Формула поспеху

 

31 мая 2018 года, № 8 (1212)

ДА ВЫШЫНЬ ПЕДАГАГІЧНАГА МАЙСТЭРСТВА

Існуе меркаванне, што практыка – гэта не тое, што чалавек робіць, калі становіцца майстрам; практыка – гэта тое, што робіць чалавека майстрам. Падзяляючы слушнасць прыведзенага выказвання, з году ў год каманда БДПУ паспяхова рыхтуе высакакласных спецыялістаў, якія яшчэ да старту педагагічнай кар’еры могуць і ўмеюць прымяняць атрыманыя веды на практыцы. А нашы выпускнікі, якія ўзбагацілі гэты вопыт на першым працоўным месцы, і ўвогуле, здаецца, не маюць сабе роўных у прафесіі. Грунтоўная тэарэтычная база, уменне творча падыходзіць да рашэння самых складаных педагагічных задач, усебаковае развіццё падчас вучобы ва ўніверсітэце – вось толькі некаторыя складнікі імклівага поспеху таленавітых танкаўцаў. Пра якасны ўзровень адукацыі, які забяспечвае сваім студэнтам БДПУ, і адпаведна высокую кампетэнцыю выпускнікоў alma mater яскрава сведчаць вынікі чарговага ГАРАДСКОГА КОНКУРСУ ПРАФЕСІЙНАГА МАЙСТЭРСТВА «СТАЛІЧНЫ НАСТАЎНІК – СТАЛІЧНАЙ АДУКАЦЫІ». Сярод 9 фіналістаў з ліку маладых настаўнікаў (стаж да 3 гадоў) – адразу 4 былыя студэнткі нашага ўніверсітэта. Марыю БЫКОЎСКУЮ, Надзею СОКАЛ і Любоў КІРЫКОВІЧ журы прызнала лепшымі ў асобных намінацыях. Званне ж абсалютнага пераможцы конкурсу таксама за нашай выпускніцай – лепшым маладым педагогам Мінска стала Юлія ЯКАВЕНКА. Што ж, гераіням не толькі слава, але і… слова!

Юлія ЯКАВЕНКА, абсалютны пераможца конкурсу «Сталічны настаўнік – сталічнай адукацыі»:

– Да перамогі ў гарадскім конкурсе прафесійнага майстэрства я прыйшла невыпадкова, як, уласна кажучы, і ў саму педагагічную прафесію. БДПУ для маёй сям’і – больш, чым проста абрэвіятура: я з’яўляюся прадстаўніком педагагічнай дынастыі ўжо ў чацвёртым пакаленні. Мой прадзед А. С. Якавенка працаваў настаўнікам пачатковых класаў на Віцебшчыне; дзед У. А. Якавенка – прафесар кафедры фізікі і методыкі выкладання фізікі – цэлых 29 гадоў кіраваў фізфакам БДПУ, а сёння працягвае працаваць ужо на фізіка-матэматычным факультэце; бацькі – С. У. Якавенка і І. А. Свірыдовіч – дацэнты, выкладчыкі ўніверсітэта. Пра ўсе няпростыя моманты ў педагагічнай прафесіі я ведала з дзяцінства, але ўсё ж не перарвала дынастыю і пра сваё рашэнне не шкадую!

Навучанне ў БДПУ, акрамя, вядома ж, акадэмічных ведаў, дало, на мой погляд, вельмі важную рэч у нашай прафесіі – магчымасць рознабаковага развіцця. Я скончыла фізічны факультэт, затым магістратуру і аспірантуру ўніверсітэта і зараз, праз пэўны час, магу з упэўненасцю сказаць, што студэнцкі білет БДПУ ў кішэні сённяшніх танкаўцаў – гэта самы сапраўдны падарунак. Падтрымліваючы сувязь са сваімі аднакласнікамі і сябрамі (а геаграфія выбраных імі ўніверсітэтаў ахоплівае ўсе вядучыя ўстановы вышэйшай адукацыі Мінска), я ўсвядоміла ўнікальнасць маёй alma mater: магчымасць спалучаць паўнацэнны навучальны працэс, які адпавядае ўсім сучасным патрабаванням і тэндэнцыям, з актыўным студэнцкім жыццём. БДПУ падарыў мне шанец вучыцца ў высакакласных педагогаў і, што асабліва важна, – у педагогаў-практыкаў. Так, да гэтага часу пры падрыхтоўцы ўрокаў я рэгулярна кіруюся неацэннымі парадамі нашага выкладчыка інфарматыкі – С. В. Вабішчэвіч. Мы паспявалі і добра вучыцца, і рабіць гады навучання насычанымі і цікавымі: хадзілі ў зорныя паходы, арганізоўвалі самыя разнастайныя мерапрыемствы, займаліся навукай, развівалі творчыя і спартыўныя здольнасці.

Мне пашчасціла рэалізаваць многія з прадастаўленых універсітэтам магчымасцей, таму на пытанне, ці дапамаглі гады навучання ў БДПУ перамагчы ў конкурсе, магу абсалютна шчыра сказаць: безумоўна! Як фізік люблю прыводзіць доказы: на конкурсе практычна да фінішнай рысы побач са мной былі сябры, сёння – таленавітыя педагогі, з якімі разам вучыліся на фізічным факультэце: Павел Башлакоў (удзельнік факультэцкай каманды-пераможцы КВЗ–2016) і Віталь Алешка (удзельнік гурта «Модус»). Чым не доказ выдатнай акадэмічнай падрыхтоўкі! І што цікава: вучыліся мы ў розныя гады, а пазнаёміліся на ўніверсітэцкіх мерапрыемствах – вось яшчэ адзін аргумент на карысць таго, што актыўнае студэнцкае жыццё не перашкаджае вучобе, а толькі спрыяе далейшаму прафесійнаму росту.

Пры падрыхтоўцы да конкурсу «Сталічны настаўнік – сталічнай адукацыі» можна было заўсёды звярнуцца за прафесійнай і проста сяброўскай парадай да выкладчыкаў кафедры фізікі і методыкі выкладання фізікі – А. М. Ярашэнкі, У. С. Самуленкава, У. В. Юргульскага. Таксама шчыра ўдзячна і капітану каманды КВЗ «Лепшыя сябры» Аляксандру Камароўскаму за творчы падыход у задаванні фізічных пытанняў з элементамі фаўны. «БДПУ – гэта перш за ўсё людзі» – яшчэ адна аксіёма!

Зараз я працую выкладчыкам фізікі ў Мінскім дзяржаўным прафесійна-тэхнічным каледжы лёгкай прамысловасці і бытавога абслугоўвання насельніцтва. Усе прафесіі, якія тут засвойваюць, можна аднесці да творчых: цырульнік, майстар па манікюры, візажыст, фатограф… Пры падрыхтоўцы да ўрока нават па адной і той жа тэме ў план-канспект дадаецца яшчэ адзін важны фактар: прафесійны інтарэс навучэнцаў розных спецыяльнасцей. Напрыклад, пры тлумачэнні некаторых тэм з раздзела «Оптыка» ў групах цырульнікаў важна зрабіць акцэнт на фізічнай прыродзе святла, паказаць цікавыя доследы «Як чырвонае зрабіць белым», разабраць каляровыя схемы, якія яны выкарыстоўваюць у сваёй прафесіі, на мове фізікі. Для груп фатографаў акцэнт неабходна рабіць на ўстройства і прынцып працы аптычных прыбораў і г. д.

Адчуваю адказнасць, якую накладвае педагагічная прафесія, таму стараюся ўдасканальваць сваё прафесійнае майстэрства, і ўдзел у конкурсе «Сталічны настаўнік – сталічнай адукацыі» таксама значна гэтаму паспрыяў. Безумоўна, я рада перамозе, але гэта той выпадак, калі можна не крывячы душой сказаць і пра важнасць удзелу. Ён дазволіў мне бліжэй пазнаць сваіх калег, якія склалі выдатную каманду маіх памочнікаў: без іх прафесіяналізму і сяброўскага пляча я б не справілася, гэта і іх перамога таксама. Праца складае значную частку жыцця, і, ведаючы, што побач – вялікія прафесіяналы і творчыя асобы, самому хочацца за імі цягнуцца. Таму маладым педагогам я магу з веданнем справы параіць: удзельнічайце ў падобных конкурсах, бо гэта выдатная магчымасць лепш пазнаць сябе і людзей, якія знаходзяцца побач.

Завітваючы ва ўніверсітэт, з якога пачаўся мой шлях у прафесію і першыя педагагічныя перамогі, з радасцю адзначаю знешнія змены да лепшага. Але яшчэ больш прыемна даведвацца пра поспехі прыёмнай кампаніі, пра вялікую колькасць першакурснікаў-медалістаў, пра стварэнне педагагічных класаў у школах і гімназіях. Шчыра люблю сваю alma mater і сённяшнюю размову хачу скончыць словамі з лозунгу, які быў папулярны ў час майго студэнцтва: «Я ганаруся БДПУ!»

Марыя БЫКОЎСКАЯ, пераможца ў намінацыі «Вытокі асноў» (сярод настаўнікаў пачатковых класаў):

– Свае першыя крокі да перамогі ў гарадскім конкурсе прафесійнага майстэрства я зрабіла на факультэце пачатковай адукацыі БДПУ. Ужо на другім курсе ўлілася ў ак-
тыўнае навуковае жыццё: пачала пісаць артыкулы, удзельнічала ў канферэнцыях, апрабоўвала вынікі сваіх распрацовак на практыцы ў школах. Падчас вучобы і на ФПА, і ў магістратуры alma mater я старалася выкарыстоўваць шырокія магчымасці для развіцця і ўдасканалення ў розных напрамках, адной з якіх асабіста для мяне сталі разнастайныя конкурсныя спаборніцтвы. Сярод іх – «Студэнт года» (перамога ў намінацыі «Навукова-даследчая дзейнасць»), «Выдатнік года» (2-е месца), «Сталічны настаўнік – сталічнай адукацыі» (3-е месца, намінацыя «Педагагічны дэбют») і інш. Прыйшоўшы працаваць у ДУА «Гімназія № 29 г. Мінска», я зразумела, якую карысць мне прынесла такое насычанае студэнцкае жыццё! Адаптацыя да новага статусу, станаўленне ў прафесіі, наладжванне кантактаў з вучнямі і калегамі – усё праходзіла ў значна больш спакойнай форме.

Праца з дзецьмі заўсёды прыносіла мне задавальненне і радасць, але першыя месяцы ў школе часта задавалася пытаннем: няўжо ўсё скончылася, няўжо надышоў перыяд спакойнага настаўніцкага жыцця?.. На шчасце, не! Я зноў стала ўдзельнікам конкурсу «Сталічны настаўнік – сталічнай адукацыі» і здабыла перамогу ў адной з намінацый. Вядома, было цяжка сумяшчаць працу і ўдзел у такім маштабным прафесійным спаборніцтве, але я справілася, у многім дзякуючы сваім выкладчыкам. Дэкан факультэта Н. У. Ждановіч і яе намеснікі А. Г. Сарока і В. У. Азарка, а таксама Л. І. Баранава навучылі мяне важным для кожнага педагога якасцям – аптымізму і прафесіяналізму і заўжды былі побач яшчэ падчас майго дэбютнага ўдзелу ў гарадскім конкурсе прафесійнага майстэрства (2016). Пераканана, што іх парады і падтрымка сталі важкім унёскам у маю новую перамогу!

Надзея СОКАЛ, пераможца ў намінацыі «Мудрасць у абліччы прыгажосці» (сярод настаўнікаў музыкі, выяўленчага мастацтва, мастацтва (айчынная і сусветная мастацкая культура)):

– Музыкай я займаюся з дзяцінства, таму смак конкурсных перамог ведаю яшчэ з часоў навучання ў музычнай школе. Праўда, тады для мяне, юнай піяністкі, спаборніцтвы сярод выканаўцаў хутчэй былі крыніцай стрэсу і перажыванняў. Цяпер жа, стаўшы пераможцам конкурсу педагагічнага майстэрства, – нарэшце напоўніцу адчула і цікавасць да ўдзелу, і карысць ад падрыхтоўкі, і задавальненне ад выніку.

Я працую настаўнікам музыкі ў ДУА «Гімназія № 146 г. Мінска» і імкнуся да таго, каб заняткі былі не толькі карыснымі, але і цікавымі. Ва ўласнай педагагічнай дзейнасці стараюся захапіць працэсам навучання, ператварыць яго ў гульню, таму ўвесь час знаходжуся ў пошуку новых формаў правядзення заняткаў. З вопыту ведаю, што кансерватызм у навучанні такому «тонкаму» мастацтву, як музыка, не заўсёды сябе апраўдвае, вось і стараюся ісці ў нагу з часам, выкарыстоўваць самыя актуальныя педагагічныя прыёмы, шукаю індывідуальны падыход да кожнага са сваіх выхаванцаў – маленькага і дарослага. У гэтым заўважна дапамагае прыклад настаўнікаў, якія сустрэліся на маім жыццёвым шляху: мне пашчасціла з выкладчыкамі ў педагагічным каледжы, эстафету якіх у свой час перахапілі калегі з БДПУ. Сярод іх хачу адзначыць Л. М. Ядлоўскую і В. А. Вінярскую, якія запомніліся мне як прафесійныя, сучасныя, адкрытыя да вучняў выкладчыкі, што любяць сваю справу і сваіх выхаванцаў, і прыемныя сардэчныя людзі. Іх педагагічныя і жыццёвыя ўрокі заўсёды прыгадваю з цеплынёй і ўдзячнасцю.

Любоў КІРЫКОВІЧ, пераможца ў намінацыі «Дзяцінства. Творчасць. Развіццё» (сярод выхавацеляў дашкольнай адукацыі):

– Удзел у конкурсах педагагічнага майстэрства – гэта і шанец паказаць сваю прафесійную квалі-
фікацыю, і выдатная магчымасць павысіць узровень метадычнай падрыхтоўкі, узбагаціцца тэарэтычнымі ведамі, і прыемны вопыт зносін з творчымі педагогамі, апантанымі сваёй прафесіяй. Гэта час самааналізу, пераадолення чарговай прыступкі прафесійнага росту і развіцця. Акрамя таго, конкурс «Сталічны настаўнік – сталічнай адукацыі» стаў для мяне нагодай з удзячнасцю ўзгадаць выдатных педагогаў факультэта дашкольнай адукацыі БДПУ, якія дарылі свае веды і клопат на працягу ўсіх гадоў навучання. Так, Л. М. Варанецкая навучыла мяне пунктуальнасці, Л. Б. Багдановіч стала ўзорам выкладчыцкай справядлівасці, Л. Д. Глазырына паказала, што значыць выхоўваць на ўласным прыкладзе, і сама застаецца для мяне ўзорам – аптымізму, душэўнай дабрыні, тактоўнасці і мэтанакіраванасці… Іх урокі прафесійнага майстэрства, дабрыні і любові да дзяцей цяпер ужо сама стараюся рэалізаваць на практыцы: трэці год працую ў ДУА «Яслі-сад № 531 г. Мінска» – дашкольнай установе, якую з гонарам прадстаўляла на конкурсе. Разважаючы пра ўласны педагагічны шлях, прыгадваю наступны выпадак. Калі 5 гадоў таму мне давялося выступаць у якасці інтэрв’юера падчас педагагічнай практыкі, адбыўся такі дыялог. Я: «Назавіце свой самы леп-
шы працоўны дзень». – Настаўнік: «У мяне такога няма, бо кожны дзень у мяне любімы». Гэты адказ мяне проста неверагодна ўразіў! Стараюся так працаваць і развівацца ў прафесіі, каб праз шмат гадоў на аналагічнае пытанне шчыра адказаць гэтак жа.

Матэрыялы старонкі падрыхтавала Ірына МЯЦЕЛІЦА


 

31 мая 2018 года, № 8 (1212)

ЦІКАВІЦЦА, ДАСЛЕДАВАЦЬ, СТВАРАЦЬ – ПЕРАМАГАЦЬ!

Штогод з мэтай актывізацыі навукова-даследчай дзейнасці моладзі ў нашай краіне праводзіцца РЭСПУБЛІКАНСКІ КОНКУРС НАВУКОВЫХ РАБОТ СТУДЭНТАЎ. Стаць яго лаўрэатам прэстыжна і пачэсна: гэта сведчанне таго, што будучы спецыяліст працуе ў запатрабаваным кірунку, дасканала валодае метадалогіяй даследавання, дакладна бачыць сферы практычнага прымянення атрыманых вынікаў. Безумоўна, такое прызнанне на рэспубліканскім узроўні – магутны стымул для далейшага развіцця. Сёлета конкурс праводзіўся ў дваццаць чацвёрты раз, і ў ліку яго пераможцаў – трое прадстаўнікоў БДПУ. Атрымліваць узнагароды ім было прыемней удвая, паколькі ўрачыстая цырымонія адбывалася ў сценах alma mater. У мерапрыемстве прынялі ўдзел першы намеснік міністра адукацыі Рэспублікі Беларусь Вадзім Богуш, старшыня Дзяржаўнага камітэта па навуцы і тэхналогіях Аляксандр Шумілін, акадэмік-сакратар аддзялення фізікі, матэматыкі і інфарматыкі Нацыянальнай акадэміі навук Беларусі Валянцін Арловіч, рэктар БДПУ прафесар Аляксандр Жук.

Уражанні і эмоцыі ад заслужанага прызнання перапаўняюць нашых лаўрэатаў, і яны ахвотна дзеляцца з чытачамі «Н» гісторыямі свайго поспеху, якія не могуць не натхняць.

Выпускніца магістратуры Таццяна СТАЛОВІЧ:

– Працуючы выкладчыкам Мінскага дзяржаўнага абласнога каледжа, куды трапіла па размеркаванні пасля заканчэння гістарычнага факультэта БДПУ, я зацікавілася найноўшымі метадамі навучання і выхавання. Многія з іх апрабоўвала на практыцы. Набытым педагагічным вопытам рэгулярна дзялілася з калегамі праз публікацыі ў розных спецыялізаваных перыядычных выданнях. У нейкі момант зразумела, што мне не хапае ўласных рэсурсаў для вырашэння шэрагу задач. Дакладней, фундаментальных навуковых ведаў, па якія я прыйшла ў магістратуру alma mater.

Маючы даволі багаты запас матэрыялу і дакладнае ўяўленне пра тое, што я хачу вывучаць, мы з маім навуковым кіраўніком Веранікай Мікалаеўнай Пунчык сфармулявалі тэму і намецілі структуру будучага даследавання. Работа «Інтэнсіфікацыя пазнавальнай дзейнасці навучэнцаў каледжа на аснове прымянення электронных сродкаў навучання» ўключала распрацоўку дыстанцыйнага курса па дысцыпліне «Асновы сацыяльна-гуманітарных навук», лекцыі, тэставыя і творчыя заданні, крыжаванкі, мультымедыйныя прэзентацыі, чат, форум і іншае. Названыя элементы выкарыстоўвала падчас вучэбных заняткаў у каледжы, а яшчэ паралельна праводзіла педагагічны эксперымент. Мы сфарміравалі тры групы, у якіх вялася дыягностыка ўзроўню пазнавальнай актыўнасці і матывацыі, а таксама фіксавалі паспяховасць да і пасля эксперыменту. У канчатковым выніку была даказана і статыстычна пацверджана эфектыўнасць электронных сродкаў навучання.

Варта адзначыць, што распрацаваны дыстанцыйны курс укаранёны ў навучальны працэс некалькіх устаноў адукацыі. Выкарыстоўваю яго і я, працуючы на пасадзе выкладчыка гістарычнага факультэта БДПУ і настаўніка школы, у якой адкрыты педагагічныя класы гістарычнай накіраванасці. У alma mater усебакова спрыяюць маёй творчай і навуковай дзейнасці, за што я ў першую чаргу ўдзячна кіраўніцтву БДПУ і гістарычнага факультэта.

Авалодаўшы логікай правядзення навуковага даследавання, я ўжо ў якасці даследчыка-кансультанта выконваю са школьнікамі і студэнтамі розныя праекты. Напрыклад, пад маім кіраўніцтвам прадстаўнікі гістфака і ДУА «Сярэдняя школа № 83 г. Мінска імя Г. К. Жукава» распрацавалі дадатак да мабільных прылад «Легенды старога Менска», пашпарты экскурсійных маршрутаў па сталіцы («Н» № 6 за 2018 г.). Быў створаны праект «Дапоўненая рэальнасць на ўроках гісторыі Беларусі ў 7-м класе», а таксама шмат іншых цікавых распрацовак.

Трэба дадаць, што лепшы педагагічны вопыт распаўсюджваецца падчас штогадовага Кірмашу педагагічных ідэй на базе гістарычнага факультэта БДПУ, аўтарам і суарганізатарам якога я з’яўляюся.

Выпускніца магістратуры Наталля УГЛЯНІЦА:

– Мой шлях да поспеху пачаўся з парога цяпер ужо роднага педагагічнага ўніверсітэта. Менавіта тут я атрымала неабходныя для псіхолага веды, уменні і навыкі. Знайсці адказы на многія пытанні мне дапамагла вучоба ў магістратуры, дзе было шмат практыкі і індывідуальных кансультацый з выдатнымі педагогамі.

Пры абмеркаванні тэмы магістарскай дысертацыі на кафедры сацыяльнай і сямейнай псіхалогіі мне было прапанавана бліжэй пазнаёміцца з праблемамі падлеткаў з замяшчальных сем’яў. Справа ў тым, што падчас вучобы, а дакладней, праходжання практыкі, я кантактавала з дзецьмі, якія па розных прычынах засталіся без апекі бацькоў. І мяне заўсёды хвалявала пытанне: «Што я магу для іх зрабіць?» У рэшце рэшт, псіхалогія – навука, якая заклікана дапамагаць людзям. Мэтай майго даследавання стаў пошук стратэгіі пераадолення крызісных падзей у жыцці падлеткаў і распрацоўка праграмы псіхалагічнага суправаджэння. Далей пачалося грунтоўнае паглыбленне ў жыццё канкрэтных, рэальна існуючых хлопчыкаў і дзяўчынак. Іх гісторыі непадобныя, аднак ёсць агульнае, што аб’ядноўвае ўсіх: нізкі ўзровень веры ў дабрыню людзей і каштоўнасць свайго «я»; выключна рэдкае выкарыстанне стратэгій планавання і амаль што поўная адсутнасць самакантролю; высокая ступень пазбягання вырашэння праблем і схільнасці да пошуку сацыяльнай падтрымкі. Даследаванне паказала, што падлеткі з замяшчальных сем’яў маюць у сваім мінулым траўматычны вопыт. Ён не дазваляе ім выкарыстоўваць у поўнай меры ўласныя рэсурсы для пераадолення крызісных сітуацый.

Атрыманыя вынікі ўразілі мяне і надалі сіл для распрацоўкі праграмы суправджэння такіх дзяцей. Праводзячы даследаванне, я часта кантактавала з сацыяльнымі работнікамі, псіхолагамі і прыёмнымі бацькамі. І тут варта адзначыць, што праблема сіроцтва ў нашай краіне з’яўляецца малавывучанай. Бясспрэчна, уключэнне сірот у новую сям’ю – найлепшы спосаб падтрымання іх псіхалагічнага здароўя. Аднак у нас адсутнічаюць навукова абгрунтаваныя крытэрыі адбору прыёмных бацькоў, няма эфектыўных праграм іх навучання, не ўлічваецца ўнутраная пазіцыя самога дзіцяці і не існуе праграмы яго псіхалагічнай падтрымкі. Па названых прычынах учарашнія сіроты часта зноў трапляюць у цяжкія жыццёвыя сітуацыі.

У праведзеным даследаванні імкнулася стварыць доказную базу, у адпаведнасці з якой дзіця, што засталося без апекі бацькоў і перадаецца на выхаванне ў новую сям’ю, не павінна ўспрымацца як бяздушны прадмет, які патрабуе адмысловага догляду. Гэта асоба, якая знаходзіцца на стадыі фарміравання, аднак па прычыне папярэдняга вопыту не выкарыстоўвае адаптыўныя стратэгіі пераадолення цяжкіх жыццёвых сітуацый, хоць і мае для гэтага дастатковыя рэсурсы. Таму задача замяшчальнай сям’і і работнікаў сацыяльнапсіхалагічных службаў заключаецца ў тым, каб паспрыяць паляпшэнню і ўмацаванню псіхалагічнага здароўя дзіцяці.

Трэба сказаць, што разам са мной над тэмай «Стратэгіі пераадолення крызісных падзей жыццёвага шляху ў падлеткаў з замяшчальных сем’яў» працавала мой навуковы кіраўнік – загадчык кафедры сацыяльнай і сямейнай псіхалогіі Інстытута псіхалогіі Н. Л. Пузырэвіч. Яна не толькі накіроўвала і падтрымлівала мяне ў самых складаных сітуацыях, але і была сапраўдным настаўнікам, лідарам, на якога я раўнялася, за якім ішла. Без Наталлі Леанідаўны перамога ў конкурсе была б немагчымай. Паколькі я планую працягваць працу з падлеткамі з замяшчальных сем’яў у аспірантуры, то спадзяюся, што мой кіраўнік і надалей будзе побач. Шлях да поспеху быў складаным і эмацыйна, і фізічна, але дасягнутыя вынікі неверагодна натхняюць, матывуюць на працяг працы ў гэтым кірунку.

Магістрант Марыя РАК:

– Дарога да прызнання ў кожнага пачынаецца па-свойму. Мне вельмі пашчасціла, што на філалагічным факультэце БДПУ вялікая ўвага надаецца падтрымцы студэнтаў, якія выказалі жаданне займацца навуковай дзейнасцю. Так, ужо ў пачатку другога курса я ўсур’ёз стала цікавіцца літаратуразнаўствам і методыкай выкладання беларускай літаратуры, пачала ўдзельнічаць у шматлікіх навуковых канферэнцыях, якія адбываліся не толькі ў Беларусі. Маю цікавасць падтрымлівалі навуковы кіраўнік, загадчык кафедры беларускай і зарубежнай літаратуры Ірына Мікалаеўна Гоўзіч і намеснік дэкана па навуковай рабоце Наталля Віктараўна Заяц.

Так атрымалася, што за апошнія тры гады я паўдзельнічала больш чым у 25 навуковых форумах, падзялілася сваімі разважаннямі і падыскутавала з вядомымі навукоўцамі ў Польшчы, Літве, Расіі, Беларусі. Мне пашчасціла атрымаць два гранты Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь (2016 і 2017), стаць пераможцам конкурсу «Студэнт года БДПУ» (2017) і ўрэшце – лаўрэатам ХХІV Рэспубліканскага конкурсу навуковых работ студэнтаў з працай «Методыка навучання сучаснай беларускай прозе з выкарыстаннем ЭАР (на матэрыяле творчасці Людмілы Рублеўскай)». Але па сённяшні дзень я памятаю самыя прыемныя пачуцці, калі ўзяла ў рукі зборнік са сваім першым артыкулам, які, дарэчы, быў апублікаваны ў вучэбна-выдавецкім цэнтры маёй аlma mater.

Зараз працягваю займацца навуковай дзейнасцю, вучуся ў магістратуры БДПУ і планую паступаць у аспірантуру. Калі будзе такая магчымасць, з радасцю застануся на кафедры роднага ўніверсітэта, каб адкрываць, як некалі гэта зрабіў мой кіраўнік, шлях студэнтам у навуку.


28 красавіка 2018 года, № 6 (1210)

НАВУКОВЫ КІРАЎНІК ПЛЁННА ПРАЦАВАЦЬ ПРЫВЫК

Кіраўніцтва даследчай дзейнасцю адной асобы можна параўнаць з працай капітана карабля, які задае правільны курс, прадугледжвае ўзнікненне розных перашкод і падводных камянёў. Пры такіх вобразных алюзіях нашага сённяшняга суразмоўцу – загадчыка кафедры ўсеагульнай гісторыі і методыкі выкладання гісторыі, дацэнта А. А. КОРЗЮКА – можна смела назваць начальнікам флоту. Па выніках сёлетняй Дэкады Аляксандр Аляксандравіч стаў пераможцам конкурсу «Лепшы навуковы кіраўнік НДРС» у намінацыі «Плённае індывідуальнае кіраўніцтва НДРС», аднак на самай справе ён узначальвае цэлы студэнцкі калектыў, які за адносна невялікі час свайго існавання можа пахваліцца канкрэтнымі практычнымі вынікамі дзейнасці.

– Аляксандр Аляксандравіч, кажуць, што студэнты сёння «ўжо не тыя» – недастаткова адукаваныя, старанныя, дапытлівыя… Як Вам, выкладчыку і даследчыку, удаецца наладжваць навуковыя стасункі і эфектыўна ўзаемадзейнічаць са студэнцкай моладдзю?

– Я не прыхільнік шырокіх абагульненняў. Студэнты, як і ўсе мы, вельмі розныя. Моладзі, як правіла, уласціва адкрытасць да новага, пазітыўная энергія, жаданне палепшыць свет, набыць новыя, карысныя для сябе веды і сацыяльны вопыт. Для педагога надзвычай важна стварыць умовы для эфектыўнай і паўнавартаснай рэалізацыі гэтых якасцей. Таму вялікае значэнне я надаю выяўленню і наступнаму суправаджэнню матываваных да вучобы і навуковай дзейнасці студэнтаў. На ўвазе трэба мець таксама і ўласныя прафесійныя і асабістыя якасці: здольнасць размаўляць са студэнтамі «на адной мове», улічваць складаную сістэму матываў і даваць магчымасць убачыць і адчуць канкрэтны вынік уласнай навуковай працы.

Эфектыўнаму ўзаемадзеянню са студэнцкай моладдзю ў многім дапамагае багаты вопыт працы настаўнікам, а потым намеснікам дырэктара ў школе. Сярод маіх вучняў – шматлікія пераможцы розных этапаў алімпіяд па гісторыі і грамадазнаўстве, дыпламанты канферэнцый, лаўрэаты прэмій, прэзідэнцкія стыпендыяты. Аднак, каб назапасіць вопыт кіраўніцтва навукова-даследчай дзейнасцю студэнтаў, спатрэбіўся пэўны час. За гады працы ў БДПУ прыйшоў да наступнай высновы: магчымасць выяўляць здольных да навукі студэнтаў і фарміраваць іх даследчы інтарэс непасрэдна з пачатку вучобы дае максімальную аддачу да заканчэння выпускніком універсітэта і забяспечвае пераемнасць «студэнт – магістрант – аспірант».

– Сёння ад навукоўцаў, як масцітых, так і пачынаючых, чакаюць камерцыялізацыі вынікаў работы. Ці па плячы гісторыкам выкананне такой задачы?

– Сапраўды, рэалізаваць вынікі сваёй навуковай дзейнасці не менш важна, чым атрымаць іх. Сёння існуе патрэба ў распрацоўцы навукова-метадычнага забеспячэння гісторыка-грамадазнаўчай адукацыі ў сярэдняй школе ва ўмовах кампетэнтнаснага падыходу да навучання – ідзе якаснае абнаўленне праграм і вучэбных дапаможнікаў. Думаю, што мы маем пэўны патэнцыял для выканання гэтай задачы. Кафедра ўсеагульнай гісторыі і методыкі выкладання гісторыі ўжо праводзіць адпаведную работу. Так, у маі ў выдавецтве БДПУ пабачыць свет унікальны практычны дапаможнік «Грамадазнаўства: стратэгіі паспяховага ўрока». Ён не мае аналагаў у вучэбна-метадычнай літаратуры і ўяўляе сабой зборнік дыдактычных сцэнарыяў урокаў па грамадазнаўстве для 10–11-х класаў, распрацаваных студэнтамі сённяшняга 4-га курса. Упэўнены, што гэта выданне знойдзе свайго чытача і будзе карыстацца попытам. Да таго ж мае фінансавую аддачу і супрацоўніцтва з філіяламі кафедры і базамі практык: сумесна з педагогамі гімназіі № 34 і СШ № 95 г. Мінска таксама паспяхова рэалізуюцца вучэбна-даследчыя праекты па распрацоўцы метадычнага забеспячэння адукацыйнага працэсу.

– Аляксандр Аляксандравіч, Вы з’яўляецеся кіраўніком СНДЛ «Кліа» (міфалагічная муза гісторыі, якая даруе славу. – Рэд.). Якое кола пытанняў даследуе лабараторыя і ці адчувальная дапамога старажытна-грэчаскай Clio?

– Наша студэнцкая навукова-даследчая лабараторыя пачала сваю працу ў верасні 2017 г. Напрамкам яе навуковага пошуку з’яўляецца фарміраванне прафесійных і даследчых кампетэнцый студэнтаў у галіне школьнай гісторыка-грамадазнаўчай адукацыі, экскурсійна-краязнаўчай і музейнай дзейнасці. Асноўныя вынікі работы ў гэтых напрамках прайшлі апрабацыю на рэспубліканскіх і міжнародных канферэнцыях і адлюстраваны ў 23 навуковых публікацыях.

Малады калектыў ініцыятыўных і працавітых навукоўцаў мае шмат планаў. Напрыклад, у самым хуткім часе разам з рэдакцыяй «Беларускага гістарычнага часопіса» мы збіраемся запусціць квэст-гульню «Мінск гістарычны» для студэнтаў нашага факультэта. Яна будзе прысвечана падзеям 1917–1919 гг., якія паклалі пачатак беларускай дзяржаўнасці. Таксама перспектыўным уяўляецца супрацоўніцтва са студэнцкім навуковым таварыствам кафедры методыкі выкладання гісторыі і грамадазнаўства Расійскага дзяржаўнага педагагічнага ўніверсітэта імя А. І. Герцэна.

Ці адчуваем мы дапамогу старажытна-грэчаскай музы? У пэўнай ступені так, бо, нягледзячы на свой зусім малады ўзрост, лабараторыя адбылася як з’ява і заняла сваю нішу ў сістэме работы гістарычнага факультэта. Удзельнікі лабараторыі з цікавасцю і энтузіязмам займаюцца рознымі відамі дзейнасці ў рамках яе навуковага праблемнага поля. Для многіх з іх гэта першае выступленне на канферэнцыі, першы навуковы артыкул, першая самастойна праведзеная экскурсія… І ўсё ж мы разлічваем на станоўчую ўвагу з боку Clio пры плануемым удзеле лабараторыі ў конкурсах на атрыманне грантаў Міністэрства адукацыі, пашырэнні прысутнасці ў міжнародных праектах па гістарычнай адукацыі, паспяховай рэалізацыі вучэбна-даследчых і сацыяльна-адукацыйных праектаў, бо маем належны навуковы падмурак і, самае галоўнае, – інтэлектуальны патэнцыял.

– Якімі дасягненнямі ўдзельнікаў СНДЛ Вы як навуковы кіраўнік сапраўды ганарыцеся?

– На маю думку, нагодай для гонару з’яўляецца экскурсійна-выставачная дзейнасць нашай лабараторыі. Экскурсіі па памятных мясцінах г. Мінска для беларускіх і туркменскіх студэнтаў, ваенна-гістарычныя рэканструкцыі, тэматычныя выстаўкі – усе мерапрыемствы такога напрамку дазваляюць прымяніць веды, атрыманыя пры вывучэнні спецыяльных дысцыплін, на практыцы і самім стварыць экскурсійны адукацыйны прадукт. Таксама хачу ўзгадаць як выдатны прыклад дзейнасці ў сацыяльна-адукацыйнай сферы даследчы праект нашай лабараторыі «Легенды пра Мінск: інтэрпрэтацыя ў сучасным кантэксце». Пад кіраўніцтвам аспіранта Т. А. Сталовіч былі падрыхтаваны да друку і апублікаваны старажытныя і сучасныя легенды пра нашу сталіцу, а таксама распрацаваны і праведзены экскурсіі па месцах падзей, якія там узгадваюцца. Да таго ж, вучань школы № 83 Аляксей Пілюгін – адзін з удзельнікаў праекта – распрацаваў адпаведны дадатак для мабільных прылад, які ўяўляе сабой цалкам гатовы камерцыйны прадукт. Гэта яшчэ адна яскравая ілюстрацыя таго, аб чым мы размаўлялі крыху раней. Дарэчы, падчас Дэкады Аляксей стаў адным з пераможцаў конкурсу даследчых праектаў.

Вядома, нагодай для гонару з’яўляюцца і прызнанне навуковай вартасці даследаванняў нашай СНДЛ на рэспубліканскім узроўні, і запатрабаванасць атрыманых вынікаў у адукацыйным працэсе, і ўдзячнасць устаноў адукацыі, з якімі мы розным чынам супрацоўнічаем. Але больш за ўсё я ганаруся тым калектывам аднадумцаў, які сфарміраваўся за гэты год падчас нашай сумеснай работы. «Кліа» – гэта шанц адчуць сябе пачынаючым даследчыкам, настаўнікам, экскурсаводам і зрабіць першыя крокі ў навуку. Невыпадкова ў якасці дэвізу яе ўдзельнікі выбралі лацінскае выслоўе «Dictum est factum»: «Сказана – зроблена»! Спадзяюся, што разам мы дасягнём пастаўленых мэт і пашырым далягляды студэнцкай навукі!

Таццяна БАШМАКОВА


28 красавіка 2018 года, № 6 (1210)

Кожны новы дзень сёлетняй Дэкады, здавалася, павышаў канцэнтрацыю навуковай думкі ў сценах БДПУ да максімальна магчымых значэнняў. Цэлы калейдаскоп мерапрыемстваў, конкурсаў, выступленняў, спаборніцтваў; сотні новых ідэй, распрацовак, даследаванняў, прапаноў па практычным выкарыстанні дасягнутых вынікаў; ну і, вядома ж, шчырая радасць ад поспеху, прызнання – наймацнейшы матыватар далейшай дзейнасці. Але ніхто не раскажа пра гэта лепш, чым самі ўдзельнікі.

«НА ФІЛФАКУ РАСЦЕ ДАСТОЙНАЯ ЗМЕНА МАЛАДЫХ НАВУКОЎЦАЎ!»

– Да гэтага часу не магу паверыць, што я стала студэнтам года! Захапіўшыся навукай, ставіла перад сабой даследчыцкія мэты і не мела асаблівых амбіцый наконт паспяховага ўдзелу ў конкурсе. Таму, відаць, і перамога стала для мяне нечаканай, але вельмі прыемнай і ганаровай падзеяй, своеасаблівым падсумаваннем сур’ёзнай працяглай працы і прызнаннем яе важнасці. Безумоўна, прыемна, калі цябе заўважаюць і спрыяюць навуковаму росту не толькі на факультэцкім, але і на ўніверсітэцкім узроўні.

Мая актыўная навуковая дзейнасць пачалася, мабыць, з самага галоўнага – з любові да ідэі. Менавіта яна стала тым стымулам, які падцягнуў за сабой сур’ёзную працу і першыя навуковыя публікацыі. Я вывучаю канатонімы з нацыянальна-культурным кампанентам. Звычайна пры знаёмстве з тэмай у многіх узнікае цікавасць да новага паняцця, што не дзіўна: канатонім – гэта створаны намі тэрмін, аналага якому няма ні ў рускім, ні ва ўкраінскім мовазнаўстве. Калі ж патлумачыць, што я вывучаю, больш зразумелай мовай, то канатонімы – гэта імёны нашых нацыянальных культурных дзеячаў, гістарычных постацей, такіх як Рагнеда, Ефрасіння Полацкая, Францыск Скарына, Кастусь Каліноўскі і інш. Акрамя таго, што гэтыя імёны называюць канкрэтную гістарычную асобу, яны служаць багатай крыніцай інфармацыі не толькі пра чалавека, але і пра яго эпоху. Такім чынам, у сваім даследаванні мы выходзім за межы мовазнаўства і карыстаемся дасягненнямі літаратуразнаўства, гісторыі і культуралогіі. Каб зразумела расказаць удзельнікам конкурсу і журы пра свае навуковыя здабыткі, трэба было вырашыць досыць складаную задачу: знайсці даступную форму падачы інфармацыі і не ахвяраваць пры гэтым доказнай базай, аргументаванасцю. Мяркуючы па выніках, у мяне гэта атрымалася.

З кожным годам арганізацыя конкурсу становіцца больш дасканалай, прадуманай, а ўдзельнікі і каманды – больш падрыхтаванымі. Навуковае спаборніцтва з такімі годнымі сапернікамі стала для мяне выдатнай магчымасцю давесці, што на філфаку таксама расце дастойная змена маладых навукоўцаў. У гэтым мне дапамагала цэлая каманда аднадумцаў з роднага факультэта, дзякуючы якім конкурсны шлях скончыўся перамогай. Вядома, першая ў гэтым спісе – мой навуковы кіраўнік, кандыдат філалагічных навук Н. П. Лобань. Менавіта яна зацікавіла мяне, тады яшчэ першакурсніцу, навукай, прапанавала тэму і патрапіла ў дзясятку – цяпер я займаюся тым, што люблю, і люблю тое, чым займаюся. Самых цёплых слоў вартая і намеснік дэкана па навуковай рабоце нашага факультэта, таленавіты навуковец і цудоўны заўзятар Н. В. Заяц, якая заўсёды знаходзіць час дапамагчы і падказаць. Калі Наталля Віктараўна ў групе падтрымкі, нешта не атрымацца проста не можа! А вось на этапе самапрэзентацыі мне прыйшлі на дапамогу людзі, якія бачаць, як я развіваюся, набіраю моц у розных сферах і проста жыву, – мае аднагрупнікі М. Шаплыка, У. Кабушка і Д. Пішчала. У іх гэта атрымалася зрабіць не толькі крэатыўна, але яшчэ і смачна: Уладзіслава і Дзяніс давалі мне арыгінальную характарыстыку, а ў гэты час Марыя частавала журы і ўдзельнікаў пірагом, з якім я асацыіруюся: чалавек, прыгожы не толькі знешне, але і ўнутрана, асоба, знаёмства з якой пакідае прыемныя ўражанні… Але, відаць, больш за ўсіх тых самых прыемных уражанняў атрымала я сама! Перамога выклікала ў мяне не толькі здзіўленне, але і шчырыя слёзы радасці і ўдзячнасці за такую высокую ацэнку працы нашай філфакаўскай каманды. Я ўпэўнена: гэта толькі пачатак навуковага шляху, наперадзе вялікія мэты, адна з якіх – стварэнне слоўніка канатонімаў з нацыянальна-культурным кампанентам. Веру, што ўсё атрымаецца!

Алена ФЕНДЗІЧ, студэнтка філалагічнага факультэта, пераможца конкурсу «Студэнт года БДПУ» ў намінацыі «Навукова-даследчая дзейнасць»

«ПРЫЗНАННЕ РАДУЕ І НАТХНЯЕ»

– Дэкада-2018 стала знакавай для ФДА. У гэтым годзе наша студэнцкая навукова-даследчая лабараторыя «Адукацыйныя практыкі ў інтарэсах устойлівага развіцця ва ўстановах дашкольнай адукацыі», створаная на базе кафедры методык дашкольнай адукацыі, стала лепшай у БДПУ! Навіна пра перамогу ўзрушыла ўсю каманду. На працягу года мы старанна працавалі адразу над некалькімі актуальнымі праблемамі і дасягнулі значных вынікаў.

Асноўнай задачай даследчай працы лабараторыі была распрацоўка і эксперыментальная апрабацыя методыкі выхавання беражлівых адносін да прыродных рэсурсаў у дзяцей старэйшага дашкольнага ўзросту. Аднак сумесная дзейнасць у межах гэтай тэмы стала карыснай не толькі канкрэтнымі навуковымі вынікамі: падпарадкаваная агульнай мэце, яна многаму навучыла, раскрыла патэнцыял удзельнікаў лабараторыі, дапамагла вызначыцца з прыярытэтнымі напрамкамі будучых даследаванняў. У значнай ступені праца СНДЛ была цікавай, разнапланавай і дзейснай дзякуючы яе кіраўніку – кандыдату педагагічных навук А. А. Рублеўскай. Алена Анатольеўна здолела згуртаваць калектыў, выклікаць цікавасць да даследчай работы і зрабіць яе эфектыўнай. Так, усе студэнты лабараторыі атрымалі багаты вопыт удзелу ў шматлікіх міжнародных канферэнцыях, семінарах і вэбінарах, дзе годна прадставілі вынікі сваіх навуковых даследаванняў, і прадэманстравалі высокую публікацыйную актыўнасць.

Гэты навучальны год насычаны самымі рознымі падзеямі і мерапрыемствамі. Так, мы сталі ўдзельнікамі Дэкады «Адукацыя ў інтарэсах устойлівага развіцця», майстар-класаў ад студэнтаў і магістрантаў з Германіі; інтэрнэт-гульні «Адзін дзень міру: павага, бяспека і годнасць для ўсіх»; серыі майстаркласаў і лекцый прафесара ўніверсітэта г. Фехта Марка Рыкмана і каардынатара міжнароднай праграмы Janun e V. Hannover Ахіма Рымана. Акрамя таго, абмеркаванне са студэнтамі і магістрантамі з іншых краін праблемы адукацыі ў інтарэсах устойлівага развіцця дазволіла, з аднаго боку, даведацца пра асаблівасці ўспрымання і разумення імі гэтага актуальнага пытання, з другога боку – набыць каштоўны досвед зносін на англійскай мове.

У навуцы, як і ў жыцці, важна адчуваць падтрымку блізкіх па духу людзей. Атмасфера даследчага пошуку, пастаянная ўключанасць у навуковую дзейнасць, якая прыносіць свой плён, шчыры інтарэс да тэмы даследавання, разуменне важнасці і перспектыўнасці выбранага напрамку і працавітасць удзельнікаў нашай СНДЛ – усё гэта дапамагло прыйсці да такой значнай – каманднай – перамогі. Безумоўна, прызнанне радуе і натхняе. Упэўнена, што ў хуткім часе гэтыя станоўчыя эмоцыі стануць пачаткам новых навуковых адкрыццяў.

Дзiяна КОРБУТ, студэнтка ФДА, удзельніца «Лепшай СНДЛ БДПУ»

«МЯНЕ ЗАЎЖДЫ ПРЫВАБЛІВАЛІ СУЧАСНЫЯ ТЭХНАЛОГІІ»

– Навуковая дзейнасць захапіла мяне, калі я вучыўся на другім курсе. Старшы выкладчык кафедры інфарматыкі і методыкі выкладання інфарматыкі Н. М. Нарэйка прапанавала паспрабаваць сілы ў гэтай сферы і падтрымала ў выбары тэмы даследавання – у той час я цікавіўся сістэмным праграмаваннем. Пад кіраўніцтвам Ніны Мікалаеўны напісаў свой першы артыкул, выступіў з дакладам на першай сур’ёзнай канферэнцыі, распрацаваў першы ў жыцці дадатак… Дапамога вопытнага педагога на старце маёй навуковай кар’еры стала выдатным падмуркам для развіцця ў гэтым напрамку. Мяне заўжды прываблівалі сучасныя тэхналогіі: у ХХІ стагоддзі актуальнасць такіх даследаванняў відавочная. Застаўшыся верным сваім інтарэсам, з часам я крыху змяніў вектар даследавання і цяпер пад навуковым кіраўніцтвам кандыдата фізіка-матэматычных навук А. І. Шэрбаф займаюся вэб-распрацоўкай. Здаецца, зусім нядаўна я быў пачаткоўцам, а сёння ўжо маю шэраг навуковых публікацый.

Дэкада студэнцкай навукі-2018 для мяне трэцяя па ліку, і набыты вопыт год ад году дапамагае развівацца і ўдасканальваць свае распрацоўкі. Так, у 2016 г. на конкурсе даследчых праектаў у сацыяльна-адукацыйнай сферы я прадстаўляў шматфункцыянальную сістэму кантролю і ацэнкі ведаў студэнта, якая цяпер выкарыстоўваецца ў навучальным працэсе шэрагу мінскіх школ; у 2017 г. разам з Алмас Ібрагімаўнай працягнуў працу над паляпшэннем гэтага праграмнага прадукту і прадставіў на конкурсе мадэль са значна пашыраным функцыяналам. Паколькі на дадзены момант сумяшчаю навучанне ў магістратуры і працу ў якасці інжынера-праграміста на кафедры інфарматыкі і методыкі выкладання інфарматыкі, то праект, які я сёлета прадставіў на Дэкадзе, – гэта адначасова вынік маёй працы і над магістарскай дысертацыяй, і над выкананнем тэхнічнага задання факультэта фізічнага выхавання БДПУ. Я распрацаваў вэб-сістэму, у якой фіксуюцца паказчыкі фізічнага развіцця, функцыянальнага стану і фізічнай падрыхтаванасці студэнта. Калі ж патлумачыць простымі словамі – гэта віртуальны варыянт папяровага дзённіка здароўя, знаёмага кожнаму студэнту. З яго дапамогай можна адзначаць заданні выкладчыка для самастойных заняткаў, а таксама адсочваць удзел студэнтаў у фізкультурна-аздараўленчых мерапрыемствах. Аналіз дынамікі індывідуальных паказчыкаў фізічнага стану дазваляе выбраць найбольш эфектыўныя сродкі фізічнага выхавання, дазіраваць і карэктаваць нагрузку ў працэсе вучэбных і самастойных заняткаў фізічнымі практыкаваннямі без шкоды для здароўя, правільна арганізоўваць рухальную актыўнасць. Для зручнасці карыстальнікаў я адаптаваў распрацоўку пад сучасныя тэлефоны і дапоўніў сістэмай абмену паведамленнямі. Маю спадзяванне, што вынікі маёй працы прынясуць карысць і будуць ацэнены выкладчыкамі і студэнтамі нашай alma mater.

Сяргей ГАРДЗЕЙЧЫК, магістрант, пераможца конкурсу даследчых праектаў у намінацыі «Лепшы электронны вучэбна-выдавецкі праект»

«АКАЗВАЕЦЦА, МАДЭЛЯВАЦЬ БУДУЧЫНЮ ТАК ЦІКАВА!»

– На базе нашай школы дзейнічаюць два педагагічныя класы. Сёлета вучні аднаго з іх – дзесяцікласнікі – пад маім кіраўніцтвам сталі ўдзельнікамі Фарсайт-форуму «Будучыя педагогі – аб тэхналогіях падрыхтоўкі паспяховага педагога». Дзіўная справа: ніколі не любіла фантастыку, але заданне згенерыраваць фарсайт-ідэю захапіла і мяне, і вучняў. Аказваецца, мадэляваць будучыню так цікава! Узяліся за працу ледзь не ўсім класам. Вядома, спачатку было досыць складана: ідэя прыйшла не адразу… Але здавацца – не ў нашых правілах. Мы ўвесь час сустракаліся, абменьваліся інфармацыяй па тэлефоне, кантактавалі ў месенджарах. Праца ішла няспынна, і адлегласць не была гэтаму перашкодай, наадварот, дапамагла ўявіць будучае нашай адукацыі – мабільнае, высокатэхналагічнае, прагрэсіўнае. З гэтага моманту мы цалкам уключыліся ў працэс па стварэнні фарсайт-ідэі, абмеркаванні «будучага ў сучасным».

Калектыўны пошук паспрыяў таму, што вучні прааналізавалі сучасныя трэнды ў адукацыі і ацанілі перспектыўнасць такіх з іх, як індывідуальная траекторыя развіцця, лічбавая эканоміка, парцыённае навучанне, дзіджыталізацыя, геймафікацыя. Улічваючы гэта, школьнікі вызначылі магчымыя шляхі развіцця адукацыйнай сферы і прапанавалі свой погляд на яе пераўтварэнне, падзяліліся ўласным бачаннем падыходу да падрыхтоўкі спецыялістаў ХХІ стагоддзя. Так, падчас працы над нашым праектам «Школа: ад кожнага кожнаму» асаблівую ўвагу мы звярнулі на такі трэнд, як геймафікацыя – выкарыстанне гульнявых практык і механізмаў у негульнявых працэсах, у прыватнасці, у навучанні. Развіццё гэтага напрамку ў адукацыі ідзе імкліва, і ў хуткім часе відавочнай стане запатрабаванасць адпаведных спецыялістаў. Разумене гэтага сёння дапаможа быць «на хвалі» ў будучым. Гэтымі думкамі наша каманда з радасцю падзялілася з удзельнікамі Фарсайт-форуму і падчас прэзентацыі паказала прагрэсіўныя метадычныя напрамкі развіцця, варыянты магчымых заданняў і г. д. Агучаная намі фарсайтідэя падказана самім сучасным жыццём. Тое, што навокал нас, аказваецца, можа дапамагчы не толькі прыемна правесці час і расслабіцца, але таксама набыць веды і зазірнуць у будучыню айчыннай адукацыі.

Ангеліна ВАСІЛЬКОВА, куратар класаў педагагічнай накіраванасці СШ № 126 г. Мінска

* * *

– Я чалавек практычны і перакананы рэаліст. І першая мая рэакцыя на прапанову педагога зрабіць прагноз наконт развіцця нашай адукацыі была негатыўнай: зазірнуць у будучыню немагчыма. Тым больш, мне здавалася, што вучні не змогуць вырашыць такую складаную задачу. Але Ангеліна Іванаўна сказала: «Давайце паспрабуем», – і мы ўзяліся за справу. Аказалася, што будучыня пачынаецца ўжо сёння. Цяпер вельмі цікава: ці спраўдзяцца нашы здагадкі?

Аляксандр ДАНІЛАЎ, вучань СШ № 126 г. Мінска


 

4 мая 2017 года, № 6 (1194)

АД IДЭI — ДА ДАПАМОЖНIКА

Стартап-проект на 2

Калі назіраеш за працай вопытнага настаўніка, то не адразу ўсведамляеш, як складана бывае адказаць на дзіцячае пытанне. Падчас педагагічнай практыкі мы сутыкнуліся з тым, што пры чытанні твораў, якія прапануюцца школьнай праграмай, дзеці не ведаюць значэння некаторых слоў, а значыць, і не разумеюць да канца тэкст. Настаўніку, асабліва маладому, не заўсёды лёгка патлумачыць сэнс новых для вучняў лексем.

Вярнуўшыся з практыкі, мы, як звычайна, падзяліліся сваімі ўражаннямі з выкладчыкамі і сябрамі, расказалі пра набалелае. Кіраўнік студэнцкай навукова-даследчай лабараторыі «Слова ў сістэме працы па развіцці маўлення навучэнцаў пачатковых класаў» кандыдат філалагічных навук Вольга Георгіеўна Качан прапанавала правесці апытанне настаўнікаў пачатковых класаў, каб вызначыць, наколькі актуальнай з’яўляецца выяўленая намі праблема.

Апытанне паказала, што настаўнікі сапраўды сутыкаюцца з пэўнымі цяжкасцямі пры тлумачэнні слоў вучням 2–4 класаў, асабліва ў школах з рускай мовай навучання. Прааналізаваўшы падручнікі літаратурнага чытання, мы адабралі словы, незразумелыя малодшым школьнікам. Ідэю стварэння дапаможніка падтрымала платформа Talaka. by. Свае напрацоўкі мы, удзельнікі студэнцкай лабараторыі, прадставілі на Рэспубліканскім конкурсе даследчых стартап-праектаў. Прыемна было перамагчы ў намінацыі «Лепшы адукацыйны стартап». Гэтая перамога дазволіла нам атрымаць грант Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь на распрацоўку лексікаграфічнага лінгвістычнага дапаможніка «Даведнік па літаратурным чытанні для 2–4 класаў для школ з рускай мовай навучання».

Пачалася плённая праца над слоўнікавымі артыкуламі, у якія мы ўключалі граматычную, сэнсавую, стылістычную характарыстыкі слова, сінонімы і антонімы да яго, у некаторых выпадках – фразеалагічныя і тэрміналагічныя спалучэнні. У якасці прыкладаў былі выкарыстаны сказы з твораў, змешчаных у падручніках па літаратурным чытанні для вучняў 2–4 класаў у школах з рускай мовай навучання.

Да канца 2016 г. мы завяршылі працу над электронным варыянтам даведніка і перадалі макет дапаможніка ў вучэбна-выдавецкі цэнтр БДПУ. Выданне будзе дапамагаць навучэнцам пачатковых класаў у разуменні і вытлумачэнні тэксту аўтара, пашыраць іх слоўнікавы запас, спрыяць павышэнню пісьменнасці і культуры маўлення. Арыгінальнасць даведніка – у тлумачэнні рэестравага слова не як адзінкі мовы, а ў кантэксце. Наш дапаможнік чакаюць настаўнікі і вучні пачатковых класаў, а таксама ўсе мы – тыя, хто старанна над ім працаваў.

Ганна КОЗЕЛ, студэнтка 501-й групы факультэта пачатковай адукацыі


 

23 чэрвеня 2015 года, № 9 (1164)

ПРАЦУЕМ НА РЭЙТЫНГ РАЗАМ!

Рэпазіторый БДПУ быў уведзены ў эксплуатацыю 1 кастрычніка 2014 г. Сёння ў ім размешчаны 5053 дакументы. Гэта тэксты артыкулаў, апублікаваных у часопісах, матэрыялы канферэнцый, вучэбныя планы, метадычныя ўказанні і метадычныя дапаможнікі, манаграфіі, падручнікі і вучэбныя дапаможнікі, справаздачы па НДР.

3 кастрычніка 2014 г. рэпазіторый БДПУ быў зарэгістраваны ў Webometrics (міжнародны рэйтынг універсітэтаў і ўніверсітэцкіх рэпазіторыяў) і OpenDOAR (каталог рэпазіторыяў адкрытага доступу). Рэйтынг універсітэтаў і рэпазіторыяў у Webometrics праводзіцца 2 разы на год: у студзені і ліпені.

Па стане на 01.06.2015 у каталозе OpenDOAR зарэгістраваны 2892 рэпазіторыі адкрытага доступу, з іх 15 інстытуцыянальных рэпазіторыяў РБ. Па колькасці размешчаных дакументаў рэпазіторый БДПУ займае 10-ю пазіцыю ў краіне, хоць з моманту яго стварэння прайшло толькі 8 месяцаў.

Рэйтынг заснаваны на аналізе прадстаўлення ўніверсітэта ў інтэрнэт-прасторы і ўскосным чынам дазваляе ацаніць адукацыйныя і навукова-даследчыя дасягненні ўстаноў адукацыі праз параўнанне іх сайтаў. Асноўная задача Webometrics – матываваць навучальныя ўстановы публікаваць якасныя высокацытуемыя працы, ствараць інстытуцыянальныя рэпазіторыі адкрытага доступу і размяшчаць там артыкулы, кнігі, вучэбныя і вучэбна-метадычныя матэрыялы, тэзісы канферэн-
цый, справаздачы, дысертацыі і іншыя віды дакументаў.

Істотнымі крытэрыямі з’яўляюцца спасылкі на сайт універсітэта, а таксама колькасць размешчаных на ім матэрыялаў і цытуемасць навуковых прац. З 15.12.2014 г. вядзецца статыстыка Google Analytics (набор сучасных інструментаў вэб-аналітыкі, які прадастаўлены вядомай карпарацыяй Coogle для стварэння дэталёвай статыстыкі наведвальнікаў сайтаў). За бягучы перыяд 10 376 наведвальнікаў з 80 краін свету прагледзелі больш за 100 000 старонак рэпазіторыя БДПУ:

1. Belarus 19 089 (88,25 %)

2. United States 813 (3,76 %)

3. Russia 425 (1,96 %)

4. (not set) 311 (1,44 %)

5. Indonesia 221 (1,02 %)

6. Ukraine 100 (0,46 %)

7. Norway 57 (0,26 %)

8. China 56 (0,26 %)

9. Germany 48 (0,22 %)

10. Kenya 40 (0,18 %)

Наведвальнасць рэпазіторыя БДПУ няспынна павялічваецца. Напрыклад, за красавік 2015 г. колькасць карыстальнікаў склала 1921 (3146 сеансаў), за май – 3146 (4567 сеансаў). Штодня да матэрыялаў навукоўцаў БДПУ звяртаецца ў сярэднім 200 карыстальнікаў.

Штомесяц рэпазіторый БДПУ папаўняецца 500–600 дакументамі. Па хуткасці напаўнення сярод факультэтаў з першага дня функцыянавання рэпазіторыя БДПУ лідзіруе гістарычны факультэт, другое месца займае факультэт беларускай і рускай філалогіі, трэцяе – факультэт псіхалогіі.

Сярод агульнаўніверсітэцкіх кафедраў найбольшую актыўнасць праяўляе кафедра педагогікі, трошкі адстае кафедра замежных моў, трэцяе месца – за кафедрай інфармацыйных тэхналогій у адукацыі.

Алена КОРСАК, намеснік дырэктара бібліятэкі БДПУ


16 студзеня 2014 года, № 18 (1136)

Педагог па прызванні, актывіст па жыцці

Падсумоўваючы вынікі мінулага года, мы звычайна ўзгадваем яго найбольш прыемныя моманты, важкія дасягненні – тыя імгненні, якія па сутнасці і складаюць наша жыццё. Упэўнена, што трое студэнтаў БДПУ ў гэты спіс абавязкова ўключаць падзею, якая адбылася з імі акурат напрыканцы 2013-га і стала выдатным яго завяршэннем. Я маю на ўвазе ўрачыстую цырымонію ўручэння прэміі Мінгарвыканкама, лаўрэатамі якой сталі пяцікурснікі нашага ўніверсітэта Аляксандр ЮДЗІНЕЦ (гістфак), Дар’я РОСКАЧ (факультэт прыродазнаўства) і чацверакурснік Юрый КАРПЕЙЧЫК (ФСПТ). Сёння мы толькі пачнём знаёміць вас з гэтымі цікавымі і сапраўды неардынарнымі людзьмі. Так што працяг будзе!

1_500x375

Студэнта гістарычнага факультэта Аляксандра Юдзінца многія бачылі на сцэне актавай залы БДПУ: ён – запатрабаваны вядучы розных мерапрыемстваў, а яшчэ і неблагі спявак. А вось ак-тывістам ён вядомы ў першую чаргу як сакратар студсавета ўніверсітэта. Дарэчы, у самакіраванне Саша прыйшоў яшчэ на першым курсе, пачынаў з кіраўніка творчага сектара, пасля стаў старшынёй студсавета гістфака, а напрыканцы другога года навучання заняў пасаду каардынатара студэнцкіх саветаў. Такі хуткі кар’ерны рост няцяжка растлумачыць: першакурснік адразу ўключыўся ў грамадскую дзейнасць, праявіў ініцыятыву і творчыя здольнасці, дзякуючы чаму паступова набываў арганізатарскія навыкі і вопыт працы ў калектыве.

Мой суразмоўца прызнаўся, што аднойчы ўжо быў заахвочаны гарадскімі ўладамі: «Я – лаўрэат «Мінскай змены». Гэты праект Мінгарвыканкама і Акадэміі кіравання пры Прэзідэнце доўжыўся ажно паўтара года, у час, калі я вучыўся на другім і трэцім курсах. Пасля адборачнага тура ўдзел у конкурсе працягвалі толькі сорак студэнтаў з розных ВНУ сталіцы, а ў фінал выйшла яшчэ менш (я, напрыклад, застаўся адзіным прадстаўніком ад БДПУ). На заключным этапе нам прапанавалі аб’яднацца ў каманды па тры чалавекі і распрацаваць праекты адукацыйнай накіраванасці. Мая каманда не толькі абараніла праект «Алімпійская адукацыя ў жыцці падрастаючага пакалення», але і рэалізавала ў яго рамках цэлы комплекс мерапрыемстваў, звязаных з фарміраваннем здаровага ладу жыцця. Так, для дашкалятаў і вучняў 6–7 класаў былі праведзены спартыўныя святы з удзелам алімпійскіх чэмпіёнаў розных гадоў. Дзеці маглі не толькі паспаборнічаць, праверыць сваю фізічную падрыхтоўку, але і пагутарыць са спартсменамі, якія дабіліся самых высокіх вынікаў на сусветнай арэне. Трэба адзначыць, што мы былі адзінай камандай, якая не толькі прадставіла дэталёва распрацаваны праект, але і паказала, як яго трэба рэалізоўваць на практыцы».

Хтосьці, прачытаўшы гэтыя радкі, можа падумаць, што Аляксандр цалкам аддаецца грамадскай рабоце, а часу на вучобу, зносіны з сябрамі ды асабістае жыццё ў яго не застаецца. Аднак гэта зусім не так. Па-першае, ён выдатнік вучобы. І гэта пры тым, што паступіў Саша на ўмовах аплаты за навучанне, але ўжо праз два гады быў пераведзены на бюджэт – за высокія адзнакі ў залікоўцы, актыўную навуковую і грамадскую дзейнасць.Так-так, пяцікурснік паспеў праявіць сябе і ў навуцы! Ён даследуе тэму «Пасляваеннае эканамічнае развіццё Германіі», піша па ёй дыпломную работу, мае публікацыі і збіраецца працягваць навучанне ў магістратуры. Дарэчы, нашу ВНУ і факультэт Саша абраў не выпадкова: ён нарадзіўся ў педагагічнай сям’і. Яго бацька выкладае гісторыю, мама працуе настаўніцай пачатковых класаў, дзядуля вядзе ўрокі фізічнай культуры. «Яшчэ ў школе я зацікавіўся гісторыяй і раней за многіх сваіх аднагодкаў зразумеў, чым хачу займацца. І паколькі вырашыў стаць настаўнікам, то без ваганняў аддаў дакументы ў БДПУ на спецыяльнасць «Гісторыя. Сацыяльна-палітычныя дысцыпліны». Не так даўно мая мара здзейснілася: я працую ў школе! Праўда, пакуль толькі па сумяшчальніцтве і на палову стаўкі. Выкладаю гісторыю ў пятым і адзінаццатым класах. Гэта адначасова і практыка, і праверка на прафесійную прыдатнасць: змагу ці не. Аказваецца, нават вельмі магу! І часу хапае: усе мае віды дзейнасці ўзаемазвязаныя. Напрыклад, рыхтуючыся да семінарскіх заняткаў, я ўзнаўляю пэўны гістарычны матэрыял, які праз пару дзён буду выкладаць дзецям. Так што калі не атрымаецца паступіць у магістратуру, з задавальненнем буду працаваць у школе, такая перспектыва мне таксама па душы».

Паколькі Саша – чалавек у пэўнай ступені публічны, многія лічаць яго «зорным» хлопцам. Аднак сябры ведаюць: ён адкрыты і просты ў зносінах, заўжды гатовы прыйсці на дапамогу. Так што ёсць у яго жыцці месца і сапраўднаму сяброўству, і шчыраму каханню. Мне здаецца, Саша – якраз той чалавек, з якога варта браць прыклад: ён умее працаваць у ахвоту і з натхненнем, ставіць мэты і дасягаць іх, атрымліваць задавальненне ад жыцця. На развітанне ён пажадаў усім нам не быць абыякавымі да навакольных, не замыкацца ў сабе, не зацыклівацца на ўласных праблемах, а быць адкрытымі да ўсяго новага, цікавага, карыснага.

Вераніка МАНДЗІК


4 кастрычніка 2013 года, № 12 (1130)

КАЛІ ПРАЦА – АДНО ЗАДАВАЛЬНЕННЕ

Сакрэт паспяховай работы педагога мае шмат складнікаў. Для кожнага з нас важнымі з’яўляюцца не толькі прафесійныя навыкі, але і чалавечыя якасці. Аптымальнае іх спалучэнне – вось, бадай, самы галоўны фактар. Што тычыцца асабіста мяне, то ў выкладчыцкай працы мне дапамагае наступнае.

2_500x646

Перш за ўсё я люблю сваю прафесію. Для студэнтаў я – сябар, старэйшы таварыш і вопытны настаўнік. Назваць сябе мяккім выкладчыкам не магу, ды і самі студэнты адзначаюць маю строгасць. Аднак у рабоце з імі мне дапамагае пачуццё гумару.

Шмат увагі ўдзяляю асабістаму прафесійнаму росту: чытаю многа спецыялізаванай літаратуры, наведваю семінары і трэнінгі па пытаннях менеджменту і маркетынгу турызму. Разам з калегамі па кафедры актыўна супрацоўнічаю з вядучымі турыстычнымі кампаніямі Мінска. Атрыманыя веды і вопыт перадаю на занятках студэнтам.

У сваёй рабоце я імкнуся выкарыстоўваць найноўшыя тэхналогіі, шмат у чым тут дапамагае адміністрацыя ўніверсітэта. Так, распрацаваны праект метадычнага кабінета па турызме, у якім выкладчыкі нашай кафедры змогуць мадэліраваць дзейнасць турфірмы, а студэнты – адчуць сябе яе супрацоўнікамі. Спадзяюся, ён увасобіцца ў жыццё.

На факультэце заўсёды адчуваецца падтрымка кафедры і дэканата. Дзякуючы гэтаму пастаянна хочацца працаваць актыўна і творча, ствараць штосьці новае і цікавае. Я ганаруся тым, што мае выхаванцы, выпускнікі факультэта фізічнага выхавання, працуюць у прэстыжных турыстычных кампаніях і маюць добрыя прафесійныя перспектывы.

Хутка ўсе мы будзем адзначаць прафесійнае свята – Дзень настаўніка. Жадаю маім калегам толькі таленавітых і ўдзячных студэнтаў, у працы – плёну і натхнення, у  асабістым жыцці – гармоніі і шчасця.

Вікторыя УРУБЛЕЎСКАЯ, старшы выкладчык кафедры тэорыі і методыкі фізічнай культуры


4 кастрычніка 2013 года, № 12 (1130)

Шчодрасць, што вяртаецца ўдвая

“Шчодрасць заключаецца не ў тым, каб даць шмат, а ў тым, каб даць у патрэбны момант”, – менавіта гэтыя словы лепш за ўсё вызначаюць прафесійнае крэда старшага выкладчыка кафедры агульнай і дзіцячай псіхалогіі факультэта дашкольнай адукацыі Вольгі Уладзіміраўны ГАРДЗІЮК. Вось ужо больш за 20 гадоў яна дзеліцца са студэнтамі БДПУ самым каштоўным – сваім вопытам, мудрасцю, душэўнай спагадай, шчырасцю і цеплынёй. Многія пакаленні ўдзячных вучняў характарызуюць Вольгу Уладзіміраўну не толькі як сапраўды таленавітага педагога, але і вельмі чулага, адкрытага чалавека, гатовага прыйсці на дапамогу ў самых розных справах і абставінах. Прафесійнае свята – выдатная нагода пачуць у свой адрас шчырыя словы ўдзячнасці і захаплення. Тым больш што выказаць іх спяшаюцца і студэнты, і калегі.

3_500x400

За гады педагагічнай дзейнасці Вольга Уладзіміраўна паспела многае: стаць кампетэнтным спецыялістам-псіхолагам, цікавым і дасведчаным выкладчыкам, набыць аўтарытэт і павагу сярод калег. Усё гэта стала магчымым дзякуючы такім якасцям і здольнасцям, як адданасць і любоў да педагагічнай працы, уменне фарміраваць у студэнтаў высокі ўзровень вучэбнай матывацыі, ствараць на занятках атмасферу супрацоўніцтва і пранікнення ў таямніцы псіхалогіі.

Шмат гадоў Вольга Уладзіміраўна з’яўляецца яшчэ і куратарам студэнцкіх груп. Не можа не здзіўляць яе неабыякавае, па-сапраўднаму клапатлівае стаўленне да кожнага свайго выхаванца. З бацькамі студэнтаў таксама цесны кантакт: часам яны цікавяцца поспехамі свайго дзіцяці нават у шэсць гадзін раніцы!

На занятках, трэнінгах, куратарскіх гадзінах Вольгі Уладзіміраўны ствараецца спрыяльны псіхалагічны клімат, які садзейнічае ўсталяванню сяброўскіх сувязяў, узаемаразуменню, раскрыццю талентаў і здольнасцяў студэнтаў. А гадаваць, песціць таленты выкладчыца ўмее: нездарма ж яна ў свой час паспяхова працавала на пасадзе намесніка дэкана па выхаваўчай працы. Яна ўсяляла ўпэўненасць у нясмелых, дапамагала пераадолець хваляванне на сцэне, вучыла культуры паводзін і стварала сапраўдныя святы для ўсяго факультэта.

Напярэдадні Дня настаўніка мы віншуем Вольгу Уладзіміраўну і выказваем шчырыя пажаданні здароўя, невычэрпнай жыццёвай энергіі на многа-многа гадоў. “Спыняцца на дасягнутым – гэта сапраўды не для Вас… Няхай жа жыццё поўніцца ўсё новымі здзяйсненнямі, і гэтыя перамогі прыносяць Вам задавальненне і шчасце”.

Студэнты і супрацоўнікі ФДА


4 кастрычніка 2013 года, № 12 (1130)

СЕЙБІТЫ НА НІВЕ БЕЛАРУСКАСЦІ

Успаміны пра студэнцкае жыццё заўсёды яркія і хвалюючыя. У гэтым, вядома ж, вялікая заслуга кіраўніцтва і выкладчыкаў факультэта. Сёння я адрасую самыя цёплыя словы тым педагогам ФБіРФ, якія на некалькі крокаў былі да мяне бліжэй і не толькі выкладалі тую ці іншую дысцыпліну, але і вучылі жыццю, прымалі непасрэдны ўдзел як у маім прафесійным, так і асобасным станаўленні. Кафедра беларускага мовазнаўства, са святам!

Безумоўна, найперш хочацца выказаць удзячнасць усім сваім выкладчыкам. Але я як настаўніца ведаю, наколькі важна адрасаваць цёплыя словы канкрэтнаму чалавеку. Знаёмства з кафедрай пачалося яшчэ на першым курсе, калі строгі, але справядлівы выкладчык Павел Аляксандравіч МІХАЙЛАЎ чытаў нам курс “Уводзіны ў мовазнаўства”. Дзіўна: прайшло ўжо столькі часу, а ў памяці дагэтуль засталіся звесткі пра моўныя сем’і і знакамітых мовазнаўцаў, дасціпныя жарты настаўніка і яго далікатнае ўменне адчуваць настрой сваіх студэнтаў.

Цікавасць да гістарычнай граматыкі здолела абудзіць нават у самых лянівых студэнтаў Святлана Іванаўна ФАЦЕЕВА. Лёгка і даступна яна тлумачыла кожную тэму, цярпліва паўтарала для нас вынікі страты рэдукаваных… Ніхто з маіх аднакурснікаў не мог паверыць, што праз некалькі заняткаў мы пачнём чытаць тэксты на стараславянскай мове! Патрабавальнасць Святланы Іванаўны, рацыянальнае спрашчэнне матэрыялу, даступнасць выкладання – і экзамен няблага здадзены.

Святлана Сяргееўна МАРОЗ сустрэла нас на першай у жыцці педагагічнай практыцы. Не магу не прыгадаць словы тагачаснага дэкана Франца Станіслававіча Шумчыка: “О, дзяўчаты, з Мароз вам не будзе холадна – нагрэецеся, расслабляцца не будзе часу!” Страх і хваляванне развеяліся, як толькі мы сустрэліся з куратарам практыкі. Неяк памацярынску Святлана Сяргееўна знаёміла нас з асаблівасцямі арганізацыі вучэбнага працэсу 1-й гімназіі, давала карысныя парады наконт правядзення ўрокаў, ніколі не злавалася, але абавязкова ўказвала на памылкі і хваліла за крэатыўнасць. Мой удзел у конкурсе прафесійнага майстэрства “Сталічны настаўнік – сталічнай адукацыі” не быў бы такім паспяховым, калі б Святлана Сяргееўна не дапамагла ў падрыхтоўцы да ўрока. Яна ніколі не навязвала сваю думку, а толькі схіляла да разважанняў, кіруючыся прынцыпам знакамітага педагога А. Дзістэрвега: “Дрэнны настаўнік падае ісціну, добры ж вучыць яе знаходзіць”. Каштоўнасць гэтай ідэі я зразумела і на занятках па сучаснай беларускай літаратурнай мове, калі Таццяна Яўгенаўна СТАРАСЦЕНКА і Наталля Пятроўна ЛОБАНЬ выслухоўвалі некалькі варыянтаў адказу, а потым наладжвалі дыскусію, дзе студэнты прыводзілі аргументы і адстойвалі сваю думку. Так пад кіраўніцтвам прафесіяналаў нараджалася ісціна.

Ці атрымаліся б з мяне і маіх аднагрупнікаў настаўнікі, калі б не Уладзімір Паўлавіч САЎКО?! Выкладаць у школе я пачала яшчэ на пятым курсе. Ужо тады да мяне падыходзілі вопытныя настаўнікі па дапамогу – у складанні канспекта, выбары больш рацыянальнай формы правядзення заняткаў. “У вас цудоўная метадычная падрыхтоўка, Галіна Мікалаеўна!” – захаплялася завуч. І я ў думках адразу дзякавала Уладзіміру Паўлавічу.

З клопатамі кафедры, турботамі калектыву ўдала спраўляецца загадчык кафедры Дзмітрый Васільевіч ДЗЯТКО. Складваецца ўражанне, што ён можа вырашыць любое пытанне. Асабіста для мяне гэты выкладчык з’яўляецца ўзорам пунктуальнасці, працавітасці і самаўдасканалення. Ніколі не чула, каб ён на нешта скардзіўся: заўсёды ў добрым настроі, уважлівы да чужых праблем, стрыманы – проста прыроджаны кіраўнік.

Дэкан факультэта беларускай і рускай філалогіі Васіль Дзянісавіч СТАРЫЧОНАК заўсёды ў цэнтры студэнцкага жыцця. Пра яго пішуць, аб ім гавораць, а галоўнае – любяць і паважаюць. Часта даводзілася чуць з ноткамі зайздрасці ад сяброў з іншых факультэтаў, што ў нас цудоўны кіраўнік (быццам мы самі гэтага не ведаем!). На канцэртах, канферэнцыях, падчас размеркавання Васіль Дзянісавіч заўжды разам са студэнтамі. Таму ён блізкі і дарагі чалавек для кожнага выпускніка.

Гэта толькі частка тых Настаўнікаў з вялікай літары, якіх аб’ядноўвае не толькі прафесіяналізм, але і любоў да роднай мовы, жаданне дапамагчы кожнаму, хто аднойчы свядома ступіў на сцяжыну беларускасці, усвядоміць сапраўднае прызначэнне, не сумнявацца ў правільнасці абранага шляху. Іх сакрэт вельмі просты: любіць сваю справу і тых, дзеля каго працуеш. Ад імя ўсяго студэнцтва – шчыры вам дзякуй!

Галіна СТРАЛЬЧУК, выпускніца ФБіРФ 2012 г., настаўніца беларускай мовы і літаратуры СШ № 21


18 чэрвеня 2013 года, № 9 (1127)

ШУКАЙЦЕ СЯБЕ – І ЗНОЙДЗЕЦЕ ЦЭЛЫ СУСВЕТ!

Штогод у адпаведнасці з рашэннем савета спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па сацыяльнай падтрымцы адораных навучэнцаў і студэнтаў матэрыяльна заахвочваюцца лепшыя з лепшых – тыя, хто дасягнуў значных поспехаў у вучэбнай, навуковай і творчай дзейнасці. Ажно пяцёра “зорных” студэнтаў БДПУ на другі семестр бягучага навучальнага года былі ўдастоены прэміі Прэзідэнта. Кожны з іх ішоў да прызнання сваім шляхам, пераадольваючы непазбежныя цяжкасці і кіруючыся прагай пазнання і стварэння. Прыклад пяцікурсніка ФБіРФ Юрыя ПЯТАЧКОВА яшчэ раз пацвярджае: поспех прыходзіць да таленавітых, працавітых ды ўпартых.

4_500x657

Я мог бы стаць хімікам ці біёлагам, гісторыкам або нават акцёрам. Аднак пяць гадоў таму прыйшоў у БДПУ набываць прафесію філолага. І за ўвесь гэты час у мяне нават на хвіліну не ўзнікла сумнення ў правільнасці выбару. Вы запытаеце: чаму? Адказам стануць мае далейшыя разважанні. Пакуль жа скажу так: айчынная славеснасць заўжды падштурхоўвала мяне да самаўдасканалення, грунтоўнай адукацыі і самаадукацыі. Зрэшты, пра ўсё па парадку.»

ПРЫГАЖОСЦЬ, ЗАКЛЮЧАНАЯ Ў СЛОВЕ

Мяне, хлапчука-гарэзу, удалося ўціхамірыць і ўразіць Прыгажосцю, якой я нават і ўявіць не мог. Метад Алены Іванаўны Суецінай (маёй настаўніцы рускай мовы і літаратуры) быў да геніяльнага простым: не прачытаў твор – рабіць табе на ўроку няма чаго. А калі прачытаў – няўжо не ўзнікла ніякіх думак, уражанняў, эмоцый? Так не бывае! Толькі зараз пачынаю разумець: гэта была першая сапраўдная і такая неабходная мне філасофія ў падыходзе да спасціжэння мастацкага тэксту, яго чытацкай і навуковай інтэрпрэтацыі. І я прайшоў яе яшчэ ў школе.

Праз некаторы час ад лёгкага буянства, эксцэнтрыкі і эпатажу, якім я паўнапраўна паддаваўся, не засталося і следу. Сёння карані гэтых з’яў для мяне ўжо амаль зразумелыя. Яны вельмі трапна выражаны ў знакамітым афарызме Эльзы Скіяпарэлі “У складаныя часы мода становіцца эпатажнай”. Тады, на памежжы двух стагоддзяў, модна было так сябе паводзіць і пажадана так жа апранацца. Аднак у гэтым, трэба прызнацца, не было ніякага рацыянальнага зерня… Дык вось, засталася толькі энергія, з якой хацелася рабіць ужо тое, чаму мяне вучылі і да чаго актыўна схілялі. Я здолеў пакрысе пазбавіцца ад нязграбнага почырку, за які мне ох як даставалася! Стаў спасцігаць свет мастацкай літаратуры, і не толькі школьны курс. Пачаў сам, што немалаважна, пісаць сачыненні на літаратурныя тэмы, якія расцягваліся на цэлыя старонкі маіх асабістых разважанняў пра характары герояў, іх учынкі, дзеянні і пра тое, як гэта падае нам аўтар.

Потым прыйшлі і публічныя выступленні, дзякуючы якім удалося, у многім самастойна, пазбавіцца ад пэўных дэфектаў маўлення. Сцэна, творчасць, акцёрская ігра – увесь гэты жывы і маляўнічы вір цалкам мяне паглынуў. Нечакана я абсалютна выразна адчуў, што ўва мне жыве іншы чалавек, дагэтуль не знаёмы – мастак, творца, паэт, пісьменнік і нават драматург, аматар класічнай музыкі, жывапісу, архітэктуры, скульптуры, оперы, аперэты, балета… Абудзілася прага падарожжаў і цікавасць да яшчэ не адкрытых мною краін Еўропы і далёкага замежжа. Гэта і была першая ступень у ажыццяўленні мары пра дасягненне ўніверсальных ведаў аб усім, што мне цікава…

Пасля ўсведамлення чалавечай універсальнасці як зыходнай магчымасці, што закладзена ў асобе, мне, безумоўна, захацелася расказаць пра гэта іншым, паведаміць: не настолькі важна тое, як вы вучыцеся, як да вас ставяцца настаўнікі і бацькі. Проста ўнутрана ўзбунтуйцеся, уздыміцеся над абставінамі і пачніце працаваць з тым, што вам падабаецца, развівайце гэта, не страчвайце цікаўнасці і дапытлівасці. Тады, паверце, усё атрымаецца. Галоўнае – не губляць надзею ў дасягальнасць усяго, што сёння мы ўяўляем толькі як чароўную мару.

НАВУЧАННЕ – ГЭТА АСАЛОДА

Такую простую ісціну я засвоіў яшчэ са школьнай парты, каб пасля данесці яе і да дзяцей. Сапраўды, у нашых сілах зрабіць працэс навучання прыемным і цікавым, а не пакутлівым ды сумным. Вось гэтым я і кіраваўся, калі паступаў у БДПУ. А дасягнутыя поспехі ў мае планы ніяк не ўваходзілі – яны ўсяго толькі спадарожнікі на гэтым абраным з самага пачатку шляху…

Дарэчы, я ніколі не думаў ісці ў навуку. Галоўным было і застаецца цяпер – пісаць, займацца літаратурнай творчасцю. Аднак стаўшы студэнтам, я зразумеў, што атрымаў некаторую перавагу перад сваім папярэднім становішчам. І звязана яна з тым, што я пакрочыў у напрамку да педагагічнай справы.

…Як жа ў мяне ўсё пачыналася? Здавалася б, з самага простага. Але і гэта простае мела свае падводныя камяні. Напрыклад, я спачатку нічога не ведаў пра тое, як трэба афармляць навуковы артыкул, не ўяўляў, як укласціся ў пракрустава ложа патрабаванняў, што да яго прад’яўляюцца і з’яўляюцца абавязковымі для выканання. Каму ж спадабаецца, калі цябе просяць зрабіць тое, што ніяк не па душы? Так што давялося ў пэўным сэнсе ламаць уласныя стандарты. Затое зараз адчуваю сябе ўжо стрэляным вераб’ём: прыняў непасрэдны ўдзел больш чым у дзесяці навуковых канферэнцыях, і гэта не ўлічваючы розных конкурсаў, круглых сталоў і іншых мерапрыемстваў, па выніках якіх таксама часта пісаліся і рыхтаваліся да публікацыі матэрыялы. Даследаваў усё, што мне цікава: праблемы інтэрпрэтацыі мастацкага тэксту, прачытання літаратурных твораў у сучасным моладзевым асяроддзі, ролю праваслаўных хрысціянскіх каштоўнасцяў у нашым жыцці на матэрыяле біблейскіх тэкстаў…

Зыходзячы з уласнага вопыту, прыйшоў да высновы: неабходна мець сваё меркаванне па ўсіх пытаннях, без якіх немагчыма наша сучаснае быццё; трэба мець што сказаць, абмяркоўваючы, дыскутуючы, спрачаючыся, абменьваючыся думкамі. Так і толькі так магчымы навуковы рост і прагрэс. Трэба быць настойлівым і ўпартым, аддавацца справе або цалкам, выкладваючыся па поўнай, або не брацца за яе зусім. Напалову, пашкадаваўшы сябе, без намаганняў – дык не варта і спрабаваць: нічога не выйдзе. Гэта факт.

Як казаў Леанарда да Вінчы, “прастата – гэта крайняя ступень дасканаласці”. Сапраўды, усё проста: працаваць, адкрываць і імкнуцца наперад. Вось і ўсё, і нічога больш…


31 мая 2012 года, № 8 (1109)

Не дазваляй душы ленавацца!

Фіналістамі конкурсу «Студэнт года БДПУ» становяцца самыя здольныя, дасведчаныя, творчыя будучыя педагогі нашай краіны. І, як аказалася, яны паспяхова праяўляюць сябе ў самых розных відах дзейнасці. Гэта і не дзіўна: таленавіты чалавек таленавіты ва ўсім. Вось, напрыклад, студэнтка факультэта дашкольнай адукацыі Яўгенія ЛОСІК выйшла ў фінал у намінацыі «Навукова-даследчая дзейнасць». Аднак навука – далёка не адзінае захапленне дзяўчыны, якая свядома прыйшла ў педагагічную прафесію…

5_500x667

– У выбары будучай спецыяльнасці ніякіх сумненняў не ўзнікла. Гэта было вызначана дынастыяй педагогаў-музыкантаў. Мая бабуля амаль 40 гадоў прысвяціла выхаванню дзяцей дашкольнага ўзросту. Не раз калегі прыязджалі да яе на адкрытыя заняткі, пераймалі вопыт. І сёння бабуля з’яўляецца для мяне галоўным дарадцам і прыкладам ва ўсім. Душэўная глыбіня, любоў да людзей, спагада – вось тыя якасці, якімі і павінен валодаць сапраўдны педагог. Цётка скончыла Мінскі дзяржаўны педагагічны інстытут імя А.М. Горкага па спецыяльнасці «Педагогіка і псіхалогія дашкольная». Мне заўсёды хацелася быць гэткай жа таварыскай, дзелавой, ініцыятыўнай, як яна. Мама больш за 19 гадоў працуе ў сферы адукацыі і культуры. Яна вельмі любіць дзяцей, творча падыходзіць да справы, з’яўляецца кіраўніком дзіцячага вакальнага фальклорнага ансамбля «Крынічка». Менавіта мама далучыла мяне да свету музыкі. На працягу васьмі гадоў я займалася ў Грэскай дзіцячай школе мастацтваў па класе цымбалаў. Тройчы ўдзельнічала ў Рэспубліканскім конкурсе выканаўцаў імя І. Жыновіча, прадстаўляла школу на тэарэтычных алімпіядах па сальфеджыа. Музычная школа дазволіла мне адкрыць свет гукаў, жаданне дзяліцца сваёй творчасцю з людзьмі.

З дзяцінства я знаёмілася з лепшымі ўзорамі дзіцячай літаратуры і мастацтва. Бабуля, цётка і маці вадзілі мяне на канцэрты, спектаклі; мы таксама наведвалі музеі і выстаўкі. Дзіцячая цікавасць да духоўнай культуры неўзабаве перарасла ў жаданне стаць педагогам менавіта дашкольнай адукацыі.

Вясковая школа дала мне дастаткова ведаў, каб стаць студэнткай БДПУ. Менавіта тады я зразумела, наколькі важна, каб педагог быў на сваім месцы, ведаў і любіў сваю прафесію. Я глыбока ўдзячная сваім настаўнікам, якія дапамаглі мне ажыццявіць мару – прысвяціць жыццё педагагічнай дзейнасці.

З 2008 г. пачалося актыўнае студэнцкае жыццё: удзел у канферэнцыях, у дабрачынных канцэртах і акцыях, алімпіядах, у студэнцкіх праектах, конкурсах фотаздымкаў… Шчыры дзякуй выкладчыкам ФДА за разуменне і падтрымку ва ўсіх пачынаннях і імкненнях.

На працягу двух гадоў я была адказнай за сектар аздараўлення і санаторна-курортнага лячэння студэнтаў факультэта. Работа ў прафсаюзе дапамагла мне стаць больш камунікабельнай. Пад чулым і ўважлівым кіраўніцтвам дэканата мы змаглі дасягнуць добрых вынікаў. Ацэнка прафсаюзнай дзейнасці – грамата за актыўную работу па вырашэнні статутных задач галіновага прафсаюза, арганізацыі аздараўлення студэнтаў на базе санаторыя-прафілакторыя БДПУ.

Мой факультэт прадастаўляе шырокія магчымасці для крэатыўных і неабыякавых студэнтаў. Асабіста для мяне найбольш запамінальным было наведванне НПУ імя М.П. Драгаманава і ўдзел ва Усеўкраінскай студэнцкай навукова-практычнай канферэнцыі «Дзяцінства. Адукацыя. Соцыум». Таксама я прымала ўдзел у Міжнародным фестывалі будучых педагогаў-дашкольнікаў, які праходзіў у Маскоўскім гарадскім педагагічным універсітэце. За выдатныя паказчыкі ў вучобе і грамадскую дзейнасць атрымоўвала стыпендыю імя Івана Шамякіна.

З’яўляючыся чалавекам ініцыятыўным, на трэцім курсе я стала старшынёй студэнцкага навуковага таварыства. На сённяшні дзень разам з маім навуковым кіраўніком, кандыдатам педагагічных навук, дацэнтам Н.У. Ліцвіной вядзём навукова-даследчую работу па гранце Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь «Выхаванне пазнавальнай актыўнасці дзяцей старэйшага дашкольнага ўзросту ў працэсе азнаямлення з прадметамі рукатворнага свету». Мой шлях у навуку – праца на семінарскіх занятках, пошук дадатковай інфармацыі ў бібліятэках, цікавасць да прадметаў. Лідарства ніколі не з’яўлялася мэтай майго жыцця. Жаданне давесці ўсё да лагічнага заканчэння і адказнае стаўленне да любой справы – вось залог поспеху.

Захапляюся музыкай, тэатральным мастацтвам. У вольны час люблю ездзіць на веласіпедзе, катацца на роліках, падарожнічаць па кутках роднай краіны.

Каштоўнасцю для мяне з’яўляецца сям’я, падтрымка і разуменне блізкіх, адданыя сябры, актыўнае жыццё, прага пазнання. Я імкнуся прытрымлівацца свайго жыццёвага дэвізу: «Не дазваляй душы ленавацца!».

Я не ведаю, як складзецца мой лёс, але ўпэўнена: той багаж ведаў, які я набыла за перыяд навучання ў БДПУ, стане асновай для ўвасаблення маіх творчых і прафесійных планаў.


31 мая 2012 года, № 8 (1109)

Мова мастацтва, зразумелая ўсім

Ці магчыма раскрыць таямніцу мастацтва? У чым сакрэт паспяховай творчай дзейнасці? Наўрад ці на гэтыя пытанні можна даць адназначныя адказы. Кожны стварае дзівосны свет прыгажосці па-свойму, адмыслова, кіруючыся ўласнымі жаданнямі, задумкамі, рэалізуючы і ўдасканальваючы здольнасці. Пра гэта добра ведае студэнтка факультэта дашкольнай адукацыі (спецыяльнасць «Дашкольная адукацыя. Выяўленчае мастацтва») Вераніка ВАРОНІНА, якая стала сёлета пераможцай конкурсу «Студэнт года БДПУ» ў намінацыі «Мастацка-творчая дзейнасць». Для яе мастацтва ў самых розных праявах – неад’емная частка жыцця. А гісторыя далучэння Веранікі да творчасці выглядае так.

6_500x750

– Усё пачалося з таго, што мама запісала мяне ў гурток выяўленчага мастацтва Мінскага гарадскога Палаца дзяцей і моладзі. Я гадзінамі малявала, займалася лепкай з гліны, канструяваннем з паперы і многім іншым. Калі прыходзіла дадому, рабіла выстаўкі работ… Жадала быць падобнай да свайго педагога Н.В. Бекеш, якая і раскрыла мне чароўны свет мастацтва.

Пазней стала прафесійна займацца спартыўнымі бальнымі танцамі. Пастаянныя трэніроўкі і спаборніцтвы навучылі мяне мэтанакіраванасці і адказнасці. Удзельнічала ў розных турнірах, канцэртах, дабрачынных акцыях. Галоўным дасягненнем стала перамога на чэмпіянаце Беларусі па спартыўных бальных танцах.

У старшых класах я захапілася графікай. Вучылася ў МВВК працоўнага навучання і прафесійнай арыентацыі навучэнцаў № 2 г. Мінска па праграме «Мастак-афарміцель. Камп’ютарная графіка» і атрымала другі разрад па спецыяльнасці «Выканаўца мастацка-афарміцельскіх работ».

Першае знаёмства з БДПУ адбылося яшчэ ў школьныя гады. У маёй будучай alma mater праходзіла V Рэспубліканская алімпіяда па выяўленчым мастацтве «Сузор’е», па выніках якой я была ўзнагароджана дыпломам II ступені. Жаданне звязаць жыццё з творчасцю, любоў да дзяцей, імкненне падзяліцца сваімі ведамі і ўменнямі з іншымі і прывялі мяне ў БДПУ.

Веды, якія я атрымоўваю ў працэсе навучання, значная дапамога педагогаў, асабліва старшага выкладчыка кафедры методык А. Я. Калошкінай, самаадукацыя дазволілі мне раскрыць свой патэнцыял. З самага пачатку вучобы я прымала актыўны ўдзел у навуковым жыцці: увайшла ў склад студэнцкага навуковага таварыства, выступала на факультэцкіх, універсітэцкіх, рэспубліканскіх і міжнародных канферэнцыях, на алімпіядах і конкурсах. Сёння ж я з’яўляюся мастацка-тэхнічным рэдактарам факультэцкага навуковага бюлетэня. За час вучобы была прадстаўлена на Дошцы гонару БДПУ за высокія паказчыкі ў вучобе і актыўны ўдзел у навукова-даследчай працы. Атрымоўвала стыпендыю імя Янкі Купалы.

Любоў да вандровак па кутках Беларусі і Еўропы, знаёмства з асаблівасцямі культуры і архітэктуры розных краін прывялі мяне ў свет фатаграфіі. Па маёй ініцыятыве на факультэце быў распрацаваны і рэалізаваны студэнцкі праект «Мая спадчына».

Значную ўвагу я надаю падрыхтоўцы да сваёй будучай прафесійнай дзейнасці. Лічу, што працаваць з дзецьмі павінен чалавек, які стане для іх сапраўдным сябрам, педагогам і аўтарытэтам. Для мяне такімі людзьмі з’яўляюцца мае бацькі і выкладчыкі нашага ўніверсітэта.

Як казаў В.А. Сухамлінскі, «дзеці павінны жыць у свеце прыгажосці, гульні, казкі, музыкі, малюнка, фантазіі, творчасці». А мы, дарослыя, павінны гэтаму спрыяць. Я жадаю кожнаму ўпрыгожыць сваё жыццё яркімі фарбамі творчасці.


30 сакавiка 2012 года, № 4 (1105)

Пуцёўка ў навуковае жыццё

Выпадковых сустрэч на свеце не бывае. Асабліва выразна разумееш гэта, калі прыходзіць нечаканае прызнанне тваіх дасягненняў (а гэты год быў на іх сапраўды багаты – я атрымала грант Міністэрства адукацыі Рэспублікі Беларусь і Прэзідэнцкую стыпендыю).

7_500x375

Пасля заканчэння з адзнакай перакладчыцкага факультэта МДЛУ я паставіла на вучобе крыж – хацелася як мага хутчэй пачаць працаваць, зарабляць і ўладкоўваць асабістае жыццё. Аднак з прыходам на кафедру замежных моў БДПУ прыярытэты змяніліся. Ідэйным натхняльнікам майго «вяртання» ў навуку пасля двухгадовага перапынку стала Наталля Глебаўна Алоўнікава, загадчыца кафедры замежных моў, якая ўжо не першы год «куе» ўніверсітэцкія кадры i падштурхоўвае маладых супрацоўнікаў прайсці падрыхтоўку як мінімум на другой ступені вышэйшай прафесійнай адукацыі. Выключна дзякуючы Наталлі Глебаўне з’явілася жаданне паступіць у магістратуру, дзе пад яе ж кіраўніцтвам я паспяхова абараніла магістарскую дысертацыю па спецыяльнасці «Тэорыя і методыка навучання і выхавання (у галіне замежнай мовы)». Магістратура мяне захапіла – усё прайшло нечакана хутка і пазітыўна (нягледзячы на тое, што давялося добра папрацаваць над навуковым даследаваннем і здачай уступных і кандыдацкіх экзаменаў). Аднак самае галоўнае – з’явiлася ўсвядомленае разуменне ўсяго таго, што было ўбачана, пачута і прачытана. Навучанне больш не здавалася «пакутай» (праца не на адзнаку, а на цікавасць робіць сваю справу), а стала крыніцай новых эмоцый. Не сакрэт, што мерны і спакойны побыт здольны «зацягнуць» нават самага вялікага разумніка. Цяпер жа інтэлектуальнасць пачала пераважаць над паўсядзённасцю.

Пасля заканчэння магістратуры кафедра замежных моў рэкамендавала мяне да паступлення ў аспірантуру па спецыяльнасці «Параўнальна-гістарычнае, тыпалагічнае і супастаўляльнае мовазнаўства», чаму я вельмі ўзрадавалася, прадчуваючы доўгатэрміновы «адпачынак», якi пры гэтым яшчэ i нядрэнна аплачваецца. Гэтая распаўсюджаная памылка большасці дысертантаў, якія навучаюцца з адрывам ад вытворчасці, не абышла бокам і мяне. Добра, што першае ж пасяджэнне кафедры агульнага і рускага мовазнаўства дапамагло зразумець, што вучоба ў аспірантуры – гэта не што іншае, як праца (няхай часта і аддаленая, але ўсё ж кантралюемая), якая заключаецца ў стварэнні арыгінальнага навуковага прадукту ў выглядзе дысертацыйнага даследавання.

Безумоўна, вельмі важна знайсці «сваю» тэму, цікавасць да якой не згасне яшчэ на этапе азнаямлення з літаратурай па праблеме, і «свайго» навуковага кіраўніка, з якім можна будзе прыемна і рэзультатыўна працаваць на працягу як мінімум трох гадоў. Мне ў гэтым сэнсе пашанцавала: рэдуплiкатыўныя лексічныя адзінкі беларускай, рускай і англiйскай моў, якiя ствараюцца шляхам поўнага або частковага паўтарэння кораня, асновы або ўсяго слова (васьвась, піф-паф, цiцi-мiцi), аказаліся перспектыўным аб’ектам для даследавання. А навуковы кіраўнік – прафесар Васіль Дзянісавіч Старычонак, дэкан факультэта беларускай і рускай філалогіі, – чалавекам, які дапамог у вырашэнні многіх арганізацыйных пытанняў, не абмежаваў маю самастойнасць і «свабоду творчасці» і, што самае галоўнае, дазволіў працаваць у камфортным рэжыме, за што я яму бязмежна ўдзячна.

У кожнага да навукі свой шлях: хтосьці пачынае займацца даследчай дзейнасцю яшчэ са студэнцкіх гадоў, хтосьці прыходзіць да яе ўжо ў асэнсаваным узросце, а ў кагосьці нават атрымоўваецца сумяшчаць напісанне кандыдацкай дысертацыі з працай або мацярынствам. Аб’ядноўвае нас, безумоўна, вялікая працавітасць (усе аспіранты апрыёры таленавітыя, але не ўсе могуць штодня прымусіць сябе працаваць) і гарачае жаданне ўвайсці ў навуковую супольнасць, стаць паўнапраўным членам якой, безумоўна, прэстыжна і ганарова. Таму жадаю ўсім чытачам «Н» знайсці свой шлях і ў навуцы, і ў асабістым жыцці, а таксама сілы на рэалізацыю ўсіх задум!

Наталля ШУЛЬГА, аспірант кафедры агульнага і рускага мовазнаўства


23 лютага 2012 года, № 2 (1103)

Ад прызвання да прызнання

Дваццаць сёмы дзень студзеня, Палац культуры «МАЗ». Сход навуковай грамадскасці, прысвечаны Дню беларускай навукі. Так павольна ідуць хвіліны чакання… І вось, нарэшце, аб’яўляюць вынікі конкурсу на лепшую дысертацыю года. Як жа прыемна пачуць сваё прозвішча і атрымаць такую нечаканую, але такую прыемную ўзнагароду! І ўжо зусім няма сумнення ў тым, што немагчымае магчыма. Ведаеце, усведамленне таго, што пры моцным жаданні ўсяго можна дасягнуць, прыйшло да мяне яшчэ ў дзяцінстве…

8_500x375

Я – адзінае дзіця ў сям’і, таму побач са мной часцей знаходзіліся не аднагодкі, а дарослыя людзі. Гэтая акалічнасць не магла не паўплываць на маё развіццё. Так, мяне не цікавілі цацкі, я не чытала дзіцячыя кніжкі, затое з задавальненнем глядзела па тэлевізары выпускі навін і пасля пераказвала бацькам пачутае ад дыктараў. І вось я – першакласніца, стаю з вялікімі белымі бантамі і духмяным букетам кветак… Тут усё і закруцілася: навучанне ў школе мастацтваў па класе фартэпіяна, валейбольная секцыя, турыстычны клуб, КВЗ, народны тэатр «Пралеска», конкурсы, алімпіяды. Зараз здзіўляюся, як можна было ўсюды паспяваць, ды яшчэ заўсёды аказвацца ў лідарах? Вядома, у гэтым вялікая заслуга маіх бацькоў, якія навучылі мяне быць адказнай, спагадлівай, працавітай і ўпартай.

Школьныя гады – цудоўныя! Аднак настае момант, калі ты павінен зрабіць адзін важны жыццёвы выбар – вызначыцца з будучай прафесіяй. Ува мне ішла ўнутраная барацьба паміж жаданнем стаць хірургам і марай аб прафесіі настаўніка біялогіі і хіміі. Аднак, як гэта часта бывае, рашэнне праблемы прыйшло нечакана: пасля наведвання спецыяльнай школы для дзяцей з парушэннем слыху я дакладна зразумела, кім хачу стаць. І, скончыўшы сярэднюю школу з залатым медалём, я адправілася пакараць факультэт спецыяльнай адукацыі БДПУ.

З першых студэнцкіх дзён я актыўна ўключылася ў вучобу, творчае і спартыўнае жыццё факультэта. Даследчай дзейнасцю стала займацца толькі на трэцім курсе, калі пачала пісаць курсавую работу, а таксама наведваць дадатковыя заняткі для атрымання ступені бакалаўра педагагічных навук. Менавіта тады я стала актыўна супрацоўнічаць са сваім першым, адзіным і горача любімым навуковым кіраўніком – дацэнтам кафедры сурдапедагогікі, кандыдатам педагагічных навук Тамарай Ісакаўнай Обухавай.

Паспяховая абарона курсавых і дыпломных работ, падрыхтоўка артыкулаў, удзел у студэнцкіх канферэнцыях, прыклад навуковага кіраўніка абудзілі ўва мне вялікае жаданне працягваць гэтую захапляльную дзейнасць спачатку ў магістратуры, а потым і ў аспірантуры. Разам з тым пачынаючы з 2006 года я стала працаваць выкладчыкам на факультэце спецыяльнай адукацыі побач з таленавітымі і дасведчанымі людзьмі, якія ў многім паспрыялі майму навуковаму і прафесійнаму росту.

Аднак у жыцці не можа быць усё так гладка. Адзін за адным пайшлі з жыцця мае бацькі, што, несумненна, выклікала моцныя эмацыйныя перажыванні і роздумы. Але я не збіралася здавацца. Таму што бацькі марылі пра мае высокія дасягненні ў даследчай дзейнасці, таму што ў мяне верылі калегі, муж, Тамара Ісакаўна…

І вось 21 чэрвеня 2011 г. стаў адным з самых шчаслівых дзён у маім жыцці – я паспяхова абараніла кандыдацкую дысертацыю на тэму «Фарміраванне гатоўнасці малодшых дашкольнікаў з парушэннем слыху да стварэння прадметнай выявы». А што было далей, вы ўжо і самі ведаеце. Таму верце ў сябе, у свае сілы, ідзіце да пастаўленай мэты насуперак нягодам – і зможаце самі ўпэўніцца, што не­магчымае ўсё ж магчыма!

Кацярына САРОКА, выкладчык кафедры сурдапедагогікі ФСА


31 студзеня 2011 года, № 1 (1102)

«Лёс да кожнага прыходзіць босы…»

Гонар кожнага ўніверсітэта – яго таленавітыя і паспяховыя студэнты. На працягу многіх дзесяцігоддзяў у нашай ВНУ лепшыя спецыялісты краіны нястомна дзеляцца сваімі ведамі, вопытам, прафесіяналізмам, каб падрыхтаваць да працы кваліфікаваную, адданую сваёй справе маладую змену. І прыемна бачыць, што з году ў год шэрагі лепшых студэнтаў БДПУ заслужана папаўняюцца новымі і новымі імёнамі. Адной з такіх студэнтак па праву ганарыцца факультэт беларускай і рускай філалогіі. Гэта і не дзіўна: пяцікурсніца Галіна СТРАЛЬЧУК – стыпендыятка спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па сацыяльнай падтрымцы адораных навучэнцаў і студэнтаў, у залікоўцы якой надзейна прыжылася адзнака «дзесяць». Толькі ўявіце: за дзевяць сесій веды дзяўчыны ўсяго тройчы былі ацэнены «дзявяткай»! Акрамя таго, Галіна праявіла сябе не толькі як здольная студэнтка, але і як таленавіты, рознабакова развіты, актыўны чалавек. Сёння сакрэтамі свайго поспеху яна дзеліцца з чытачамі «Н».

9_500x667

– Большасць абітурыентаў свядома задаецца пытаннем: «З якой прафесіяй звязаць жыццё?». Амаль пяць гадоў назад я дала для сябе вычарпальны адказ: «З цікавай і карыснай». Правільнасць майго выбару падкрэсліваюць як паспяхова здадзеныя сесіі, неблагія вынікі ўдзелу ў інтэлектуальных конкурсах рознага кшталту, так і творчая дзейнасць. Ніколі не лічыла сябе рафініраваным выдатнікам ці «батанікам». І гэта гаворыць не дзявочая сціпласць, а аб’ектыўны погляд на рэальнасць. Маё жыццёвае крэда абавязвае кожную справу з адказнасцю даводзіць да завяршэння альбо не пачынаць яе ўвогуле. Механічнае завучванне на памяць – не мой метад падрыхтоўкі да экзамену, хоць ён, безумоўна, мае плюс – трэніруе сілу волі. Я ўсё больш схіляюся да разумення тэмы, да ўстанаўлення прычынна-выніковых сувязей. У гэтым значна дапамагаюць выкладчыкі. Прыемна ўсведамляць, што з табой працуюць кваліфікаваныя спецыялісты і мудрыя педагогі. Так, пад кіраўніцтвам кандыдата філалагічных навук Паўла Аляксандравіча Міхайлава, шырока эрудыраванага, цікавага выкладчыка, я пачала займацца навукай. Першае наша дасягненне – два артыкулы ў зборніку «Беларуская дыялекталогія». Акрамя таго, я імкнуся не застацца ў баку ад разнастайных канферэнцый і алімпіяд і пры гэтым заўсёды адчуваю падтрымку кіраўніцтва факультэта, сваіх выкладчыкаў. Таму лічу, што трэцяе месца на рэспубліканскім этапе аратарскага конкурсу «Цыцэроній-2011» і другое на міжнародным – наша агульная перамога. І ад таго яна больш салодкая, што ёсць з кім падзяліцца радасцю.

Аднак толькі на вучобе і навуковай дзейнасці, на маю думку, спыняцца таксама не варта. Каб зрабіць больш яркім студэнцкае жыццё, на першым курсе мы з сябрамі арганізавалі шоу-гурт «Сансара», які знайшоў свайго гледача і па-за межамі факультэта. Рэпетыцыі, разнастайныя акцыі, канцэрты – паўсядзённае жыццё творчага чалавека. Рэалізую сябе і як журналіст: з першага курса друкуюся на старонках «Пераходнага ўзросту», «Раніцы», «Навін Палесся» і іншых перыядычных выданняў. І нават пры такім насычаным графіку не забываюся на тое, што ў першую чаргу я настаўніца беларускай мовы і літаратуры. А настаўнік перад дзецьмі, як акцёр на сцэне. Ён павінен быць творчай асобай, лідарам, здольным павесці за сабой, аб’яднаць. Акрамя добрай метадычнай падрыхтоўкі, прафесія патрабуе харызматычнасці і любові да дзяцей. Праца ў СШ № 21 г. Мінска развівае мае прафесійныя якасці. Наперадзе чакае гарадскі конкурс «Сталічны настаўнік – сталічнай адукацыі», дзе я паспрабую паказаць свае сілы ў намінацыі «Педагагічны дэбют». Галоўнае, на маю думку, – выступіць годна, так, каб не было сорамна, каб не засталося нявыкарыстанай энергіі.

«Лёс да кожнага прыходзіць босы…». Гэта вядомыя радкі Рыгора Барадуліна. У што абуць гэты лёс – стаптаныя, дзіравыя лапці або элегантныя туфелькі – справа індывідуальная. Да другога варыянту можа прывесці толькі бясконцая праца над сабой і жаданне ўдасканальвацца. У любой сітуацыі перш-наперш варта заставацца Чалавекам, здольным заўважыць на абочыне разбітай, гразкай дарогі жывы рамонак.

Галіна СТРАЛЬЧУК, студэнтка 5-га курса факультэта беларускай і рускай філалогіі


11 лiстапада 2011 года, № 14 (1098)

Грант для інтэлектуала

Словазлучэнне «экалагічная энергетыка» сёння ва ўсіх на слыху. І хоць нам пакуль яшчэ цяжка ўявіць, што, скажам, ноўтбук ці мабільны тэлефон цалкам будуць працаваць на сонечных батарэях, даводзіцца канстатаваць: за ўзнаўляльнымі крыніцамі энергіі – будучыня. Таму асаблівую актуальнасць набываюць навуковыя даследаванні ў гэтым напрамку. Аспірант кафедры эксперыментальнай фізікі БДПУ Антон ТУРАВЕЦ у галіне фотаэлектронікі працуе не першы год, а таму мае і значны вопыт, і пэўны досвед. Дзякуючы гэтаму Антон упершыню ў гісторыі нашай alma mater атрымаў гадавы грант Сусветнай федэрацыі вучоных на правядзенне навуковай работы па азначанай праблеме. Такая важная падзея, вядома ж, не магла застацца па-за ўвагай «Н».

10_500x375

– Антон, прыміце нашы віншаванні. Скажыце, Вы самі вырашылі паспрабаваць свае сілы на такім высокім узроўні?

– Шчыра кажучы, ідэю падказала кіраўніцтва факультэта. Ну а мы з маім навуковым кіраўніком прафесарам І. С. Ташлыковым яе падхапілі, падрыхтавалі ўсе неабходныя дакументы, адаслалі – і, як аказалася, не дарма.

– Растлумачце нашым чытачам больш падрабязна, што канкрэтна з’яўляецца аб’ектам Вашага навуковага даследавання.

– Можна сказаць проста: сонечныя элементы. Нас цікавяць найбольш эфектыўныя спосабы іх атрымання. Лабараторыя вывучэння ўласцівасцей паверхні цела БДПУ супрацоўнічае з навукова-практычным цэнтрам па матэрыялазнаўстве НАН Беларусі, які ўжо даўно займаецца вырабам сонечных элементаў. Мы даследуем наяўныя ўзоры на прадмет іх эфектыўнасці і мэтазгоднасці далейшай масавай вытворчасці. Такім чынам, вынікам маёй дзейнасці павінны стаць экспрэс-метады, якія дапамогуць вырашыць: ці патрэбна далей працаваць з атрыманым узорам і фарміраваць з яго канчатковы прадукт, ці такі сонечны элемент будзе малаэфектыўным.

– Напэўна, у Вас ужо ёсць значныя напрацоўкі і дасягненні ў гэтай галіне?

-Наша кафедра зараз працуе над праграмай Рэспубліканскага фонду фундаментальных даследаванняў якраз у гэтым напрамку. Асабіста я, як кажуць, «у тэме» з чацвёртага курса, мае дыпломнае і магістарскае даследаванні таксама звязаныя з дадзеным напрамкам. Дарэчы, калі казаць пра дасягненні, то напрыканцы пятага курса я стаў прызёрам Рэспубліканскага конкурсу студэнцкіх навуковых работ.

– Антон, цікава даведацца, які шлях прывёў Вас у фізічную навуку.

– Пачынаць трэба са школы. Па-першае, вялікі дзякуй бацькам, якія давалі мне магчымасць цалкам аддацца любімай справе. Па-другое, нізкі паклон маім настаўнікам. Я скончыў сельскую школу, але паверце, веды атрымаў самыя грунтоўныя. У настаўніка матэматыкі быў вельмі цікавы падыход да навучання. Ён не «разжоўваў» матэрыял, а хутчэй даваў стымул, заахвочваў працаваць самастойна, вучыў не баяцца цяжкасцей. З настаўнікам фізікі мы наладзілі добрыя міжасобасныя зносіны, любілі гуляць у шахматы. Увогуле, так званы чалавечы фактар у навучанні вельмі важны. Вось і мой навуковы кіраўнік І. С. Ташлыкоў – не толькі высокакваліфікаваны граматны спецыяліст, але і цудоўнай душы чалавек.

– Атрымоўваецца, на Ваша станаўленне як вучонага аказалі ўплыў менавіта педагогі?

– Сапраўды так. Дарэчы, мая сястра ў мінулым годзе таксама паступіла ў БДПУ, але на матэматычны факультэт.

– Вы з такім захапленнем расказваеце пра сваіх настаўнікаў і выкладчыкаў, што міжволі ўзнікае пытанне: ці спрабавалі Вы сябе рэалізаваць на педагагічнай ніве?

– Калі паступаў у БДПУ, то, прызнацца, не задумваўся пра тое, ці хачу стаць настаўнікам. Мне спадабалася, што ўніверсітэт прапаноўвае такую спецыяльнасць, як «Фізіка. Матэматыка». Падчас навучання ў магістратуры я адпрацаваў год настаўнікам фізікі па ўласным жаданні ў гімназіі № 20 г. Мінска. А пасля пайшоў па размеркаванні ў вясковую школу на Уздзеншчыну. Працаваць у вёсцы мне спадабалася: тут дзеці больш паважліва ставяцца да настаўнікаў ды і ўвогуле адказна адносяцца да вучобы. Аднак калі выбіраць паміж педагагічнай і навуковай дзейнасцю, то перавага на баку апошняй.

– Вядома, што лепшы адпачынак – змена відаў дзейнасці. А як адпачываеце Вы?

– Я ўсё жыццё любіў чытаць кнігі, маю на ўвазе мастацкую літаратуру. У школе мне падабалася гісторыя, таму зараз захапляюся гістарычнымі раманамі, асабліва тымі, дзе распавядаецца пра стараславянскі перыяд. А ўвогуле шмат часу забірае прыемны абавязак: выхаванне маленькай дачкі.

– Што ж, Антон, жадаю Вам паспяхова рэалізавацца і ў ролі вучонага, і ў ролі бацькі. Дзякуй за размову!

Гутарыла Вераніка МАНДЗІК


22 верасня 2011 года, № 11 (1095)

Крысціна Тарановіч: «Мара дае мне сілы ісці да мэты»

Навука – справа сур’ёзная, і нямногія знаходзяць у ёй сваё прызванне. Аднак сярод студэнтаў БДПУ ёсць маладыя навукоўцы, для якіх даследчая дзейнасць – гэта не проста напісанне курсавой ці дыпломнай працы. Гэта бесперапынны працэс пошуку, які суправаджаецца і радасцю адкрыццяў, і пастаянным самаразвіццём. З такім сцвярджэннем згодная пяцікурсніца гістарычнага факультэта (спецыяльнасць «Гісторыя. Сацыяльна-палітычныя дысцыпліны») Крысціна ТАРАНОВІЧ, якая напрыканцы мінулага навучальнага года атрымала традыцыйную прэмію Мінгарвыканкама якраз за поспехі ў навукова-даследчай дзейнасці. Як аказалася, у разумніцы і прыгажуні гэта не адзіная ўзнагарода…

11_500x750

– Першае сур’ёзнае прызнанне маёй даследчай працы адбылося ў 2009 г., калі я стала лаўрэатам рэспубліканскага конкурсу навуковых работ студэнтаў ВНУ і атрымала дыплом другой катэгорыі. Пасля мяне намінавалі на прэмію Мінгарвыканкама. Хвалявалася, да апошняга не ведала, ці траплю ў лік узнагароджаных. І вось стаю ў Гарадской ратушы, атрымоўваю дыплом і грашовую прэ­мію з рук старшыні Мінгарвыканкама М. А. Ладуцькі… Прыемна! На сённяшні дзень гэта маё самае важкае дасягненне, аднак упэўнена, што, калі буду працаваць з такім энтузіязмам і далей, дасягну яшчэ больш значных поспехаў.

– Якая ж тэма стала для цябе аб’ектам навуковага інтарэсу?

– Я даследую асаблі­васці аграрнай палітыкі ў Беларусі ў пачатку XX ст. Гэтая тэма спачатку была распрацавана мною на ўзроўні курсавой работы, зараз яна плаўна пераходзіць у дыпломнае даследаванне. На дадзены момант апублікавана дваццаць артыкулаў у зборніках навукова-практычных канферэнцый.

– Калі ты зразумела, што хочаш займацца менавіта навукай?

– Даследчай дзейнасцю я зацікавілася яшчэ ў старшых класах, удзельнічала ў школьных канферэнцыях. Пры гэтым я не стаяла ўбаку і ад грамадска-культурнага жыцця школы. Аднак ужо тады зразумела, што свой творчы патэнцыял змагу рэалізаваць менавіта ў навуцы. Ну, а любоў да гісторыі мне прывіў наш школьны настаўнік, які да гэтага часу з’яўляецца для мяне прыкладам ідэальнага педагога.

– Напэўна, ён паўплываў і на выбар універсітэта?

– Так, і трэба сказаць, што я не расчаравалася ў тым, што паступіла менавіта ў БДПУ. Дысцыпліны, якія выкладаюцца на гістарычным факультэце (філасофскія, псіхалагічныя, педагагічныя), у многім спрыяюць развіццю асобы, дапамагаюць выбраць правільныя паводзіны, каб дасягнуць сваіх мэт і стаць урэшце паспяховым чалавекам. Мне здаецца, што гісторыя ў большай ступені, чым іншыя навукі, развівае кругагляд, дапамагае сфарміраваць пэўныя светапоглядныя арыенціры.

– Наколькі я зразумела, педагагічная дзейнасць цябе не вельмі прываблівае?

– Не, ну чаму ж, цікавасць да педагагічнай прафесіі ў мяне была заўжды. Проста чым больш я заглыблялася ў даследчую дзейнасць, тым больш яна ў параўнанні з педагогікай выходзіла на першы план. Я спадзяюся працягнуць паслядыпломную адукацыю, вучыцца ў магістратуры, аспірантуры, заняцца сур’ёзнай навукова-даследчай дзейнасцю… Аднак хутка ў нас пачынаецца пераддыпломная практыка ў школе, якая будзе доўжыцца амаль семестр. І хто ведае, магчыма, за гэты час я кардынальна змяню планы і вырашу аддаваць свае веды і сэрца дзецям!

– Крысціна, як ты лічыш, чаму моладзь неахвотна ідзе ў навуку?

– Даследчая дзейнасць патрабуе высокіх аналітычных здольнасцей і ўмення бачыць праблему з розных бакоў. У цэлым гэта складаная праца, якая забірае шмат сіл і часу. Мне здаецца, што сучасная моладзь імкнецца атрымаць усё і адразу, прычым без асаблівых намаганняў. Навука ж такой магчымасці не прадастаўляе.

– А што ты параіш тым студэнтам, якія хочуць паспрабаваць сябе ў навуцы?

– Думаю, трэба перш за ўсё звярнуцца ў студэнцкае навуковае таварыства. Я ўзначальваю гэтую арганізацыю на гістарычным факультэце з першага курса і добра ведаю, што тут можна атрымаць рэальную дапамогу. Прыярытэтным напрамкам дзейнасці таварыства з’яўляецца падрыхтоўка студэнтаў да сур’ёзнай навукова-даследчай дзейнасці. Мы для іх арганізоўваем спачатку факультэцкія канферэнцыі, пасля выходзім на ўзровень універсітэта, далей – на рэспубліканскі і між­народны. Таксама мы падказваем, як выбраць тэму даследавання, дапамагаем вызначыцца з навуковым кіраўніком, кансультуем па ўсіх пытаннях, якія ўзнікаюць у працэсе навукова-даследчай работы.

– Раскажы, калі ласка, пра самую яркую падзею са студэнцкага жыцця.

– Напрыканцы чацвёртага курса я ўдзельнічала ў конкурсе «Міс гістарычнага факультэта». Прызнацца, такая падзея адбывалася са мною ўпершыню, і я доўга рыхтавалася, каб выступіць дастойна. Некалькі разоў нумары былі пад пагрозай зрыву, аднак заўсёды знаходзіліся людзі, якія мяне падтрымлівалі. У выніку мой незвычайны ўсходні воб­раз пакарыў журы, і я была ўдастоена тытула «Віцэ-міс». Падчас конкурсу я атрымала шмат яркіх эмоцый, якія надоўга застануцца ў памяці. Увогуле, з нашай папярэдняй размовы можа скласціся ўражанне, што навука не пакідае ў маім жыцці месца іншым заняткам. Між тым я з задавальненнем займаюся плаваннем, даводзілася нават абараняць гонар факультэта ў гэтым відзе спорту. А яшчэ я самастойна вывучаю англійскую мову.

– Напэўна, у кожнага чалавека ёсць запаветная мара. Падзяліся, калі ласка, сваёй.

– Асабіста я гляджу на мару з філасофскай пазіцыі. Для мяне марыць – значыць раскрываць у сабе запаветныя жаданні, якія выступаюць у зборным вобразе ідэалу. Думаю, што дакладна сфармуляваны змест мары можа прывесці да таго, што чалавек, дасягнуўшы пажаданага, перастае рухацца наперад. А калі задуманае не ажыццяўляецца, то мы перажываем, што не змаглі сябе рэалізаваць. Таму для мяне запаветная мара – тое, што дае сілы ісці да мэты, пераадольваючы перашкоды, тое, што натхняе і дапамагае адчуваць сябе па-сапраўднаму шчаслівай…

– Што ж, Крысціна, жадаю табе марыць плённа і натхнёна! Поспехаў!

Гутарыла Вераніка МАНДЗІК


31 сакавіка 2011 года, № 4 (1088)

Дзяніс Хандогі: «Захапленне навукай перадалося мне ў спадчыну»

Ганарыцца сваімі выхаванцамі — у традыцыях БДПУ. І падтрымліваць гэтую добрую традыцыю нескладана, бо ўсё новыя і новыя імёны нашых маладых вучоных становяцца вядомымі на рэспубліканскім і міжнародным узроўнях. Яшчэ адной прычынай для гонару стала перамога аспіранта кафедры заалогіі БДПУ Дзяніса ХАНДОГІЯ ў рэспубліканскім конкурсе на атрыманне стыпендыі Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь. Малады вучоны-арнітолаг, удзельнік шматлікіх міжнародных канферэнцый і проста цікавы субяседнік згадзіўся адказаць на пытанні карэспандэнта «Н».

12_500x588

— Ваша перамога ў такім прэстыжным конкурсе — вельмі яркая падзея. Што падалося найбольш складаным?

— Асаблівасць гэтага конкурсу была ў тым, што ацэньвалася не канкрэтная навуковая работа, а дасягненні ў галіне навукі ў цэлым. Таму для ўдзелу трэба было сабраць дастаткова вялікую колькасць дакументаў, якія прадставілі б падрабязную інфармацыю пра маю навуковую дзейнасць з часоў навучання ў школе да сённяшняга дня (удзел у разнастайных канферэнцыях, семінарах, праектах і пад.). Асноўная складанасць якраз і заключалася ў тым, каб паспець зрабіць гэта за дастаткова кароткі тэрмін.

— Вы лічыце гэтую падзею сваім галоўным дасягненнем на сённяшні дзень?

— Рашэнне аб прысваенні стыпендыяльнай надбаўкі прымала камісія, якая брала пад увагу толькі дасягненні і навуковыя напрацоўкі ўдзельнікаў. Таму мне вельмі прыемна, што мая шматгадовая праца атрымала такую высокую ацэнку. Я лічу, што на сённяшні момант, паколькі ўлічваўся дастаткова вялікі прамежак часу, гэта адна з самых важных перамог у маім жыцці.

— З чаго пачалося Ваша захапленне навукай?

— З самага дзяцінства цікавасць да навукі мне прывіваў мой бацька (загадчык кафедры заалогіі БДПУ — (прым. аўт.). У свой час ён таксама скончыў наш універсітэт па спецыяльнасці «Геграфія. Біялогія» і ў многім прадвызначыў выбар маёй будучай прафесіі. Можна сказаць, што яго захапленне навукай перадалося мне ў спадчыну. З малых гадоў я зацікавіўся біялогіяй, і калі ў школе адбывалася размеркаванне па профілях — трапіў у біялагічны клас. З гэтага часу я стаў браць удзел у разнастайных канферэнцыях — спачатку мясцовага значэння, а пасля больш сур’ёзных і маштабных.

— У Вас ніколі не ўзнікала жадання спыніць свой выбар на якой-небудзь іншай прафесіі?

— У БДПУ я атрымаў адукацыю па асноўнай спецыяльнасці «Біялогія» з дадатковай «Практычная псіхалогія», і дзесьці пасля трэцяга курса пэўны час схіляўся да другой з іх. Аднак на момант заканчэння ўніверсітэта рынак працы быў значна перанасычаны псіхолагамі, таму ў маім жыцці гэтая навука аўтаматычна саступіла месца біялогіі. Трэба сказаць, што многія веды і навыкі ў галіне практычнай псіхалогіі не адзін раз дапамагалі мне і ў навуковай дзейнасці, і ў розных жыццёвых сітуацыях. Сёння я перакананы ў правільнасці свайго выбару, бо лічу біялогію больш канкрэтнай і адназначнай навукай, што мне вельмі імпануе.

— Якую ролю ў станаўленні Вас як вучонага адыгралі выкладчыкі ўніверсітэта?

— У БДПУ ёсць выдатныя спецыялісты, якія ў той ці іншай ступені спрыялі майму развіццю. Сярод іх хацелася б адзначыць Таццяну Аляксандраўну Боніну. Менавіта з яе падачы я ўдзельнічаў у разнастайных алімпіядах і канферэнцыях і пачаў свой шлях у вялікую навуку. Я ўдзячны сваім выкладчыкам і за тое, што многаму яны мяне навучылі асабістым прыкладам, і гэты досвед не менш значны, чым веды па спецыяльнасці. Натуральна, вялікую ролю ў станаўленні мяне як вучонага адыграў бацька, які заўсёды падтрымліваў і дапамагаў карыснымі парадамі.

— Шматлікія праекты, конкурсы, у якіх Вы прымаеце ўдзел, патрабуюць сур’ёзнай падрыхтоўкі. Ці заўсёды гэтыя намаганні апраўдваюцца?

— Удзел у рознага кшталту канферэнцыях — гэта і скарбонка ведаў і ўменняў, і своеасаблівы закід наперад. Сярод студэнтаў папулярнае такое выказванне: спачатку ты працуеш на залікоўку, а пасля залікоўка — на цябе. Вось і тут таксама дзейнічае падобны прынцып. Часам былыя заслугі могуць значна дапамагчы ў заваяванні новых вышынь, што і даказаў нядаўні конкурс, вынікі якога залежылі выключна ад папяпэдняй працы.

— Навука — гэта лад жыцця ці толькі яго частка? Ці пакідае яна месца іншым відам дзейнасці?

— Вядома, яна пакідае час іншым заняткам, але так атрымліваецца, што ўсе яны пэўным чынам звязаны з навукай. Часам нават прагульваючыся па вуліцы ці едучы ў транспарце несвядома пачынаю назіраць за птушкамі і сам не заўважаю, як у думках вяртаюся да тэмы свайго даследавання. Аднак я не адчуваю недахопу ў часе і лічу, што калі дзень спланаваць правільна, то дваццаць пятая гадзіна не спатрэбіцца. Дарэчы, да такой высновы я прыйшоў, калі ў мяне з’явіўся сабака, які і навучыў рацыянальна планаваць працоўны дзень. Зараз я разумею, што часу хапае на ўсё, і нават не заўсёды ведаеш, што з ім рабіць.

— Ці задаволены Вы ступенню папулярнасці навукі сярод сучаснай моладзі?

— Лічу, што ў наш час свядома ў навуку прыходзяць толькі апантаныя людзі, якімі кіруе жаданне зрабіць нешта карыснае. На жаль, на сённяшні дзень лічыцца больш прэстыжным працаваць у любой іншай сферы, толькі не ў гэтай.

— Што можа змяніць сітуацыю ў лепшы бок?

— Павышэнне прэстыжнасці такіх прафесій, як выхавацель дзіцячага садка, настаўнік і выкладчык. Менавіта гэтыя людзі паступова, крок за крокам фарміруюць з нас асобу.

— Што Вы пажадаеце сённяшнім студэнтам, якія робяць першыя крокі ў навуковай дзейнасці?

— Жадаю незалежна ад роду заняткаў, не зважаючы на няўдачы, на крытычныя водгукі ў ваш адрас, удасканальваць сваё майстэрства і смела ісці да пастаўленай мэты. Тады насуперак перашкодам усё атрымаецца!

Гутарыла Ірына ЧАРНЯЎСКАЯ


20 студзеня 2011 года, № 1 (1085)

На меншае мы не згодны!

Некаторыя называюць БДПУ другім «універсітэтам культуры», але апошнім часам ён заслугоўвае яшчэ і звання другога «ўніверсітэта фізічнай культуры», бо ў многіх спаборніцтвах наша alma mater ужо даўно толькі першая. Футбол – якраз адзін з тых відаў спорту, дзе «танкаўцы» нікому не саступаюць. Мінулагодняя Рэспубліканская ўніверсіяда пацвердзіла гэта ў чарговы раз: «золата» заваявала мужчынская зборная БДПУ па футболе, а «бронзу» – каманда па футзале. У гэтым немалая заслуга трэнерскага калектыву пад кіраўніцтвам С.А. Траско. Аднак галоўныя героі – тыя, чыімі рукамі, а дакладней нагамі, здабываюцца медалі і кубкі, – члены зборнай БДПУ па футболе. Сакрэтамі спартыўных перамог з намі падзяліўся яе капітан Раман АСТАПЕНКА.

13_500x431

– Раман, раскажыце пра сваю спартыўную кар’еру.

– Я займаўся ў дзіцяча-юнацкай спартыўнай школе пры футбольным клубе «Звязда», пасля выступаў за «Дарыду», а з 2008 года абараняю вароты «Нёмана» ў Вышэйшай лізе беларускага чэмпіянату. У юнацтве іграў на розных пазіцыях, але аднойчы мяне як самага рослага паставілі на вароты, і я, як кажуць, знайшоў сваё месца. Калі Сяргей Аркадзьевіч Траско запрасіў мяне асноўным галкіперам у зборную каманду БДПУ, я з радасцю адгукнуўся на прапанову абараняць гонар роднага ўніверсітэта.

– Ці залежыць ступень самааддачы ад узроўню турніру?

– Радасць перамогі не дзеліцца на ўзроўні. Для мяне, калі выходжу на поле, існуе толькі адна мэта – перамагчы!

– Якімі ж якасцямі для гэтага трэба валодаць?

– Байцоўскімі… А да іх дадаюцца асабістыя вартасці. Напрыклад, упэўненасць у Чэха, ігра нагамі ў Ван дэр Сара і інш.

– У Вас гэта яшчэ і лідарскія якасці…

– Так, яны ў мяне дакладна прысутнічаюць, таму Сяргей Аркадзьевіч і прызначыў капітанам зборнай. Да таго ж я і самы вопытны ў камандзе, магу тое-сёе параіць маладым.

– Як вы лічыце, ці многае залежыць ад прафесіяналізму трэнера?

– У поспехах каманды – найперш яго заслуга! Прынамсі, гэтае сцвярджэнне цалкам адносіцца да нашага трэнера: ён умее і падбадзёрыць, і падтрымаць, можа знайсці падыход да кожнага футбаліста. А як ён перажывае за сваіх выхаванцаў! Аднойчы падчас адказнага матча мы прапусцілі мяч – і Сяргей Аркадзьевіч за броўкай так і зваліўся ў снег з галавой! Пасля гэтага мы не маглі не выйграць. Трэба сказаць, што на студэнцкую міжуніверсітэцкую спартакіяду кожная ВНУ імкнецца запрасіць «завочнікаў» – лепшых футбалістаў з Вышэйшай, Першай, Другой беларускіх ліг. Дзякуючы нашаму трэнеру ў БДПУ створаны добры, моцны касцяк. І мы паказваем вынікі!

– Што Вам дае вучоба ў БДПУ?

– Вельмі шмат! Мне падабаюцца многія спартыўныя дысцыпліны. Я, напрыклад, ужо 25 гадоў іграю ў футбол, але пра некаторыя тонкасці даведаўся толькі ва ўніверсітэцкай аўдыторыі. Ды і ўвогуле, я лічу проста неабходнай вышэйшую адукацыю!

14_500x463

– Цікава, а сям’я ў Вас таксама спартыўная?

– Бацька калісьці іграў за магілёўскі «Днепр», пасля на аматарскім узроўні на заводзе. У нас сям’я не спартыўная, а хутчэй фізкультурная. Памятаю, у дзяцінстве мы ўсе разам хадзілі на лыжах у Зялёным Лузе… Ведаеце, свайго сына, які, дарэчы, нарадзіўся ў 2010 годзе, спецыяльна ў спорт аддаваць не буду – толькі калі сам будзе настойваць. А вось фізкультура – гэта абавязкова!

– Што пажадаеце сваім «калегам па цэху» ў новым спартыўным годзе?

– Толькі першых месцаў – на меншае мы не згодны!

Гутарыў Алесь МОЙСКІ


1 верасня 2010 года, № 10 (1077)

WWW.formulapospehu_BSPU.by

Прызнаюся шчыра: кожны раз, калі мне даводзіцца мець зносіны са студэнтамі, якія актыўна займаюцца навуковай дзейнасцю, у падсвядомасці спрацоўвае агульнавядомы стэрэатып: толькі б гэты чалавек не аказаўся “сухім” ці занадта апантаным! На шчасце, такая сітуацыя ўяўляе сабой не правіла, а вельмі рэдкае выключэнне. Чарговы раз у гэтым упэўніцца я змагла пасля сустрэчы з выпускніцай факультэта рускай філалогіі па спецыяльнасці “Руская мова і літаратура. Беларуская мова і літаратура” Наталляй ТАЎГЕНЬ. На працягу двух гадоў яна з’яўлялася стыпендыятам спецыяльнага фонду Прэзідэнта Рэспублікі Беларусь па падтрымцы таленавітай моладзі. А напрыканцы пятага курса яе чакаў цэлы шэраг хвалюючых падзей: уручэнне прэміі Мінгарвыканкама, граматы Міністэрства адукацыі і, нарэшце… Прэзідэнцкі баль!

– Наталля, ад такой колькасці ўзнагарод і прыемных слоў, напэўна, можа закружыцца галава…

– Я ніколі не імкнулася да славы, аднак лічу абсалютна справядлівым, калі таленавітых студэнтаў падтрымоўваюць і заахвочваюць. Асабіста ў мяне гэта толькі ўмацоўвае пачуццё адказнасці: калі табе шмат даюць, хочацца столькі ж і аддаваць. За некалькі дзён да выпускнога балю я даведалася, што мне будзе ўручана прэмія Міністэрства адукацыі. У кабінеце міністра А.М. Радзькова сабралася каля дваццаці чалавек з усёй рэспублікі. Мы мелі магчымасць задаць пытанні Аляксандру Міхайлавічу і атрымаць інфармацыю з першых вуснаў. Ён звяртаўся да нас як да калег, тых людзей, на якіх ускладзена асаблівая місія, за якімі новае слова ў навуцы і педагагічнай адукацыі.

– З якога часу ты сур’ёзна пачала займацца навукай?

– Прыкладна з трэцяга курса, калі ўзначаліла на факультэце навуковы сектар. Хоць першыя публікацыі з’явіліся раней. Большасць з іх прысвечана праблемам рускай літаратуры, але апошнім часам усё большую зацікаўленасць выклікае мовазнаўства. Мова ўвесь час развіваецца, удасканальваецца, што дае самыя шырокія магчымасці для даследавання, вынікі якога з поспехам могуць быць выкарыстаны ў іншых галінах ведаў.

– У тваіх дзіцячых марах прафесія настаўніка прысутнічала?

– Ну вядома! Праўда, я хацела стаць і касманаўтам, і балерынай… Другую мару часткова рэалізавала: скончыла педагагічны каледж па спецыяльнасці “Пачатковая адукацыя. Харэаграфія”. З першага па трэці курс універсітэта паралельна з вучобай працавала харэографам у дзіцячым садку. Потым знайшла месца карэктара ў часопісе – гэты занятак больш блізкі да маёй спецыяльнасці. Часта здараецца так, што пасля каледжа людзі ідуць працаваць і вучацца ў ВНУ завочна. Я вельмі рада, што паступіла на дзённае аддзяленне і менавіта ў БДПУ. Гэта было пяць самых яркіх, эмацыянальна насычаных, сапраўды незабыўных гадоў!

– Раскажы, калі ласка, больш падрабязна пра самы галоўны выпускны баль краіны.

– Прэзідэнцкі баль – гэта не толькі святочная ўрачыстасць, на якую марыць трапіць кожны выпускнік, але і магчымасць упэўніцца ў тым, што ў нашай краі не шмат таленавітай, разумнай, мэтанакіраванай моладзі. Я на сабе пераканалася, што яна не застаецца па-за ўвагай дзяржавы. Гэта надзвычай моцны стымул для развіцця.

– Што б ты хацела пажадаць першакурснікам, якія сёлета ўпершыню пераступяць парог БДПУ ў якасці студэнтаў?

– Я спадзяюся і веру, што новая змена, якая прыйшла сёлета на мой родны факультэт, зрабіла свядомы выбар, зыходзіла, так сказаць, з ідэйных меркаванняў. Бо не сакрэт, што многія школьнікі не лічаць філалогію перспектыўнай галіной ведаў, маўляў, тут няма куды развівацца. Я сваім прыкладам паказала, што гэта зусім не так. Паверце, навука – гэта цікава. А даследаваць мову цікавей удвая! Я жадаю вам не проста атрымаць дыплом аб вышэйшай адукацыі, а стаць дасведчанымі спецыялістамі, інтэлігентнымі людзьмі і заняць сваё месца пад сонцам!

– І на развітанне…

– Мне хочацца як мага надаўжэй захаваць у памяці самыя прыемныя моманты свайго студэнцкага жыцця, усё самае светлае і хвалюючае. Я ведаю, што гэта дапаможа мне не паддавацца дробным расчараванням і няўдачам, а таксама рухацца наперад.

P.S. Калі вярстаўся нумар, мы даведаліся, што Наталля не развіталася з родным універсітэтам, а паступіла ў магістратуру БДПУ. Віншуем!

15_500x507

Як вядома, добры настаўнік павінен мець артыстычныя здольнасці. А калі ён выкладае музыку – натуральна, быць неблагім музыкантам. Не гаворачы ўжо пра агульныя і спецыяльныя педагагічныя ўменні і навыкі… Вам здаецца, усё гэта складана паяднаць у адзінае цэлае? Выпускніца факультэта эстэтычнай адукацыі па спецыяльнасці “Музычнае мастацтва. Тэатральнае мастацтва” Аляксандра ЛЕСЮКОВА з вамі не пагодзіцца. У мінулым навучальным годзе яна стала фіналісткай конкурсу “Сталічны настаўнік – сталічнай адукацыі” ў намінацыі “Педагагічны дэбют”, а ў хуткім часе атрымала прэмію Мінгарвыканкама. Сакрэт такога поспеху аказаўся наступным: любоў да сваёй справы, бясспрэчны талент і ўпэўненасць ва ўласных сілах. І, як мне здаецца, невычэрпны аптымізм. А падрабязнасці – далей.

Аляксандра заўжды хацела звязаць сваё жыццё з мастацтвам, з самага дзяцінства наведвала розныя гурткі, здымалася ў рэкламных роліках – і, вядома ж, спявала. У другім класе пасля перамогі ў гарадскім конкурсе “Залатая рыбка” паехала выступаць у Італію! У наступным навучальным годзе стала ўдзельніцай фальклор-тэатр-студыі “Госціца”… Як бачыце, артыстычны вопыт прыйшоў да яе вельмі рана. Мама Сашы ў свой час скончыла музычна-педагагічны факультэт нашага ўніверсітэта, праўда, па спецыяльнасці “Псіхалогія” (тады яшчэ самастойнага факультэта псіхалогіі не існавала). А вось дзядуля, Валерый Панамароў, – кінарэжысёр. Так што, відаць, акцёрскае майстэрства перадалося дзяўчыне з генамі. Ужо на трэцім курсе Аляксандра стала працаваць па спецыяльнасці, вось і зараз кіруе дзіцячай тэатральнай студыяй, якая дзейнічае на базе філіяла маскоўскага тэатра-студыі “Вобраз”.

Успаміны пра ўдзел у конкурсе “Сталічны настаўнік – сталічнай адукацыі” яшчэ свежыя і яркія, і мая суразмоўца ахвотна імі дзеліцца: “Адбор удзельнікаў праводзіўся спачатку ў рамках універсітэта, з усіх факультэтаў яго прайшлі толькі пяцёра самых моцных студэнтаў. Я трапіла ў гэтую кагорту дзякуючы майму куратару С.В. Савінай і метадысту Т.П. Каралёвай, якая дапамагала мне ў пытаннях, звязаных з распрацоўкай урокаў. Гэтыя цудоўныя людзі падтрымлівалі мяне і надалей, у наступных турах гарадскога спаборніцтва. Кіраўніцтва факультэта таксама паставілася з разуменнем і падпісала індывідуальны графік наведвання заняткаў.

Першы этап конкурсу прадугледжваў два заданні: самапрэзентацыю і правядзенне ўрока. Пры падрыхтоўцы я кіравалася наступным прынцыпам: кожны настаўнік павінен быць акцёрам, сцэнарыстам і рэжысёрам-пастаноўшчыкам. Чарлі Чаплін, як вядома, хоць і не быў педагогам, аднак цудоўна валодаў названымі якасцямі, таму сваю прэзентацыю я выканала ў стылі нямога кіно. Другое заданне патрабавала ад удзельнікаў распрацаваць і правесці ўрок у незнаёмым класе, а таксама зрабіць яго аналіз. Прычым на падрыхтоўку адводзілася толькі два дні, да гэтага часу тэма ўрока не паведамлялася. Гэта вельмі сур’ёзнае выпрабаванне, але я засталася сваёй працай задаволена і, напэўна, упершыню ў жыцці адчула сябе сапраўдным настаўнікам.

У другім туры канкурсанты праходзілі псіхолага-педагагічны тэст і зноў праводзілі ўрок у незнаёмым класе на тых жа ўмовах. Пытанні тэсту асабіста ў мяне цяжкасцей не выклікалі, бо ў нашым універсітэце даюць вельмі моцную базу ведаў па псіхалогіі і педагогіцы. А вось з урокам на гэты раз узніклі складанасці: я трапіла ў клас, дзе настаўніца не практыкавала ні працу з падручнікам, ні ігру дзяцей на музычных інструментах. А я пры распрацоўцы плана заўжды абапіралася на гэтыя віды дзейнасці… Мне сапраўды прыйшлося выкласціся на ўсе сто! Члены журы раздзяліліся ў меркаваннях: адны сцвярджалі, што другі ўрок трохі слабейшы, іншыя даводзілі, што нават у складаных умовах мне ўдалося падтрымаць зацікаўленасць вучняў, захаваць зместавае напаўненне і адпаведны эмацыйны фон. Як бы там ні было, але ў васьмёрку фіналістаў я трапіла. Трэці тур патрабаваў ад нас прарэкламаваць любы вучэбна-метадычны дапаможнік, а таксама выканаць заданне, умовы якога арганізатары трымалі ў сакрэце да апошняга моманту. Аказалася, што трэба было выбраць выказванне вядомага педагагічнага дзеяча і… з ім не пагадзіцца! Так што мы маглі сабе дазволіць паспрачацца са свяціламі педагагічнай думкі.

Вельмі прыемна, што падтрымаць мяне на фінале прыйшлі не толькі мама з бабуляй, але і прарэктар па вучэбнай рабоце Юрый Аляксандравіч Быкадораў, а таксама амаль уся мая група. Трэба сказаць, што конкурс патрабаваў ад мяне вельмі шмат эмацыйных і фізічных сіл, аднак я рада, што прыняла ў ім удзел і заняла пятае месца. Я набыла каштоўны педагагічны вопыт, практычныя ўменні, якіх мне не хапала, каб адчуць сябе сапраўднай настаўніцай. Таму ў школу я магу ісці не баючыся!”

Вераніка Мандзік


17 чэрвеня 2010 года, №9 (1076)

ІНТУІЦЫЯ НЕ ПАДВЯЛА!

16_500x667Калі чуеш, што дзяўчына займаецца самба, адразу ўзнікаюць асацыяцыі са спартыўнымі танцамі. І зусім забываеш, што самба — гэта яшчэ і від барацьбы. Мне здаецца, мая суразмоўца магла б з поспехам выконваць самы папулярны танец бразільскіх карнавалаў, але яна выбрала іншы шлях. Знаёмцеся: майстар спорту па дзюдо і самба, неаднаразовая прызёрка чэмпіянатаў свету і Еўропы, пераможца шматлікіх міжнародных спаборніцтваў, у тым ліку Гульняў краін Балтыі і СНД, студэнтка 4-га курса факультэта фізічнага выхавання Кацярына ФІЛІНОВІЧ. У мінулым годзе яна заняла першае месца па вольнай барацьбе на Рэспубліканскай універсіядзе. Гэта ўнушальны, але далёка не поўны спіс яе званняў і перамог. Аднак памяць найбольш трывала захоўвае самае першае спаборніцтва…

— У першы раз я выступіла ў сваім родным горадзе — Лепелі. На той момант мне было каля трынаццаці і я амаль год празаймалася ў секцыі дзюдо. Прыйшла туды з-за цікавасці ўслед за сваім братам, але ў адрозненне ад яго засталася і стала шмат трэніравацца. Першае спаборніцтва прынесла і першае прызавое месца — тады я стала трэцяй.

— Гэта паслужыла для цябе стымулам?

— У некаторым сэнсе. З дзевятага класа мяне прынялі ў вучылішча алімпійскага рэзерву, дзе прыходзілася працаваць у вельмі напружаным рэжыме. Тут я загартавалася маральна і фізічна, навучылася дысцыплінаванасці і цярплівасці. Гэтыя якасці спатрэбіліся мне і надалей, у тым ліку і для вучобы ў нашым універсітэце.

— Каця, ты з’яўляешся членам зборнай БДПУ па дзюдо і вольнай барацьбе. А як складваюцца адносіны з «калегамі па цэху»?

— Мы ставімся адзін да аднаго даволі прыязна. Канкурэнцыя і спартыўны азарт з’яўляюцца непасрэдна ў час паядынку, але гэта толькі 5—10 хвілін. Увогуле, са многімі дзяўчатамі-спартсменкамі я сябрую, мы адна адну разумеем падтрымліваем. Так што абыходзіцца без «палак у колы»!

— Што падштурхнула да паступлення менавіта ў педагагічны універсітэт?

— Мне часта задаюць такое пытанне, і я заўжды адказваю: гэта было інтуітыўнае рашэнне. Сапраўды, выбар навучальнай установы перада мной стаяў, але я амаль адразу спынілася на БДПУ. Цяпер, паспрабаваўшы сябе ў педагагічнай дзейнасці, разумею, што інтуіцыя не падвяла. Ужо год я працую кіраўніком гуртка ў Дзіцячым юнацкім клубе фізічнай падрыхтоўкі № 19. Мне здаецца, што кожны студэнт павінен яшчэ падчас вучобы набыць сапраўдны педагагічны вопыт — гэта дапаможа пазбегнуць расчараванняў у прафесіі. Я сваёй працай задаволена і ўжо атрымала неафіцыйнае запрашэнне на працу па размеркаванні!

— Ці значыць гэта, што твая галоўная спартыўная вышыня пакорана?

— Не люблю загадваць, тым больш што ў спорце гэта справа няўдзячная. Пакідаць трэніравацца я, вядома ж, не збіраюся, але для мяне не губляюць важнасці і іншыя рэчы: каханне, сям’я, сябры… Цудоўна, калі можна ўсё гэта спалучаць!

— І на развітанне…

— Хочацца павіншаваць жаночую зборную БДПУ па вольнай барацьбе з трэцім месцам на Рэспубліканскай універсіядзе. А яшчэ — выказаць удзячнасць дэкану факультэта фізічнага выхавання М.М. Круталевічу і майму трэнеру Ю.М. Павукову за ўсебаковую падтрымку і разуменне.

Гутарыла Вераніка МАНДЗІК


8 красавіка 2010 года, №5 (1072)

«Мой дэвіз — не здаваць пазіцый»

17_500x698Кажуць, што сціпласць — якасць сапраўдных герояў. А яшчэ гавораць, што дзюдо і самба — не жаночыя віды спорту. Мая сённяшняя суразмоўца з’яўляецца яскравым пацверджаннем першай ісціны, але ёй не раз даводзілася абвяргаць другую. Абаяльная дзяўчына, паспяховая спартсменка і адначасова выдатніца вучобы — усё гэта пра яе, студэнтку 4-га курса факультэта фізічнага выхавання Надзею Барысюк. Яна не толькі дасягнула вышынь у спорце (II месца на чэмпіянаце свету па самба), але і сваім прыкладам даказала: нават паступіўшы на платную форму атрымання адукацыі, абсалютна рэальна перавесціся на бюджэтную.

— Надзя, жыццё спартсмена — гэта трэніроўкі, зборы і спаборніцтвы. На вучобу, як правіла, часу не хапае…

— На працягу першых двух курсаў я амаль не прапускала заняткаў і старанна рыхтавалася. І ў выніку пасля першага года навучання мне панізілі аплату на сорак працэнтаў, а пасля другога перавялі на бюджэт. Пры паступленні мне не хапіла аднаго бала. Я праходзіла на агульных умовах, у мяне яшчэ не было тады спартыўных дасягненняў, якія б забяспечылі нейкія прывілеі пры залічэнні. Ды і нарматывы былі даволі высокімі: напрыклад, трэба было скокнуць у даўжыню на два метры дваццаць сантыметраў. Але я вырашыла даказаць, што маю права вучыцца бясплатна. Пасля, калі прайшла адбор на Еўропу, стала складаней: трэніроўкі і зборы сапраўды займалі шмат часу. Але «пазіцый» сваіх не здала. Зараз асабліва цяжка: практыка, курсавое праектаванне і бясконцыя трэніроўкі (зусім хутка чэм­піянат РБ, турнір ва Украіне). Відаць, мне дапамагае мая дысцыплінаванасць, а яшчэ — спагадлівае стаўленне выкладчыкаў.

— Цікава, а як адносяцца бацькі да твайго захаплення не зусім жаночым відам спорту?

— Па волі лёсу менавіта дзякуючы маме я стала сур’ёзна трэніравацца. Яна працавала ў райана, і аднойчы ёй па справах давялося сустрэцца з трэнерамі. Яны і прапанавалі ёй прывесці дачку на заняткі. Гэта было ў 9-ым класе, а на наступны год мяне як перспектыўную спартсменку ўзялі ў Брэсцкае гарадское вучылішча алімпійскага рэзерву. Зараз мама, калі бачыць мае траўмы (напрыклад, з чэмпіянату свету я прыехала дадому з вывіхам локця), то адгаворвае ад далейшых трэніровак. Хоць, я думаю, у душы радуецца маім перамогам. Другая справа — тата: ён падтрымлівае мае спартыўныя амбіцыі, не дазваляе пасаваць перад цяжкасцямі, апускаць рукі пры няўдачах. Былы ваенны, ён з дзяцінства прывучыў мяне да дысцыпліны, што зараз мне вельмі патрэбна.

— Якое са спартыўных дасягненняў з’яўляецца асабіста для цябе найбольш важным?

— Першая мая выйграная «рэспубліка»: першынства РБ сярод моладзі да 23 гадоў. Напэўна, таму, што я заўжды не дацягвала да першага месца, станавілася другой або трэцяй. Не магла справіцца з хваляваннем, настроіцца — не хапала літаральна аднаго кроку. А тут сабралася і перамагла і саму сябе, і саперніцу. Прычым зыход паядынку вырашыўся ў апошнія некалькі секунд. Тады я ўпершыню адчула, што маю права ганарыцца.

— Не за гарамі пяты курс і размеркаванне. Ці думала ты над сваёй прафесійнай самарэалізацыяй?

— Ну вядома: я загадзя клапачуся пра размеркаванне, шукаю працоўнае месца ў Брэсце. Я хачу займацца трэнерскай дзейнасцю — дзеля гэтага і паступала ў педагагічны універ­сітэт. Зараз праходжу практыку ў ліцэі БДУ. Настаўнік, за якім мы замацаваны, вельмі адказна ставіцца да сваёй справы, і нам не дазваляе «халявіць»: мы прысутнічаем на ўсіх занятках, праводзім пробныя ўрокі. Пасля такой падрыхтоўкі і заліковыя ўрокі даваць не страшна. Тым больш, што мне дапамагае спартыўныя практыка: я ўжо на памяць ведаю многія комплексы практыкаванняў. Так што са зместавым напаўненнем урокаў праблем не ўзнікае.

— Ці ёсць у цябе нейкі ідэал настаўніка?

— Ідэал настаўніка і чалавека для мяне — мой першы трэнер, «дзяржаўны тата». Ёсць рэчы, пра якія я не магу пагаварыць нават са сваімі бацькамі — не таму, што я ім не давяраю, а таму, што яны проста не зразумеюць. А гэта чалавек, які дасць добрую параду, пашкадуе і падтрымае. Ён ніколі не ўшчувае за прайграныя спабор­ніцтвы, проста надзвычай тактоўна ўказвае на памылкі і дае парады. А ў спорце так лёгка паддацца эмоцыям і павысіць голас… Мне хацелася б быць падобнай да яго.

— Увогуле, наколькі распаўсюджаны такі від спорту, як дзюдо, у БДПУ?

— На універсіядзе мінулага года наша каманда па дзюдо ў складзе пяці чалавек (хлопец і чатыры дзяўчыны) стала трэцяй, абышоўшы БДУФК. Да гэтага лепшым вынікам было сёмае месца. Так што, як бачыце, прагрэс відавочны. Бу­дзем спадзявацца, што ўсё больш спартсменаў стане займацца барацьбой, каб палепшыць гэты вынік.

— А мы ў сваю чаргу будзем спадзявацца, што тваё, Надзея, першае месца на чэмпіянаце свету яшчэ наперадзе. Поспехаў табе!

Вераніка Мандзік


Калі натхняе alma mater

Што ні кажыце, а харавое выкананне любога музычнага твора аказвае неверагоднае эмацыянальнае ўздзеянне на слухача. Узмах рукі дырыжора — і некалькі дзесяткаў галасоў зліваюцца ў гарманічную плыню, якая заварожвае і перадае проста фантастычны энергетычны пасыл. Мне здаецца, што сіла музыкі — гаючая і стваральная — найбольш поўна перадаецца менавіта харавым калектывам. Прынамсі, да такой высновы я прыйшла пасля праслухоўвання аднаго з канцэртаў зводнага хора БДПУ з паэтычнай назвай «Натхненне». Яго кіраўнік, выкладчык кафедры харавога дырыжыравання Ларыса Мікалаеўна ЯДЛОЎСКАЯ ведае, як узнікае сапраўднае мастацтва.

— Наш калектыў быў арганізаваны роўна год назад — 7-га сакавіка 2009 г. Ужо ў красавіку мы прынялі «баявое хрышчэнне»: паспяхова выступілі на фестывалі «Надзея — 2009», які праходзіў у Мінску з удзелам прафесійных і самадзейных хораў сталічных ВНУ. Увогуле, нягледзячы на маладосць, «Натхненне» мае багаты канцэртны вопыт. Нам апладыравалі і ў БДПУ, і ў Белдзяржфілармоніі, і ў Чырвоным касцёле… Але, бадай, найбольш значным для сябе мы лічым удзел у IX Фестывалі праваслаўных спеваў «Каложскі благавест», што праходзіў у Гродне. У горад над Нёманам з’ехалася сорак харавых калектываў з шасці краін свету, а ў складзе журы былі прадстаўнікі пяці краін. Адчуваеце ўзровень? Дык вось, у намінацыі «Свецкія хары» мы занялі трэцяе месца і вярнуліся дадому з падарункам — тэлевізарам. Пасля нядоўгіх разважанняў вырашылі перадаць яго ў адзін з дзіцячых дамоў.

Я лічу, што поспех любога харавога калектыву залежыць ад некалькіх фактараў. Першае — гэта ўдзельнікі. Пры адборы мы кіруемся наяўнасцю ў прэтэндэнта і музычнай адукацыі, і вакальных здольнасцей. Але галоўнае — трэба сапраўды любіць музыку, жыць ёю. Толькі ў гэтым выпадку падчас выступлення ствараецца атмасфера шчырасці і суперажывання. А без гэтага нельга: слухач заўважае фальш не толькі ў нотах, але і ў эмоцыях.

Яшчэ адзін важны складнік — рэпертуар. Ён павінен быць канкурэнтаздольным, цікавым для саміх харыстаў і дастаткова складаным у тэхнічным плане. Наш рэпертуар рознапланавы: ад знаменнага распеву (гэта самы старажытны пласт духоўнай музыкі) і апрацовак народных песень да твораў сучасных кампазітараў. Дзяўчаты прымаюць самы непасрэдны ўдзел у адборы твораў. Часам іх палохае складанасць выканання, але я вучу не пасаваць перад цяжкасцямі, і пасля некалькіх рэпетыцый на змену страху прыходзіць упэўненасць у сваіх сілах.

Дарэчы, наконт рэпетыцый. Здараецца, што да выступлення трэба падрыхтавацца за кароткі прамежак часу, і тады даводзіцца збірацца кожны дзень. Памятаю, дзяўчаты рэпетыравалі нават падчас канікулаў. Цяпер вы разумееце, чаму я гаварыла пра любоў да музыкі… Вядома, чалавечы голас — інструмент вельмі тонкі, таму на сцэне трэба ўмець справіцца з хваляваннем, каб паказаць высокі выканальніцкі ўзровень.

Мне здаецца, што назва нашага калектыву сімвалічная. Сапраўды, ніводная творчая задумка не можа ажыццявіцца без натхнення. Таму гэта не проста назва, гэта наш стрыжань і стан душы. Калі дзяўчаты бачаць вынік сваёй працы, адчуваюць яе запатрабаванасць — іх вочы пачынаюць гарэць прагай новых творчых здзяйсненняў. А значыць — мы на правільным шляху і наперадзе яшчэ шмат новых выступленняў.

Відаць, у гэтага цудоўнага калектыва сімвалічная не толькі назва, але і дата заснавання — якраз напярэдадні 8 Сакавіка. Хочацца пажадаць, каб музыка вясны, натхнення і прыгажосці пасялілася ў сэрцы кожнай прадстаўніцы чароўнай паловы чалавецтва.

Вераніка МАНДЗІК


14 мая 2009, № 8 (1057)

ЛЮСТЭРКА ДЛЯ ГЕРОЯ

Гуманітарныя факультэты заўжды адчувалі дэфіцыт прадстаўнікоў моцнай паловы чалавецтва — аднак толькі колькасны, не якасны! Нядаўна гэта ў чарговы раз даказаў студэнт трэцяга курса факультэта рускай філалогіі Антон МАРТЫНЕНКА — пераможца гарадскога конкурсу «Містэр-2009», што ўпершыню праводзіўся сярод студэнтаў ВНУ сталіцы. Непасрэднасць маладога чалавека, яго акцёрскі талент і… фехтавальныя ўменні адразу ж скарылі сэрцы суддзяў і гледачоў! «Цяпер ты разумееш, хто тут сапраўдны звер?» — пытаўся Антон (па сцэнарыі — кот Шэры) у сваёй сяброўкі-коткі. З такім жа правам цяпер ён можа заявіць: «Ну, цяпер вы разумееце, хто тут сапраўдны мужчына?!»
— Антон, чытачы хочуць даведацца пра конкурс ва ўсіх падрабязнасцях!
— Ну, добра! На працягу месяца дзяўчаты з харэаграфічнага аддзялення Беларускага дзяржаўнага універсітэта культуры і мастацтва давалі нам, абсалютным дылетантам, урокі танцаў. Акрамя таго, спачатку спаборніцтва прадугледжвала дэфіле ў касцюмах, прыдуманых і зробленых самімі канкурсантамі… Толькі ў апошні момант — калі ўсё ўжо было падрыхтавана — нам аб’явілі, што мы будзем дэманстраваць калекцыю адзення пераможцы мінулай «Мельніцы моды».
Асобнай увагі заслугоўваюць ві-зітка і творчы нумар.Як правіла, на ўсіх этапах конкурсу ўдзельнікі дэманстравалі адзін са сваіх талентаў — я ж імкнуўся да разнастайнасці. Нездарма маёй візітоўкай паслужыў верш Я. Еўтушэнкі «Я розны»; асаблівасць гэтага твора ў тым, што кожны радок можна прачытаць з новай інтанацыяй. У творчым нумары я і мае сябры са студэнцкага тэатра «На балконе» разыгралі сцэну з нашага новага спектакля «Зімы не будзе», дзе я ў вобразе ката біўся з прыяцелем на шаблях.
— Напэўна, не абышлося без кур’ёзаў?
— Безумоўна! Адразу ж пасля міні-спектакля мне трэба было выходзіць на вальс. Фрак накінуў абы-як, штаны ўвогуле не паспеў пераапрануць… У выніку свой туалет завяршаў проста на сцэне: партнёрка па танцы завязвала мне на шыю хусцінку. Атрымалася даволі натуральна, ніхто не здагадаўся, што гэта быў экспромт. Да таго ж эфектны ход дапамог прыцягнуць увагу публікі.
— Якія ж узнагароды чакалі герояў?
— У нас было шмат спонсараў — сем ці восем фірм; акрамя таго, кожны член журы ўручаў падарунак канкурсанту, які яму спадабаўся. Асабіста я атрымаў ад Сашы Варламава запрашэнне на курсы ў Школу прыгажосці. Яшчэ мне было прадастаўлена права эфіру на канале MTV-Беларусь. Сапраўды, конкурс быў вельмі шчодры на сюрпрызы!
— Антон, гуманітарныя спецыяльнасці прынята лічыць традыцыйна жаночымі. Дык чаму ж філфак?
— О, гэта цэлая гісторыя! Мая дауніверсітэцкая спецыяльнасць — токар трэцяга разраду (закончыў палітэхнічны каледж). Гэта было жаданне бацькі: сам ён скончыў радыётэхнічны інстытут і, вядома, агітаваў мяне паступаць у БНТУ. А я ўпадабаў славеснасць… У выніку, разрываючыся паміж абяцаннем і жаданнем, звярнуўся да незнаёмага чалавека на вуліцы (трэба сказаць, што я моцна веру ў шчаслівы выпадак). Ён сказаў, што філфак — маё сапраўднае прызванне. Дагэтуль памятаю, як за тры дні адолеў курс літаратуры і здаў унутраны экзамен на «васьмёрку»!
Дарэчы, пра літаратуру. Яшчэ ў каледжы адна з выкладчыц сказала, што інтэлігентны чалавек павінен ведаць на памяць сотню вершаў. Я добра гэта запомніў — і сёння магу працытаваць усяго «Яўгенія Анегіна».
— А ці проста табе прыходзіцца ў жаночым калектыве?
— Насамрэч не такі ўжо ён і жаночы, хлопцы ў нас ёсць — цэлых шаснаццаць. Нядаўна мы нават правялі мера-прыемства «Містэр Факультэт». Яно мела надзвычайны поспех!
— Дарэчы, пра поспехі. Як сам лічыш: галава не закружыцца?
— Увогуле, лепш ставіцца да ўсяго гэтага з добрай доляй іроніі. Пасля атрымання тытулу Містэра я не стаў прынцыпова іншым чалавекам. Мне спадабалася шоу; гледачы, здаецца, таксама атрымалі задавальненне — вось самае галоўнае.
— І на развітанне…
— Шчыры дзякуй універсітэту за дапамогу і падтрымку. За мяне не толькі перажывалі ў малой зале Палаца Рэспублікі, але і далі машыну для перавозкі дэкарацый. Акрамя таго, дэканат падрыхтаваў мне падарунак — гэта вельмі прыемна!

Вераніка МАНДЗІК