскі).

«Калі ёсць мэта – яе трэба дасягаць», – кажа Іна Леанідаўна. Зараз даследчыца працуе над манаграфіяй, якая павінна стаць значнай падзеяй у галіне эпіграфікі: гэта вялікая колькасць матэрыялу, назапашанага за шмат гадоў карпатлівай працы, які трэба прывесці ў сістэму, класіфікаваць, апісаць розныя бакі свайго даследавання, даць тлумачэнне з’явам мінулых часоў.

«Кожны вольны дзень я праводжу ў Полацку, – распавядае Іна Леанідаўна. – Акрамя таго, маю шмат хобі – і гэта мая праблема». Адно з захапленняў выкладчыцы-фатаграфаванне. Колькі б зменаў ні адбылося з архітэктурнымі помнікамі, на застылых кадрах яны застануцца такімі, якімі іх бачылі сучаснікі. Дарэчы, некаторыя са здымкаў даследчыцы былі прадстаўлены на выставе пра Бабруйскую крэпасць.

Іна Леанідаўна мае дзвюх дачок. І, натуральна, сферы іх інтарэсаў розняцца. Аднак галоўнае, за што так удзячна сваім дзецям выкладчыца, – гэта разуменне, з якім яны ставяцца да яе доўгачасовых ад’ездаў, частай адсутнасці і велізарнай занятасці: «Як добра, калі навуковец можа цалкам аддавацца сваёй справе! Уся мая праца такая: яна здзіўляе, уражвае. Надпісы – галасы мінулага, да якіх хочацца дакранацца зноў і зноў».

Выкладаючы гістарычныя дысцыпліны, Іна Леанідаўна заўсёды імкнецца зрабіць лекцыі больш цікавымі, нагляднымі. Студэнты з захапленнем разглядваюць адбіткі пячатак, плінфы. Педагог упэўнена: калі не выкарыстоўваць у сваёй працы веды, што назапашаны за шмат гадоў, а таксама ўласны досвед, то станоўчага выніку дасягнуць будзе цяжка. А галоўнае – і выкладчыцкая, і даследчая дзейнасць не абцяжарвае, а прыносіць Іне Леанідаўне сапраўднае задавальненне. Нават той факт, што працуеш на карысць будучых пакаленняў, на карысць свайго народа, ужо дае асалоду ад праведзенай працы. Студэнты ж заўжды вучаць быць у тонусе, не расслабляцца. Ды і часу на адпачынак, як гэта бывае ў многіх навукоўцаў, не заўсёды дастаткова.

Не сакрэт, што людзі больш стамляюцца не ад фізічнай, а ад разумовай працы. Таму існуе і адваротная рэальнасць, у якой самай вялікай марай Іны Леанідаўны з’яўляецца адпачынак на ўтульнай дачы пад Бабруйскам.

«Заставайцеся прафесіяналам у любых абставінах», – раіць Іна Леанідаўна, даследчыца і выкладчыца, якая ўражвае працаздольнасцю, любоўю да сваёй справы, адданасцю беларускай гісторыі, цікавасцю да мінулага. Яна не толькі сама старанна працуе на карысць грамадства, але і далучае да гэтай дзейнасці іншых. Добрыя справы яе ўдзячных вучняў і калег – найлепшае таму пацвярджэнне.

Алеся ВІНАВАРАВА


 

21 верасня 2017 года № 10 (1198)

НАЙЛЕПШЫ АДПАЧЫНАК — ПАДАРОЖЖЫ I КНIГI

Гісторыя ўніверсітэта, яго прэстыж у краіне і на міжнароднай арэне, урэшце, яго адметны, непаўторны воблік – усё гэта плён і здабытак працы многіх і многіх людзей. БДПУ – гэта мы з вамі, зладжаная каманда, сапраўдная сям’я, дзе няма нязначных людзей і маленькіх пасад. Кожны робіць сваю справу шчыра і аддана, таму мы адчуваем сябе ўтульна ў нашым агульным доме. «Н» вырашыў распачаць на сваіх старонках новую рубрыку, у якой чытачы пазнаёмяцца з цікавымі ва ўсіх адносінах людзьмі, што сумленна на працягу шматлікіх гадоў аддаюць нашаму ўніверсітэту не толькі ўласны вопыт, уменні і навыкі, але і ўкладваюць у яго частачку душы. Герой сённяшняй публікацыі – дэкан філалагічнага факультэта В. Д. СТАРЫЧОНАК.

Старычонак 3

Вядомы даследчык мовы і літаратуры, доктар філалагічных навук, прафесар, аўтар больш чым 300 навуковых прац. Імя гэтага славутага філолага знаёмае не толькі ў Беларусі, але і далёка за яе межамі. Студэнты ж БДПУ ведаюць Васіля Дзянісавіча перш за ўсё як харызматычнага і дасведчанага выкладчыка, здольнага захапіць хараством жывога слова, паказаць яго магутнае ўздзеянне і неабмежаваныя магчымасці.

Нарадзіўся будучы прафесар 24 лютага 1954 г. Жыццёвы шлях Васіля Дзянісавіча пачаўся ў маленькай вёсачцы Луцішча, што на Крупшчыне. Ужо там ён праявіў сябе не толькі як здольны вучань, але і як таленавіты журналіст – стаў пазаштатным карэспандэнтам газеты «Ленінскім курсам».

У 1971 г. Васіль Дзянісавіч паступіў на філалагічны факультэт БДУ. Свой выбар абгрунтаваў тым, што з добрага філолага заўсёды атрымаецца выдатны журналіст, а вось журналіст не заўжды можа стаць лінгвістам.

«Таленавіты чалавек таленавіты ва ўсім», – так казалі і кажуць пра Васіля Дзянісавіча, які ўжо ў студэнцкія гады не толькі актыўна займаўся навуковай дзейнасцю, але і ўдзельнічаў у маладзёжным руху. На пятым курсе будучы мовазнаўца не атрымаў… дыплома аб вышэйшай адукацыі! Васіль Дзянісавіч проста не змог своечасова прыехаць з Малдовы, дзе знаходзіўся ў складзе будаўнічага атрада. Аднак днём пазней усё ж здолеў забраць дакумент.

У 1976 г. В. Д. Старычонак скончыў філалагічны факультэт БДУ. Лёс яго вырашыў адзін тэлефонны званок з Нацыянальнай акадэміі навук. Зайшоўшы ў дэканат, ён пачуў такія словы: «Тэрмінова патрэбен супрацоўнік у сектар дыялекталогіі!» Ужо праз дзень ён быў залічаны малодшым навуковым супрацоўнікам, і з таго часу пачалася праца ў Інстытуце мовазнаўства імя Якуба Коласа АН БССР у сектары дыялекталогіі.

Далей – аспірантура. Але і тут не абышлося без цікавага выпадку: Васіля Дзянісавіча выключылі. Усё з-за таго, што ён раней прызначанага часу абараніў кандыдацкую дысертацыю, а таму зноў апынуўся на пасадзе малодшага навуковага супрацоўніка. Бо які ж ён аспірант, калі абараніў кандыдацкую?

З 1982 г. В. Д. Старычонак звязаў сваё жыццё з МДПІ імя А. М. Горкага. У 2001 г. стаў дэканам факультэта беларускай і рускай філалогіі, які ў канцы 2015 г. быў рэарганізаваны ў філалагічны факультэт.

Старычонак 2

У верасні мінулага года стартаваў праект «UniverCity»: экскурсіі для замежных студэнтаў БДПУ. Спецыяльна для першакурснікаў з Туркменістана была арганізавана аглядная аўтобусная экскурсія па г. Мінску, знаёмства з якім правёў дэкан філалагічнага факультэта. Аказваецца, больш за дзесяць гадоў ён сумяшчаў навуковую і выкладчыцкую дзейнасць з працай экскурсавода, таму актыўна падтрымаў студэнцкі праект і ўключыўся ў яго работу. Праведзеная ім экскурсія адначасова стала майстар-класам для каманды «UniverCity».

За асаблівыя заслугі ў гуманітарнай, дабрачыннай дзейнасці Васіль Дзянісавіч быў узнагароджаны ордэнам і медалём Францыска Скарыны, якія яму ўручаў асабіста Прэзідэнт Рэспублікі Беларусь. Сёлета ён атрымаў грант Кіраўніка дзяржавы ў галіне навукі на 2017 г. Несумненна, гэта паказчык тытанічнай працы многіх гадоў.

Хочацца сказаць, што і сёння Васіль Дзянісавіч уражвае сваёй працаздольнасцю. Ён поўны новых планаў, ідэй і задум. У жніўні гэтага года ў кітайскім выдавецтве выйшла яго кніга «Современный русский язык», перакладзеная на кітайскую мову выкладчыкам Паўночна-Заходняга педагагічнага ўніверсітэта (г. Ланьчжоў) Ван Хайянь. А літаральна днямі пабачыў свет трохтомнік вучонага «Мнагазначнасць слова ў беларускай мове».

Вядома, што ў сапраўднага доктара філалагічных навук працоўны дзень не абмежаваны часавымі рамкамі і сценамі ўніверсітэта. Бясспрэчна і тое, што самы выключны інтэлект перыядычна мае патрэбу ў адпачынку. Якім жа чынам адпачывае Васіль Дзянісавіч? «Я вельмі люблю падарожнічаць! – кажа ён. – Якія толькі краіны не наведваў!» І кожная паездка – гэта доўгачаканы адпачынак. Каб ён стаў паўнавартасным, Васілю Старычонку дастаткова ўсяго дзесяці дзён. За гэты час у яго, вядома ж, з’яўляецца шмат новых ідэй і планаў, з якімі ён і вяртаецца ў Беларусь.

Калі ты займаеш пасаду дэкана, то амаль не застаецца часу нават на працу ў бібліятэцы, а яна прыносіць Васілю Дзянісавічу такую ж бязмежную асалоду, як і падарожжы: ніхто не прымушае кудысьці ісці, нікуды не трэба спяшацца – толькі цішыня, перагортванне старонак і думкі, думкі… Вядома ж, потым усё роўна трэба некуды ехаць, штосьці пісаць, але без гэтага Васіль Дзянісавіч ужо не ўяўляе сваё жыццё.

Думаю, многім з нас варта прыслухацца да слоў прафесара Старычонка: «Я вучыўся так, як я мог, рабіў тое, на што быў здатны. Але будзе няпраўдай, калі скажу, што адразу ставіў сабе мэту стаць навукоўцам. Проста я не ўпусціў свой шанц і змог рэалізавацца ў навуцы. А дакладней: змог знайсці сваё месца ў гэтым жыцці.

Шаноўныя студэнты, нехта выдатна вучыцца, але не мае здольнасці да даследчай дзейнасці – і наадварот. Гэта нармальна – разумець, што не ўсё і не адразу ў вас атрымліваецца. Памятайце, што ўсё яшчэ наперадзе. Не губляйце веры ў свае магчымасці, імкніцеся і імчыцеся – я ўпэўнены, у вашу цудоўную будучыню!»

Алеся ВІНАВАРАВА